Europese Commissie schiet zuivelboeren opnieuw te hulp

Door overproductie van melk en varkensvlees plus een haperende vraag uit China keldert de prijs voor de boeren. De Europese Commissie springt opnieuw bij, met een half miljard euro.

Koeien kunnen zich in een hypermoderne carrousel met uitzicht laten melken op een bedrijf in Mook. Beeld Hollandse Hoogte

De Europese Commissie trekt opnieuw 500 miljoen euro uit voor de landbouwsectoren die kampen met ongekende overproductie en de bijbehorende prijsval. De melkveehouderij krijgt 150 miljoen. De rest wordt uitgedeeld aan de lidstaten; Nederland krijgt daarvan 23 miljoen euro.

Vooral in de melkveehouderij gaat het slecht. Sinds de melkquotering werd afgeschaft, in april vorig jaar, is de productie fors opgeschroefd en ligt nu 13 procent hoger dan in 2013. Van de grote zuivellanden spant Nederland de kroon met een productiestijging in de afgelopen twaalf maanden van 16 procent.

De productiesprint viel min of meer samen met de sluiting van een van de belangrijkste exportmarkten: Rusland. Bovendien stagneerde de vraag uit China, dat enkele jaren de motor was geweest achter de groei in de vraag naar zuivel. De prijs van melk is in twee jaar gedecimeerd. In juli 2014 betaalde FrieslandCampina zijn boeren nog 40 euro voor 100 kilo; juli vorig jaar was dat 30 euro; dit jaar nog 25 euro. Een daling van 37 procent in twee jaar.

Met de varkenshouders ging het niet veel beter. Vorig jaar steeg de productie met 5 procent en daalden de prijzen met 15 procent, ook door chronische overproductie en de sluiting van de Russische markt.

Om de boeren te helpen kwam de Europese Commissie in september ook al met een steunpakket van 500 miljoen euro. Ook dat geld werd besteed aan de melkveehouderij en de varkenshouderij.

Staatssecretaris Van Dam van Economische Zaken laat weten tevreden te zijn over het steunpakket van de Commissie. Volgens hem betekent het steunpakket dat de overproductie in de zuivel structureel wordt aangepakt en dat de varkenshouderij wordt versterkt.

Staatssecretaris Martijn van Dam van Economische Zaken. Beeld anp

Boerenorganisatie LTO Nederland is veel minder blij. 'Dit is geen structurele oplossing', zegt voorzitter Albert-Jan Maat. 'Wij hadden liever dat de Europese Commissie werk maakt van het beëindigen van de Russische boycot.' Het nieuwe steunpakket is volgens hem, net als het eerste, vooral lapwerk. Er kunnen premies worden gegeven op het vrijwillig verminderen van de productie. 'Maar als die premie wordt beëindigd, komt de productie gewoon weer terug.' Maat zegt verder: 'In de zuivel zijn de coöperaties zo sterk dat ze wel in staat zijn de productie omlaag te krijgen. In de varkenshouderij niet.'

Nederland kreeg van het eerste steunpakket, dat van september vorig jaar, 30 miljoen euro te besteden. Dat geld werd vooral ingezet voor investeringen in de duurzaamheid van de veehouderij. Eenderde ging naar het bevorderen van de weidegang van koeien en het beschermen van weidevogels. Eenderde naar het verbeteren van de mestverwerking en eenderde naar een revitalisering van de varkenshouderij. Zo konden varkenshouders die door hun omgeving niet meer konden groeien met steun uit dit fonds worden verplaatst.

Het lijkt erop dat met dit geld zo bedrijven worden gered die anders zouden verdwijnen. Daarmee lijkt de subsidie eerder de overproductie te bevorderen dan af te remmen. Maat erkent dat deze maatregelen niet leiden tot een daling van de productie, maar het helpt de boeren wel een beetje, zegt hij. Uiteindelijk, zegt hij, zal de markt zijn werk moeten doen.

Met het Brusselse geld zouden melkveehouders geld kunnen krijgen als ze de productie vrijwillig verminderen. Hoe dat precies moet worden geregeld, is nog onderwerp van bespreking tussen ministerie, zuivelfabrieken en boerenorganisaties. Tot nu toe voert Nederlands grootste zuivelconcern, FrieslandCampina, geen beleid om productie af te remmen. 'We verwerken alle melk die onze leden aanbieden', zegt de woordvoerder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.