Europa steunt Chinese rivaal Wereldbank

Pogingen van de VS om bondgenoten te weerhouden van deelname aan de ontwikkelingsbank zijn mislukt.

ADB directeuren.Beeld afp

Na Groot-Brittannië hebben ook Frankrijk, Duitsland en Italië besloten mee te doen aan een door China opgezette ontwikkelingsbank voor Azië. De beslissing van de drie Europese landen is de doodsteek voor de Amerikaanse inspanningen zijn westerse en Aziatische bondgenoten af te houden van deelname aan de Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB).

China krijgt 49 procent van de aandelen in de bank, die als een concurrent wordt gezien van de Wereldbank en de Asian Development Bank (ADB). Die beide instellingen worden gedomineerd door de VS en hun bondgenoot Japan. China heeft de oprichting van de AIIB over twee weken in Kazachstan gepland. Dan zal ook moeten blijken of Nederland van de partij is. Dinsdag wist het kabinet nog geen standpunt in te nemen.

Nu de voornaamste Europese landen mee willen doen en ook Australië en Zuid-Korea op het punt staan groen licht te geven, zit er voor de VS weinig anders op dan hun heftige verzet te staken. Dat die draai eraan komt, viel al op te maken uit de Amerikaanse reactie op het Europese besluit. De Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble maakte dat bekend tijdens een persconferentie met de Chinese vicepremier Ma Kai. De verantwoordelijke Amerikaanse staatssecretaris Daniel Russel liet in een reactie op Schäuble mild weten dat 'ieder land zijn eigen beslissing mag nemen'. Enkele dagen geleden kreeg Groot-Brittannië nog het verwijt van de VS zich aan 'voortdurende aanpassing' aan China schuldig te maken.

Bezwaar

Als voornaamste bezwaar tegen de bank voeren de Amerikanen aan dat de AIIB onvoldoende transparant is. Het toezicht is vaag geregeld, zo heet het, en dat vergroot het risico op dubieuze kredietverlening. In hun persverklaring geven Duitsland, Frankrijk en Italië aan dat zij ernaar zullen streven dat de AIIB 'zal werken volgens de beste normen en praktijken'.

Niet genoemd, maar minstens zo belangrijk voor de VS is het machtspolitieke bezwaar: de macht van China in Azië zou dankzij de AIIB toenemen. De Europese landen gaan daar in hun verklaring niet op in, maar zijn er kennelijk niet van onder de indruk. Duidelijk wegen de kansen voor hun eigen bedrijfsleven om deel te nemen aan grote, Aziatische infrastructuurprojecten zwaarder dan dit machtspolitieke bezwaar.

Druk

Blijft de vraag of de VS nu ook zelf lid willen worden van de Chinese ontwikkelingsbank, zoals Amerikaanse China-kenners van meet af aan hebben gesuggereerd. Volgens hen is druk uitoefenen van binnenuit de beste manier om de bank te laten voldoen aan de hoge normen die de Amerikanen zo graag willen. Elizabeth Economy, China-expert bij de denktank Council on Foreign Relations, geeft toe dat deelnemen zonder gezichtsverlies nu moeilijk is geworden. Maar de VS 'kunnen beginnen met publiekelijk de noodzaak te erkennen van dit soort financiering in Azië', schrijft zij op haar blog.

Probleem van deze optie is wel dat China als bedenker en grote financier zich gerechtigd voelt te bepalen wie in de bank mag deelnemen. Een Chinese weigering van een Amerikaanse lidmaatschapsaanvraag is wel het laatste waar de Amerikaanse regering op zit te wachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden