Europa heft voorzichtig het glas op de euro

Tot op het laatst toe hebben ongeveer alle Duitse 'economische wijzen' volgehouden dat Duitsland de eisen voor de euro niet zou halen....

Van onze verslaggever

Harko van den Hende

AMSTERDAM

Minister Waigel van Financiën hielp de sceptici vorig jaar ook een handje met zijn plannen met de Duitse goudvoorraad. Het leek een daad van een minister in hoge nood, vooral omdat hij handelde tegen de zin van de 'heilige' Bundesbank.

Waigel en met hem de regering-Kohl kreeg ongeveer heel Duitsland over zich heen, waardoor elke uitleg over de effecten van zijn goudplan voor bijvoorbeeld het Duitse financieringstekort, ongehoord bleef in de orkaan van verontwaardiging.

De bij herhaling uitgesproken tekst door de minister en zijn premier, Kohl, dat Duitsland de euro-criteria zou gaan halen, werd door ongeveer iedereen afgedaan als bezweringsformule van wanhopigen. Het Duitse financieringstekort, dat stond inmiddels wel vast, zou duidelijk boven de 3 procent uitkomen.

Het is 2,7 procent geworden. Dat maakte de tevreden blik van Waigel, gisteren bij de presentatie van het cijfer, goed verklaarbaar. En zijn aankondiging dat hij op de uitkomst een goed glas bier zal gaan drinken ook. Het enige smetje op zijn blazoen is de iets gestegen staatsschuld, tot boven de eurogrens van 60 procent.

Zoals het Duitsland vorig jaar is vergaan, is het ook Italië overkomen - maar dan een graadje erger. Italië worstelde behalve met zijn eigen begroting ook met zijn imago van sjageraar en sjoemelaar.

Wat Italië ook presteerde met zijn begroting - en dat is heel wat geweest, gelet op de daling van het tekort in een jaar tijd van 6,8 procent tot 2,7 procent van het nationaal inkomen - , de gedachte dat het land hierbij net als vroeger een greep in de trucendoos had gedaan bleef de geesten beheersen.

Dat was niet helemaal zonder reden, want vorige maand nog werd een streep gehaald door een Italiaanse transactie (ook met goud) die was bedoeld om het tekort omlaag te helpen.

En dan Frankrijk, dat dankzij de mislukte poging van president Chirac om zich gedurende zijn hele regeertermijn te verzekeren van parlementaire steun, ook heeft bijgedragen aan de onzekerheid over de euro. De aankondiging van de nieuwe (linkse) regering om vooral weinig te willen bezuinigen maakte Europa al zenuwachtig. De sociale onrust in reactie op de oplopende werkloosheid vergrootte die onzekerheid nog eens.

De Franse tegenzin tegen nieuwe bezuinigingsrondes toont zich ook in de uitkomst. Frankrijk is de enige eurokandidaat die het jaar heeft afgesloten met een tekort dat niet beneden de 3 procent ligt. Dat is nipt goed voor eurodeelname, maar ook niet meer dan dat.

Nederland speelt in de hele opwinding over de euro geen rol. Nederland gold sinds vorig jaar al als zekere kandidaat en die rol is ook waargemaakt. De staatsschuld is nog wel te hoog, maar de schuld daalt snel genoeg om zonder problemen toe te treden tot het eurogebied.

Maar wat voor Nederland geldt, gaat niet op voor minister Zalm van Financiën. Hij heeft aan de euro de naam van ondiplomatieke Italië-hater overgehouden. Dat heeft hij te danken aan zijn bij herhaling geuite twijfels over de duurzaamheid van het Italiaanse begrotingsbeleid.

Over die duurzaamheid zal het de komende weken vooral gaan. Een jaartje flink bezuinigingen om de euronorm voor het tekort te halen is aardig, maar een land moet zo'n straf beleid wel kunnen en willen volhouden. De cijfers die gisteren zijn gepubliceerd, over 1997, geven hierover geen uitsluitsel.

Om te kunnen oordelen over duurzaamheid zijn de begrotingen voor dit jaar en de begrotingsvoorstellen voor de komende jaren nodig. Van die voorstellen zijn alleen nog maar de vage contouren zichtbaar. Maar het is niet gek te verwachten dat alle landen - en vooral Italië - zullen trachten te laten zien dat ze zich de komende jaren voorbeeldig willen gedragen.

De andere eurolanden (en hun centrale bankiers) moeten dat dan alleen nog geloven. Doen zij dat niet, dan kan het op 2 mei in Brussel, wanneer de regeringsleiders de beslissing over de euro zullen nemen, nog uitdraaien op een crisis.

Maar op een crisis is geen enkele Europese politicus uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden