Nieuws

Europees Parlement neemt wet aan om burger tegen de macht van ‘Big Tech’ te beschermen

Het Europees Parlement wil dat gebruikers van platforms als Google en Facebook beter worden beschermd. Een donderdag aangenomen wetsvoorstel eist meer transparantie over de algoritmen van de techbedrijven die zoekresultaten en newsfeeds genereren. Ook worden bedrijven verplicht te rapporteren over de risico’s van nepnieuws en desinformatie. Het volgen en profileren van minderjarigen, om hun bijpassende advertenties aan te bieden, wordt verboden.

Michael Persson
Facebook-klokkeluider Frances Haugen spreekt in november 2021 met europarlementariërs in Brussel. Beeld AP
Facebook-klokkeluider Frances Haugen spreekt in november 2021 met europarlementariërs in Brussel.Beeld AP

De zogeheten Digital Services Act (DSA) is een nieuwe slag in de strijd tussen Europese burgers en de grootmachten uit Silicon Valley, die hun verdienmodel hebben gebaseerd op het combineren van privégegevens en ophef om daarmee adverteerders te trekken. Vorige maand al namen de volksvertegenwoordigers in Straatsburg de Digital Markets Act (DMA) aan, die vooral bedoeld is om de bijna-monopoliemacht van Big Tech aan banden te leggen.

De wetsvoorstellen zijn nog niet definitief, maar vormen, zoals dat in de Europese Unie gaat, één punt van een driehoek met de Europese Commissie en de lidstaten, die hun eigen variant hebben opgesteld. EU-voorzitter Frankrijk wil dat de uiteindelijke wet over drie maanden klaar is.

De techbedrijven hebben maandenlang tegen de nieuwe wet gelobbyd, met mailbombardementen aan de europarlementariërs en paginagrote advertenties in landelijke kranten, waarin Facebook bijvoorbeeld beargumenteerde dat het midden- en kleinbedrijf veel aan de profilering van de Amerikanen te danken heeft. Sommige Europese brancheverenigingen en bedrijvenkoepels kozen ook de kant van de techbedrijven; zo stuurde VNO-NCW nog deze week een brief naar europarlementariërs in een poging hen het wetsvoorstel te laten afzwakken.

Daarin lijken de platforms niet geslaagd. Wel hebben ze een algeheel verbod op ‘volgadvertenties’ kunnen tegenhouden; de Europese burgers moeten genoegen nemen met een verbod op het volgen van minderjarige gebruikers. Wel worden religie, politieke overtuiging en seksuele geaardheid toegevoegd aan de zogeheten gevoelige data, die niet mogen worden gebruikt bij het profileren van gebruikers.

‘Donkere patronen’

De Europese Unie maakte in 2019 met de Algemene Verordening Gegevensbescherming al een begin met het beschermen van de privacy van gebruikers, maar scherpt dat nu aan. Zo mogen websites bij het vragen om toestemming voor het gebruiken van cookies geen ‘donkere patronen’ meer toepassen, ontwerptrucs waardoor de bezoekers van de website in de haast automatisch met alles instemmen.

De laatste jaren liep het ongenoegen over het verdienmodel van de grootste bedrijven van de wereld steeds verder op. Door de data van gebruikers te verzamelen en hun internetgedrag te volgen kunnen Facebook en Google profielen voorschotelen aan adverteerders, die daarmee hun advertenties veel gerichter denken aan te bieden. Het geld dat adverteerders betalen voor een advertentie op bijvoorbeeld de website van een krant, verdwijnt voor een groot deel in de zakken van Big Tech.

Het ongenoegen is drievoudig: de inbreuk op de privacy, de monopolisering van de digitale wereld, en de polariserende werking van algoritmen op bijvoorbeeld Facebook en YouTube om de aandacht van gebruikers zo lang mogelijk vast te houden. Facebook-klokkenluider Frances Haugen zei afgelopen najaar dat het bedrijf zo veel mogelijk ‘bozige, polariserende, verdeeldheid zaaiende’ content levert ‘omdat dat meer geld opbrengt’.

Volgens het nieuwe wetsvoorstel moeten gebruikers de kans krijgen om hun eigen algoritmen te kiezen, waarbij er minimaal één optie moet zijn die niet op profilering gebaseerd is.

Europarlementariër Paul Tang (PvdA), die de afgelopen twee jaar een van de aanjagers van de nieuwe wetten was, ziet de Digital Services Act als ‘een overwinning voor de Europese burger’. ‘Uiteindelijk proberen we hiermee de dominante positie van Big Tech te verkleinen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden