ReportagePakketbezorgers

Even plassen? Daarvoor is de pakketbezorger te druk

De omzet van non-foodwebwinkels is sinds de coronacrisis met 56 procent toegenomen, volgens marktonderzoeker GfK. Wat doet dat met de pakketbezorgers? ‘Ik denk dat iedereen hier z’n plas goed kan ophouden.’

Jos brengt pakketjes rond in Duiven.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Jos ‘piept’ nooit. Daar staat de pakketbezorger om bekend. Ook niet als hij wordt uitgekafferd omdat zijn bus in de weg staat of als de mevrouw van nummer 14 geen pakket wil aannemen voor die van nummer 12. Zelfs niet als hij, zoals nu, door een pandemie evenveel pakketjes te verstouwen krijgt als normaal voor kerst of net na Black Friday.

Sinds het kabinet het land deels op slot gooide, is een digitale run ontstaan op  tondeuses, computermuizen, tuinmeubels en vriezers. Uit cijfers van marktonderzoeker GfK blijkt dat de omzet van non-foodwebwinkels sinds de coronacrisis met 56 procent is toegenomen ten opzichte van dezelfde weken vorig jaar. Ter vergelijking: in de eerste weken van 2020 was die groei 18 procent. 

En juist nu slepen de onderaannemers in de pakketbezorging, verenigd in de Belangenvereniging Pakket Distributie (BVPD), pakketreus PostNL voor de rechter. Verreweg de meeste bezorgers in loondienst werken voor een van deze circa vijfhonderd bedrijfjes. Zij krijgen per uur betaald, maar hun bazen per ‘succesvolle stop’. En dat tarief daalt al jaren. Het gevolg volgens de BVPD: bezorgers moeten steeds meer pakketten bezorgen om rendabel te zijn.

Hier komen nu de extra handelingen bovenop om te voldoen aan de richtlijnen van het RIVM, waarvoor PostNL niet betaalt. In een brief die de brancheclub naar PostNL-topvrouw Herna Verhagen stuurde, stelt de BVPD dat de huidige werklast ‘de druppel is die de emmer doet overlopen’. 

Steeds later thuis

De 59-jarige bezorger Jos Hogenkamp (‘zeg liever gewoon Jos’) ziet de drukte al jaren toenemen. Vroeger kwam hij nog weleens om vijf uur thuis. Nu wordt zes uur makkelijk zeven uur, en schuift hij soms pas rond achten aan bij zijn vrouw voor het eten. 

Toch lijdt zijn humeur er niet onder. Met glimmende ogen navigeert hij zijn goedgevulde Mercedes Sprinter van de Handboog- naar de Kruisboogstraat in het Gelderse Duiven. Op gevoel en met een beetje hulp van zijn ouderwetse stratenboek. ‘Het enige wat ik met mijn mobiel kan, is bellen en gebeld worden.’

Zijn ritme wordt gedicteerd door de scanner die in een holster op zijn heup hangt. Die geeft precies aan in welk tijdvak hij bij welk adres moet zijn. Via datzelfde apparaatje kan PostNL controleren of hij zijn deadlines haalt, hoeveel pakketten hij succesvol aflevert en welke na een mislukte bezorgpoging bij een afhaalpunt belanden. Die ritten brengen minder op. Hoe punctueel Jos is, wordt uitgedrukt met een ‘tijdvakindicatiescore’. Als die lager is dan 75 procent, ‘krijgt hij dat wel even te horen’ via het distributiecentrum in Elst.

Maar Jos laat zich er niet gek door maken, want ‘je kan niet meer doen dan je werk’. En hij heeft zo zijn methodes om tijd te besparen. Zo meldt hij zich steevast een halfuur voor zijn dienst bij het distributiecentrum, waar hij aan de hand van de pakketlijst zijn bus nauwkeurig indeelt. Op een A4’tje tekent hij een bovenaanzicht. De even nummers van de Schapenweide komen linksvoor, de oneven nummers rechts. Achterin komen de pakketten voor de Elsweide, die hoeven pas later vandaag.

Hoog tempo

Als zijn bus eenmaal staat ‘aangedokt’ aan de lopende band, is er geen tijd meer om na te denken. Op hoog tempo worden de pakketjes uitgespuugd. Als Jos niet snel genoeg laadt, verstopt de boel. Met het assortiment van Zalando, Bol.com en Coolblue aan boord, is het een kwestie van een stevige pas: 18 duizend stappen per dag, berekende zijn stappenteller eens. ‘Die jonge jongens denken vaak: leuk werk, lekker een beetje rijden. Maar het is veel meer dan dat’, stelt Jos. ‘Het is ook 170 keer in- en uitstappen.’

De traptreden in portiekflats neemt de bezorger per twee. De auto parkeert hij consequent naast de vlakken. De krentenbollen en gevulde koeken in de koelbox bij zijn chauffeursstoel laat hij onaangeroerd. ‘Als ik in het ritme zit, gaat het snel. Dan vergeet ik alles en eet ik weer als ik ’s avonds thuiskom.’ Even naar het benzinestation voor een sanitaire stop? Zonde van zijn tijd. ‘Ik denk dat iedereen hier z’n plas goed kan ophouden.’

De scanner dicteert het ritme van bezorger Jos. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

PostNL erkent bij monde van directielid Derk Jan Adelerhof dat het werk van de pakketbezorger ‘een pittige job’ is. Helemaal nu er evenveel pakketten moeten worden weggebracht als tijdens de kerstperiode. ‘Maar je kunt in acht uur niet meer doen dan wat je kunt doen. Als wijken te groot worden, zijn wij altijd bereid mee te denken.’ 

Pakketvolume

Dat de tarieven per succesvolle stop de afgelopen jaren lager zijn geworden, heeft volgens Adelerhof alles te maken met het toegenomen pakketvolume: per straat en adres wordt meer besteld. ‘Een bezorger kan dus meer pakketten wegbrengen in dezelfde tijd. De onderaannemer profiteert daarvan met een hogere omzet.’

Bovendien worden de extra handelingen en pakketjes tijdens deze coronacrisis ruimschoots gecompenseerd door een hogere ‘hit rate’, ofwel hoe vaak een pakket daadwerkelijk kan worden bezorgd, stelt PostNL. Mensen zijn vaker thuis en het verkeer stroomt beter door. Dat de BVPD juist nu dreigt met een rechtszaak, ziet de pakketreus dan ook als een publiciteitsstunt.

Jos haalt zijn schouders erover op. Met politieke spelletjes houdt hij zich niet bezig. Hij concentreert zich liever op zijn bus, de pakketjes en zijn stratenboek. Bovendien: hij hoeft niet per se om zes uur thuis te zijn. ‘Als ik jongens opleid, is ook het eerste wat ik zeg: spreek nooit wat af voor ’s avonds, daar heb je het weekend voor.’ Het moet je ook allemaal maar net liggen, vindt hij. ‘En mij ligt het toevallig omdat ik het leuk vind.’

Schakeltjes

De pakketbezorging hangt van een hoop schakels aan elkaar. 80 procent van de PostNL-bezorgers werkt weliswaar in loondienst, maar de meesten van hen (onder wie Jos) werken niet bij de pakketreus zelf, maar voor een van zijn circa 500 onderaannemers. Dit zijn kleine bedrijfjes met een handvol bezorgers in dienst. PostNL betaalt de onderaannemers per afgeleverd pakket (‘succesvolle stop’), de onderaannemer betaalt de bezorgers per uur.

Verder lezen 

Pakketbezorgers slepen PostNL voor de rechter om hoge werkdruk tijdens coronacrisis. ‘Als ondernemer met 5 tot 10 werknemers sta je machteloos tegenover een reus als PostNL.’

Met deze tips verlicht u het leed van uw pakketbezorger. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden