NieuwsCrisis Luchtvaart

Experts: nog twee maanden corona en dan is grootste deel luchtvaart failliet

De meeste luchtvaartmaatschappijen zullen eind mei failliet zijn, als de catastrofe door het coronavirus voortduurt. Tot die apocalyptische voorspelling komt het Centre for Aviation (Capa), een Britse marktonderzoeker. ‘Vermoedelijk zijn veel luchtvaartbedrijven technisch al bankroet, of op zijn minst niet in staat om aan hun schuldenverplichtingen te voldoen.’

Vliegtuigen van Air France en KLM op luchthaven Schiphol, 2018. KLM zei te vrezen dat 90 procent van zijn toestellen aan de grond blijft staan.Beeld ANP

Dat beeld kan wel kloppen, zegt Floris de Haan, luchtvaartdeskundige aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. ‘Vorige week werd de toestand met de dag beroerder. Nu met het uur.’ Een week geleden liet KLM weten dat het rekende op 40 procent terugval in het aantal vluchten de komende weken. In de nacht van zondag op maandag was dat doemscenario alweer achterhaald. KLM zei te vrezen dat 90 procent van zijn toestellen aan de grond blijft staan.

De toestand bij KLM’s concurrenten is niet veel florissanter. Ryanair schrapt in april en mei 80 procent van zijn vluchten, vooropgesteld dat niet nog meer landen hun luchtruim sluiten. EasyJet, een andere prijsvechter, vliegt nog even door om reizigers met een retourticket naar huis te brengen, ‘zover het kan’. Dat doen meer maatschappijen. Maar, zeggen luchtvaartexperts, in een toestel moet 75 tot 80 procent van de stoelen bezet zijn om in elk geval quitte te draaien.

International Airlines Group (IAG), moederbedrijf van onder andere British Airways en Iberia, schrapt in april en mei 75 procent van alle vluchten. De noodtoestand noopt de vertrekkende topman, veteraan Willie Walsh, langer aan te blijven. Finnair krimpt zijn dienstregeling in tot de twintig strikst noodzakelijke lijndiensten, 10 procent van het totaal. ‘Dit is de grootste crisis in de geschiedenis van de luchtvaart’, constateerde topman Topi Manner van het Finse bedrijf op Twitter. ‘Dit wordt een survival of the fittest.’

De vraag is inderdaad hoeveel luchtvaartbedrijven deze ramp gaan overleven, stelt Eric Pels, luchtvaarteconoom aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. De situatie laat zich met niets uit het verleden vergelijken. ‘Na de aanslagen van 2001 was de vraag of er oorlog zou uitbreken. Het duurde een jaar of drie voordat de toestand weer op het oude niveau was, maar gevlogen werd er alweer na een week. Nu zitten we al een aantal weken in een onzekere situatie. Iedereen blijft thuis en annuleert zijn vlucht.’

Vaststaat in elk geval volgens Pels dat de redding op internationaal niveau zal moeten gebeuren. Neem KLM, waarvan minister Wopke Hoekstra van Financiën zondag zei dat hij alles op alles zet om de maatschappij overeind te houden. ‘Het is mooi dat de minister daarvoor overleg voert met Parijs, waar het moederbedrijf Air France KLM zetelt. Maar dat maakt ook deel uit van een grotere internationale alliantie. Je zult het overleg dus breder moet trekken. KLM zal eerder omvallen dan die alliantie, maar die alliantie heeft KLM wel nodig.’

Het nationaal overlevingsinstinct voert evenwel de boventoon, signaleren ook de analisten van Capa. ‘Elke regering kiest voor de oplossing, goed of slecht, die haar het beste uitkomt, zonder rekening te houden met haar buren of handelspartners. Zoals de Amerikaanse president Donald Trump, die de toegang tot de VS voor de meeste Europeanen afsloot, zonder de Europese regering vooraf in te seinen, laat staan om advies te vragen.’ Voor een sector die volledig internationaal is georiënteerd zijn zulke eenzijdige acties funest, om niet te zeggen fataal.

Van een ‘survival of the fittest’ – het idee dat de soort die zich het beste aan de situatie weet aan te passen overleeft – zal geen sprake zijn, zeggen de Britse experts. De overlevers zullen de luchtvaartmaatschappijen zijn die het grootst zijn en het meest gesteund door hun regeringen. In dat geval zitten de grote Chinese bedrijven goed, omdat ze kunnen rekenen op bijstand van Peking. ‘Dat valt aan de aandelenkoersen af te lezen: die van grote westerse luchtvaartmaatschappijen daalden met 50 procent of meer, die van hun grootste Chinese rivalen net iets meer dan 10 procent.’ Alleen de wil tot verregaande internationale samenwerking kan voorkomen dat de luchtvaart een slagveld wordt bezaaid met lijken, aldus Capa.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden