Europa blokkeert Nederlands hypotheekplan

Het plan om de moeizame financiering van de woningmarkt te verbeteren, de Nederlandse Hypotheekinstelling (NHI), is definitief van de baan. Twee jaar lang overlegden verschillende ministeries samen met de Europese Commissie over het idee, maar die laatste partij schoot het plan uiteindelijk af omdat ze de NHI beschouwt als ongeoorloofde staatssteun.

Een kat heeft zich genesteld op een stapel verhuisdozen in een Rotterdamse woonkamer. Omdat de woningmarkt is aangetrokken, onderzoekt het kabinet geen alternatieven voor de NHI.Beeld ANP

Dat schrijft minister Stef Blok van Wonen en Rijksdienst dinsdag aan de Kamer naar aanleiding van het eindrapport dat oud-bankier Jan van Rutte maakte als wegebereider van het plan. 'Tot mijn spijt moet ik nu accepteren dat dit niet van de grond komt', zegt Van Rutte dinsdag in een interview in NRC Handelsblad. NHI stuitte op teveel bezwaren, voornamelijk vanuit Brussel, waardoor de kwartiermaker zijn opdracht teruggaf.

NHI werd twee jaar geleden met veel bombarie aangekondigd: een constructie die pensioenfondsen moest 'verleiden' te investeren in Nederlandse hypotheken met als doel de vastgelopen woningmarkt (en bouw) een impuls te geven.

Die markt was mede vastgelopen omdat de drie Nederlandse die de hypotheekmarkt beheersten ( ING, Rabobank en ABN Amro waren samen goed voor circa 75 procent van de markt) moeite hadden de financiering voor hun hypotheken rond te krijgen. Het waren immers de grote hypotheekportefeuilles die de banken na 2008 - na het debacle om de Amerikaanse huizenmarkt - opzadelden met een financieringsprobleem.

Staatsgarantie

Het plan achter NHI was dat de ruim 1.500 miljard euro pensioenvermogen wellicht soelaas kon bieden. De ambitie was dat de NHI binnen acht jaar 50 miljard euro zou ophalen bij grote beleggers. Het idee was als volgt: de banken brengen hun bestaande NHG-hypotheken onder in de NHI. De overheid voorziet deze hypotheken vervolgens van een staatsgarantie, waardoor beleggers er wél in willen investeren. Dankzij de NHI dalen de financieringskosten van de banken en dat voordeel moeten ze doorgeven aan de consument door de hypotheekrentes te verlagen, wat weer goed is voor de woningmarkt.

Maar, zo bleek dinsdag, omdat de Europese Commissie en de banken het niet eens werden over hoe dat uiteindelijke voordeel precies moest worden doorberekend aan de consument, is er volgens Brussel sprake van ongeoorloofde staatssteun. Het opkopen van hypotheken door de overheid kan immers marktverstorend werken omdat deelnemende Nederlandse banken hier voordeel van kunnen hebben ten opzichte van buitenlandse concurrenten. En dat is in de strijd met de Europese mededingingsregels.

'Niet opportuun'

'Helaas is het niet mogelijk gebleken om tot een maatstaf te komen die alle partijen voldoende comfort kan geven dat enerzijds geen staatssteun wordt verleend en anderzijds niet ertoe leidt dat meer financieringsvoordeel moet worden doorgegeven dan dat door woningfinanciers is genoten', schrijft Blok in de Kamerbrief waarmee hij het plan begraaft.

Ook vindt het kabinet het nu 'niet opportuun' om vergelijkbare alternatieven te onderzoeken. De hypotheekmarkt laat inmiddels positieve ontwikkelingen zien, de woningmarkt trekt aan en er zijn bovendien nieuwe aanbieders op de hypotheekmarkt, zoals Munt, Tellius en CMIS. Tegenover NRC zegt kwartiermaker Van Rutte dat jammer te vinden, 'want je richt zo'n instelling niet op voor de goede tijden, maar voor wanneer de financiering opdroogt'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden