Financiële markten krijgen wat lucht, maar paniek blijft groot

Interbancaire rente daalt iets...

Van onze verslaggever Ayolt de Groot

AMSTERDAM Kapitaalinjecties, garanties op interbancaire leningen, renteverlagingen: wereldwijd zetten overheden en centrale banken alles op alles om de kredietcrisis te bezweren. Al die maatregelen hebben één doel: ervoor zorgen dat de interbancaire rente, die na het faillissement van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers fors is gestegen, omlaag gaat en banken elkaar weer geld gaan lenen.

En zowaar: de driemaandelijkse London interbank offered rate (Libor), de kosten die banken elkaar in rekening brengen voor leningen met een looptijd van negentig dagen, daalde afgelopen week eindelijk weer eens. Vrijdag stond het tarief op 5 procent, een daling van 0,4 procentpunt ten opzicht van het record op 8 oktober (zie grafiek). Hebben de begin deze week aangekondigde Europese garanties op interbancaire leningen nu al hun effect?

Dat lijkt onwaarschijnlijk. Het Europese plan geeft banken wel vertrouwen, maar de garanties zelf zijn nog niet in werking getreden. De daling van de Libor komt eerder op het conto van de Europese Centrale Bank (ECB).

Nadat de interbancaire rente op 8 oktober op recordhoogte was aanbeland, besloten centrale banken wereldwijd tot een gecoördineerde renteverlaging van een half procentpunt. In de schaduw daarvan nam de ECB nog een andere, baanbrekende maatregel. Banken mogen voortaan zoveel euro’s van de centrale bank lenen als ze willen, tegen een door de ECB vastgesteld tarief. Voorheen was het zo dat de ECB niet het rentetarief, maar de totale som geld bekendmaakte die in het systeem gebracht zou worden. Banken gaven vervolgens aan tegen welk tarief ze hoeveel euro’s wilden hebben. De hoogste bieder kreeg het geld toebedeeld.

Het besluit van de ECB geeft banken meer ruimte en lijkt een effectiever middel dan het rente-instrument. Dat is al een flinke tijd vleugellam. Ook vóór 8 oktober, toen het belangrijkste rentetarief van de ECB nog 4,25 procent bedroeg, wilden banken niet luisteren en lagen de marktrentes veel hoger.

De lichte afname van Libor geeft vooralsnog geen reden tot juichen. Het tarief is nog altijd torenhoog. De daling is een hap lucht: onder banken is de paniek nog steeds groot, blijkt uit de zogeheten TED-spread. Deze graadmeter voor onrust op de financiële markt daalde deze week iets, maar is nog altijd alarmerend hoog.

De TED (Treasury-EuroDollar)-spread is het verschil tussen de rente die de Amerikaanse staat betaalt om geld te lenen enerzijds, en de rente die banken elkaar in rekening brengen anderzijds. Preciezer: het verschil tussen de rente op driemaandelijkse Amerikaanse staatsobligaties en de driemaandelijkse Libor.

Staatsobligaties (treasuries) vormen in onzekere tijden een veilige haven. Na het failliet van Lehman Brothers nam de vraag snel toe, waardoor de rente sterk daalde. Dit terwijl de Libor juist steeg. Gevolg: de TED-spread, die normaliter een waarde heeft tussen de 0,1 en 0,5 procent, klom tot ongekende hoogte.

Econoom Paul Krugman, die afgelopen week de Nobelprijs voor de economie kreeg toegekend, noemde de hoge TED-spread op zijn blog het equivalent van 42 graden koorts. Of de rust terugkeert, is dus nog even afwachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden