Extra belastingambtenaren leveren schatkist minder geld op dan Rutte II dacht

Extra belastingambtenaren leveren de schatkist minder extra geld op dan waarop het kabinet rekende toen het in 2012 aantrad. Toen schreef Rutte II in het regeerakkoord dat jaarlijks 157 miljoen euro voor nieuw te werven Belastingdienstmedewerkers, structureel 663 miljoen euro extra belastinginkomsten per jaar zou opleveren. Een batig saldo van ruim een half miljard per jaar. In werkelijkheid komt dat saldo op circa 200 miljoen.

Jaap Uijlenbroek, Directeur-Generaal Belastingdienst en Staatssecretaris Eric Wiebes van Financien.Beeld anp

Dat blijkt uit documenten die het ministerie van Financiën heeft vrijgegeven na een Wob-verzoek van de Volkskrant. Uit die documenten blijkt ook dat de extra controles die de Belastingdienst had willen uitvoeren om belastingopbrengst te genereren, niet goed van de grond zijn gekomen. In de jaren 2013 tot en met 2016 haalde de dienst daarmee 995 miljoen euro minder op dan de 8 miljard waar het in 2012 op rekende.

In een reactie stelt het ministerie van Financiën dat uit de geopenbaarde cijfers niet zonder meer geconcludeerd kan worden dat er bijna een miljard minder dan verwacht door extra controles is opgehaald. Een deel van de gereserveerde extra investering is volgens een woordvoerder gaandeweg besteed aan 'andere toezichtactiviteiten en werkzaamheden die naar de inschatting van de Belastingdienst méér zouden opleveren'. Die extra opbrengsten zijn niet verwerkt in de vrijgegeven cijfers.

Als oorzaak van de tegenvallende resultaten wijst de baas van de Belastingdienst in de geopenbaarde stukken naar een onverwacht lage instroom van nieuwe mensen. De extra belastingambtenaren die in 2013 en 2014 voor het genereren van extra belastinggeld zouden worden aangenomen, kwamen niet. In de interne rapportages wordt gesproken over een 'gemiste productiecapaciteit van 300 fte'.

'De businesscase'

Een andere oorzaak voor de minder grote opbrengst dan gehoopt, is volgens de directeur-generaal Belastingdienst 'dat de werkelijkheid veel complexer is gebleken'. Het kabinet heeft te makkelijk de aanname gedaan dat als er een bepaald bedrag extra in de Belastingdienst aan salariskosten wordt gestopt, ruim een viervoud daarvan er weer uitkomt als opbrengst.

De Belastingdienst noemt die ogenschijnlijk lucratieve aanname in alle stukken 'de businesscase'. Maar, zo schrijft de baas van de Belastingdienst: 'De grondslagen en veronderstellingen die aan de businesscase ten grondslag liggen, waren onvolledig en onduidelijk. De precieze omvang van de onzekerheden kan niet worden vastgesteld.'

Ondanks die belemmeringen heeft de Belastingdienst jaar na jaar een overzicht proberen te geven hoe ver het gevorderd was met het waarmaken van de ambitie van verantwoordelijk staatssecretaris Wiebes (VVD): 'Met gerichte extra investeringen extra belastingopbrengsten genereren.' Van vrijwel alle daartoe geplande acties vallen de opbrengsten tegen. Vooral het extra controleren van de aangiftes van particulieren en het midden- en kleinbedrijf blijven achter bij de ambities en daarmee de extra opbrengsten.

Opvallend is ook dat de boeken van de grootste ondernemingen van Nederland veel minder worden gecontroleerd dan de bedoeling was. Van de opgeteld 53 miljoen die dat aan extra belastinginkomsten in 2016 had moeten leiden, was nog geen euro gerealiseerd. Een grote meevaller van de controles is dat extra witwasonderzoeken niet de beoogde 23 miljoen hebben opgeleverd, maar liefst 156 miljoen. Echter, zo stellen de belastingambtenaren in hun interne memo's vast: die miljoenen komen terecht bij een ander ministerie, dat van Veiligheid en Justitie.

Het WOB-onderzoek is uitgevoerd door Marlies de Brouwer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden