Financiën ziet kansen voor nog eens 50 miljard bezuinigingen

Na jaren bezuinigen om de begroting op orde te krijgen, zijn er voor het volgende kabinet nog volop mogelijkheden om verder te saneren. Het ministerie van Financiën ziet opties voor nog eens 50 miljard euro aan bezuinigingen.

Exterieur van het ministerie van Financiën en het ministerie van Binnenlandse Zaken.Beeld anp

Met die opbrengst kan het kabinet grofweg twee dingen doen: weer uitgeven aan andere dingen of het huidige tekort op de rijksbegroting omzetten naar een historisch groot overschot zodat de staatsschuld kan worden afgelost. Dit blijkt uit 'de menukaart' die het ministerie van Financiën in strikt vertrouwen aan de fracties in de Tweede Kamer heeft verstrekt. De kaart is in het bezit van de Volkskrant.

Alle ministeries hebben meegeschreven aan deze zogenoemde Ombuigingslijst met daarop bijna 400 bezuinigingsvoorstellen, van kansrijk tot twijfelachtig. In de wandeling heet de lijst 'de menukaart', omdat politieke partijen hem in de komende maanden gebruiken bij het opstellen van hun verkiezingsprogramma's voor de verkiezingen van maart 2017.

Ook speelt de lijst naar verwachting een centrale rol bij de kabinetsformatie die daarop volgt.

Op het menu

Niet is heilig, zo blijkt. Op de lijst staan ook bezuinigingen waarover VVD en PvdA het, sinds ze in 2012 aan het kabinet Rutte-Asscher begonnen, nooit eens hebben kunnen worden. Zoals het afschaffen van het 2,5 miljard kostende belastingvoordeel voor zzp'ers. Of de eigen bijdrage van 5 euro per huisartsconsult, met een opbrengst van 575 miljoen.

Verder duiken in de menukaart voorstellen op waarvoor oppositiepartijen zich in het verleden hard hebben gemaakt. Zo staat het voorstel van de PVV op de lijst om ontwikkelingssamenwerking te beperken tot 'noodhulp', een besparing in 2021 van 3,6 miljard euro. Zelfs een suggestie van Pim Fortuyn passeert de revue: het volledig afschaffen van de landmacht. Besparing: 750 miljoen in 2021.

Tegen de stroom in

Ook neemt de lijst de erfenis van dit kabinet op de korrel en geeft aan welke plannen van Rutte II kunnen worden teruggedraaid. Zo kunnen de extra investeringen van 350 miljoen in het primair en voortgezet onderwijs nog worden geannuleerd. Dat geldt ook voor stokpaardjes van minister Asscher van Sociale Zaken: de belastingvoordelen voor werkgevers die laagbetaalde werknemers, oudere uitkeringsgerechtigden en gehandicapten in dienst nemen. Schrapt het nieuwe kabinet deze regelingen, dan bespaart dat bijna 800 miljoen euro.

Geheel tegen de stroom in, die zegt dat er meer geld moet naar Veiligheid en Justitie, zijn de voorstellen om 415 miljoen op de politie te bezuinigen. Die kan met 4.500 voltijds agenten minder toe, omdat de criminaliteit de afgelopen tien jaar met 30 procent is gedaald.

Heeft uw kabinet al een bezuiniging kunnen kiezen?

Het ministerie van Financiën serveert op een geheime lijst vast mogelijke bezuinigingen voor het volgende kabinet. De opvallendste voorstellen. (+)

Controverse

Ook het alsnog invoeren van rekeningrijden is een op voorhand controversieel voorstel. Zou iedereen buiten de spits 7 cent per kilometer betalen en 11 cent voor elke kilometer die tijdens de spits wordt afgelegd, dan levert dat 5,3 miljard euro op. Maar, meldt de lijst, 'deze maatregel scoort qua effect op de samenleving negatief'.

In de lijst staat ook de constatering dat vooral mensen met een hoog inkomen boeken, kranten en tijdschriften lezen en musea, bibliotheken, theater, concerten, attractieparken, bioscopen en het circus bezoeken. Voor die zaken betalen mensen het lage btw-tarief dat ooit was bedoeld 'om cultuur en media voor lage inkomens toegankelijk te maken'. Dat is mislukt, dus kan het hoge btw-tarief gaan gelden. Levert de schatkist 1,4 miljard euro op.

Zou het volgende kabinet alle bezuinigingsvoorstellen volgen en de opbrengst louter gebruiken om de overheidsfinanciën op orde te krijgen, dan ontstaat het grootste overschot op de rijksbegroting in de naoorlogse geschiedenis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden