Europese rentestructuur staat bijna op zijn kop

De looptijd van leningen maakt in Europa nog nauwelijks iets uit, want de rente is nagenoeg gelijk. In het verleden was een dergelijke rentestructuur een voorbode voor economisch onheil....

De huizenbezitter die zijn hypotheekrente telkens maar voor één jaar vast zet, zit al een tijdje met de billen tegen elkaar. Want wanneer houdt de rentestijging eens op? Zijn hypotheektarief voor één jaar vast komt nu zelfs akelig dicht in de buurt van het rentetarief voor tien jaar vast. Die rente steeg veel minder hard.

De zorgen die deze groep huizenbezitters heeft - volgens de Rabobank financieren 15 procent van de huizenkopers hun hypotheek kort - worden gedeeld in de financiële wereld. Er heerst grote angst voor de zogenoemde inverse rentestructuur. Dat wil zeggen dat de rente voor geld dat 10 jaar geleend wordt, lager is dan de rente voor een korte lening van bijvoorbeeld een jaar.

Normaal gesproken is de situatie omgekeerd en is de rente op lang geld hoger dan de rente op kort geld. Want geldschieters willen een hogere rente als zij langer moeten wachten voordat zij hun uitgeleende geld terugkrijgen. Alleen in zeer bijzondere situaties draait de rentestructuur om. Het alarmerende hiervan is dat deze omkering meestal een voorbode is van economische ellende in de vorm van een recessie.

Tot schrik van de beleggers staat de rentestructuur in Europa deze week bijna op zijn kop. De rente voor een periode van twee jaar is met 5,24 procent inmiddels al hoger dan de rente van 5,20 procent voor een periode van tien jaar. De rente voor een periode van één jaar is echter met 5,16 procent nog iets lager. De Europese rentestructuur is nu niet omgekeerd, maar wel erg vlak.

'Krijgen we nu een recessie? 'Waarschijnlijk niet', zeggen economen van de Rabobank in een recent onderzoek. De rente aan de korte kant loopt op omdat de Europese Centrale Bank (ECB) het afgelopen jaar de rente heeft verhoogd van 3 naar 4,25 procent. De financiële markten verwachten dat de ECB spoedig de rente met nog eens 0,5 procent zal verhogen omdat de inflatie in Euroland oploopt. De marktrente voor korte leningen loopt, vooruitlopend op de ECB-renteverhoging, ook op.

De lange rente daarentegen wordt door vraag en aanbod in de markt bepaald. De ECB heeft hier geen directe invloed op, maar de toekomstige inflatie is voor deze rente echter wel belangrijk. Beleggers willen nu meer rente, als zij denken dat geld straks minder waard is. De ECB bewaakt de prijsstabiliteit.

'Zachte heelmeesters maken stinkende wonden', is een gezegde dat ook voor de ECB opgaat. Juist omdat de bank nu krachtig optreedt met het verhogen van de rente, verwachten beleggers dat de inflatie in de toekomst laag zal zijn en dus daalt de lange rente.

Toch blijft er dat knagende gevoel dat een platte rentestructuur onheil zal brengen. Vlak voordat de zeepbel in Japan barstte en het land in een decennium van economische ellende stortte, was de rentestructuur omgekeerd. In de VS was de rentestructuur omgekeerd aan het eind van de jaren zeventig. In 1982 belandde het land in een recessie. Duitsland, het Europese voorbeeld, kwam in 1992 in een recessie nadat de rentestructuur omdraaide.

Kan dat nu ook gebeuren? Wel zeker, zegt de Rabobank: 'Maar de kans hierop is niet groot.' Het grootste risico is volgens de Rabobank de kans dat de Nieuwe Economie in de VS een zeepbel blijkt, net zoals de Japanse economie dat was eind jaren tachtig. Hierover is op dit moment niet veel te zeggen.

Het andere risico is dat ECB-president Wim Duisenberg minder geloofwaardig wordt. Als hij de rente nog veel verder moet verhogen om de financiële markten van zijn bedoelingen te overtuigen, dan ligt ook een recessie in het verschiet. De Rabobank voorziet dit scenario niet. Daarvoor hebben beleggers nu teveel vertrouwen in de bankpresident.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden