Expats blijven graag in Nederland

Hoe het precies komt, weten de onderzoekers van de Britse HSBC Bank ook niet precies. Maar dat expats graag lang in Nederland blijven werken, weten ze wel.

Volgens Bert van Essen, initiator van de website Xpat.nl en uitgever van het Holland Handbook, een handboek voor expats met Nederland als bestemming, ervaren expats de open werkcultuur, de Nederlandse punctualiteit en de 30-procentregeling – waardoor expats over 30 procent van hun salaris geen belasting hoeven te betalen – als pluspunten. Hij schat dat op dit moment ongeveer 150 duizend buitenlanders voor langere tijd in Nederland wonen en werken.

Toch moeten expats ook aan een hoop wennen, merkt Annemarie Stout van het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT). Onder de titel Understanding the Dutch krijgen buitenlandse werknemers van Nederlandse bedrijven kans om in een workshop van twee dagen hun hart te luchten. En daar maken ze gretig gebruik van. Het aantal cursusaanvragen is enorm.

Respectloos
De cursisten komen van uiteenlopende bedrijven, van banken en multinationals tot kleine bedrijven. Stout, die een achtergrond als actrice heeft, speelt samen met de buitenlandse cursisten situaties na waarin de Nederlandse (werk)cultuur hen verbaasde of verbijsterde. ‘Afhankelijk van hun herkomst lopen buitenlanders hier tegen verschillende dingen aan. Zo vinden Aziaten ons vaak wat respectloos, terwijl Amerikanen gek worden van de ‘ja, maar’-mentaliteit. In de VS is het normaal om dingen uit te proberen, ongeacht de mogelijke gevolgen. Hier willen we altijd alles eindeloos uitstippelen. Amerikanen zijn meer van het just-do-it-principe.’

De meeste expats noemen een aantal typisch Nederlandse verschijnselen. ‘In de eerste plaats storen ze zich aan ons gebrek aan service, zowel binnen als buiten het bedrijfsleven. Als een buitenlandse manager aan zijn Nederlandse secretaresse vraagt om iets te kopiëren, kan ze gerust zeggen dat ze daar even geen tijd voor heeft. Zoiets is in veel landen ondenkbaar.’

Hoewel de expats die uitgever Van Essen spreekt over het algemeen enthousiast zijn over de open werksfeer, zijn ze volgens Stout zeker niet altijd blij met de horizontale bedrijfsstructuur in Nederland. Stout: ‘In Nederlandse bedrijven mag iedereen zijn of haar mening ventileren. Buitenlanders hebben hierdoor vaak het gevoel dat de besluitvorming traag is. Ook vinden ze het vreemd dat je als ondergeschikte tegen de mening van je baas kunt ingaan.’

Inspraak
Deze klacht krijgt Irene Bunt ook vaak te horen. Zij is managing director bij Settle Service, dat buitenlanders helpt hun weg te vinden in Nederland. ‘Buitenlanders hebben de meeste moeite met het besluitvormingsproces binnen een organisatie’, zegt ze. Als een manager hier een plan presenteert, krijgt hij of zij meteen zestig vragen op zich afgevuurd. Hoezo gaan we dat doen? Hoe lang gaat het duren? Dat recht op inspraak is typisch Nederlands.’

Ook de Nederlandse ‘doe-het-zelfcultuur’ is een bekend fenomeen onder expats, weet Stout. Volgens haar komt die cultuur voort uit het calvinisme. ‘Autonomie en anderen niet willen belasten zijn typisch calvinistische speerpunten.’ Stout vertelt over een Italiaanse cursiste die enorm onzeker werd van haar collega’s. Steeds als zij aanbood koffie te halen, sloegen haar collega’s het aanbod af. Vervolgens stonden ze vijf minuten later zelf bij het koffieapparaat. Stout: ‘De Italiaanse dacht daardoor dat men haar niet aardig of haar koffie vies vond. Maar wat bleek: haar collega’s gingen liever zelf koffie halen, om zo een loopje te hebben of het te combineren met een toiletbezoek.’

Toch zijn het volgens Bunt uiteindelijk niet de cultuurverschillen op de werkvloer die bepalen of een expat kort of lang in Nederland blijft. ‘In de gevallen waarbij het niet goed gaat, gaat het bijna altijd om de familie, niet om het werk. Als vrouw en kinderen het niet naar hun zin hebben, houdt het vaak snel op. Dan gaat het meestal niet om Nederland an sich.’

Dat expats tegenwoordig relatief jong zijn en vaak zonder gezin komen zou dan ook een plausibele verklaring kunnen zijn voor hun gemiddeld lange verblijf, denkt Van Essen. ‘De traditionele Shell-expat, die op latere leeftijd met zijn hele gezin naar Nederland overkomt, zie je nauwelijks meer. Expats zijn nu jonge, hoog opgeleide mensen die voor een specifieke taak hier komen werken. Ze zijn ambitieus en bereid zich aan te passen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden