Families en subsidies achter herstel op woningmarkt

Ongeveer een kwart van alle woningtransacties komt op dit moment tot stand met financiële hulp van familie of van de overheid. Het herstel op de woningmarkt is voor een groot deel te danken aan eigenwoningschenkingen, 'familiebankleningen' en starterssubsidies. Dat blijkt uit een inventarisatie van de Volkskrant bij notarissen, makelaars, het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting, de Belastingdienst en het kadaster.

Beeld anp

In de eerste helft van dit jaar werd 10 tot 15 procent van het aantal woningverkopen deels gefinancierd met een zogenoemde eigenwoningschenking. Tienduizenden ouders benutten de tijdelijke mogelijkheid hun kinderen tot 100 duizend euro belastingvrij te schenken voor de aankoop van een woning of de aflossing van hun hypotheek.

Bij 8 tot 9 procent van de woningtransacties kreeg de koper dit jaar hulp via een familiebank-constructie. De ouders (of andere familieleden) lenen de huizenkoper dan geld in plaats van het te schenken. De derde subsidiestroom naar huizenkopers bestaat uit startersleningen. Die worden gesubsidieerd door het Rijk, gemeenten en provincies. Startersleningen spelen een rol bij 4 tot 6 procent van de woningaankopen.

Familiebank-leningen
Het aantal familiebank-leningen is volgens notarissen min of meer gelijk gebleven, maar het aantal startersleningen en eigenwoningschenkingen is verveelvoudigd. Er worden zeventien keer zoveel schenkingen gedaan (en voor een gemiddeld hoger bedrag) dan drie jaar geleden. Het aantal startersleningen is dit jaar verdubbeld ten opzichte van 2013. De gemiddelde lening bedraagt 28.500 euro. De schenkingsbedragen liggen beduidend hoger, gemiddeld rond de 60.000 euro.

Deze grootschalige financiële bijstand aan huizenkopers leidt volgens notarissen en makelaars tot een groter aantal transacties. Potentiële kopers die niet genoeg kunnen lenen bij de bank, of die vanwege een restschuld niet kunnen verhuizen, komen dankzij die 'noodhulp' in beweging.

Het CBS maakte vorige maand bekend dat de hypotheekschuld van Nederlandse huishoudens voor het zesde kwartaal op rij is gedaald. De schenkingen hebben daar sterk aan bijgedragen, vermoedt het statistisch bureau. Ruim 60 procent van de schenkingen dient om een hypotheek (deels) af te lossen. Circa 20 procent wordt besteed aan de aankoop van een woning.

Risico voor bank
Een schenking verlaagt de hypotheek, dus het risico voor de bank. Hypotheekverstrekkers promoten de verhoogde schenkingsmogelijkheid actief. Dat vergroot de bekendheid ervan, constateert Ger Hukker, de voorzitter van makelaarsvereniging NVM. 'Als iemand niet genoeg hypotheek kan krijgen bij de bank, vraagt de financieel adviseur tegenwoordig eigenlijk altijd of de ouders misschien wat kunnen betekenen.' Hukker schat in dat schenkingen bij één op de zes à zeven woningtransacties een rol spelen. Een jaar geleden was dat nog een op de negen.

Huizenprijzen
De financiële bijstand stuwt niet alleen het aantal verkopen, maar ondersteunt ook de huizenprijzen. Makelaars en notarissen zeggen dat een aanzienlijk deel van de kopers de steun van familie en overheid niet nodig heeft om te kunnen kopen. Deze mensen gebruiken het extra geld om een duurdere woning te kopen dan ze anders zouden hebben gedaan.

Aanstaande dinsdag presenteert de NVM zijn woningmarktcijfers over het tweede kwartaal. Daaruit zal blijken dat het aantal woningverkopen opnieuw is gestegen. Waarschijnlijk geldt dat ook voor de huizenprijzen.

Vandaag in de Volkskrant: Zijn die presentjes voor huizenkopers verstandig?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden