EU pakt kroonjuwelen KLM aan

Het nieuwe luchtvaartbedrijf Air France /KLM zal zijn kroonjuwelen moeten opgeven, als het aan de EU-commissaris Loyalo De Palacio (transport) ligt....

Van onze verslaggever Harry van Gelder

De Palacio begon vorige week bij het Europees hof van justitie in Luxemburg een officiële klachtenprocedure tegen het Nederlandse luchtvaartverdrag met de VS.

De Spaanse conmmissaris wil dat Nederland en de andere EU-landen, die een luchtvaartverdrag met de VS hebben, onmiddellijk een einde maken aan de afspraken over start- en landingsrechten, om alle ruimte te geven voor onderhandelingen van de EU-Commissie met de VS over een EU-breed verdrag. De Palacio meent verder dat de huidige 'open skies'-verdragen nationale luchtvaartmaatschappijen als KLM onterecht bevoordelen.

De eis van De Palacio wordt waarschijnlijk gehonoreerd, omdat in 2002 de Europese hoge raad al heeft bepaald dat bilaterale overeenkomsten tussen de VS en de EU tegen de Europese wetgeving ingaan op grond van discriminatie tussen luchtvaartmaatschappijen.

Bij KLM wachten ze de procedure rustig af. 'Wij hebben de brief nog niet.' Maar de stap van De Palacio zal de heren op het hoofdkantoor in Amstelveen toch wat onrustig op hun stoel doen schuiven.

De transatlantische vluchten van KLM en Air France zijn lucratieve aangelegenheden. KLM verdient al sinds 1993 middels de joint venture met Norhtwest Airlines uitermate goed aan de vrije overeenkomst met de VS. Als De Palacio deze cashcow aanpakt kan dat grote gevolgen hebben voor KLM en moeder Air France.

De Spaanse commissaris probeert met haar stap de Amerikanen te dwingen meer aandacht te besteden aan het volledige 'open skies' verdrag tussen de VS en Europa. Tot nu toe zien de VS hier niet zoveel in.

Het EU-brede verdrag had deze zomer rond moeten komen, maar is op de lange termijn geschoven. Beide partijen kwamen er niet uit. Door het missen van de deal, zal het zeker nog een jaar duren voor er weer een kans komt. De EU-commissie wordt in het najaar vernieuwd en in Amerika staat dit jaar alles in het teken van de verkiezingen.

De VS heeft bovendien geen haast. Het land heeft al open skies-verdragen met de belangrijkste EU- landen (behalve Engeland). Dat betekent dat de Amerikaanse maatschappijen binnen deze markten vrij kunnen vliegen. Zo kan een Amerikaanse maatschappij bijvoorbeeld van Berlijn via Schiphol naar New York vliegen en passagiers binnen Europa vervoeren. Het oppikkken van Amerikanen in de VS is Europese maatschappijen echter ten strengste verboden. De Palacio wil de Amerikanen dit voordeel afnemen door de bilaterale luchtvaartverdragen te torpederen. Haar hoop is dat dit de druk op de VS vergroot om met wat meer elan deel te nemen aan de gesprekken over een vrij luchtverkeer tussen heel Europa en heel de VS.

De vraag is of deze truc werkt. De Amerikanen willen absoluut niet dat Europese maatschappijen passagiers binnen de VS transporteren. Ook zullen ze niet toestaan dat Amerikaanse maatschappijen in handen komen van buitenlanders. Momenteel mag maar 25 procent van het Amerikaanse luchtvaartbedrijf in bezit zijn van vreemden. De VS wil dit getal maximaal ophogen tot 49 procent.

De VS hebben een reputatie in het ondersteunen en afschermen van hun luchtvaart. Deels uit veiligheidsoverwegingen. Zo mogen Amerikaanse ambtenaren alleen maar met Amerikaanse vliegtuigen vliegen en deels vanwege de machtige arm van de Amerikaanse vakbonden.

De hardnekkige opstelling van de pilotenvakbonden bij het noodlijdende Delta, dat op het punt staat in chapter 11, de voorbode van een faillissement, te geraken, toont aan dat de VS niet gemakkelijk zal instemmen met een vrij luchtvaartverdrag met Europa. Delta staat aan de rand van de afgrond, desondanks weigeren de machtige piloten vakbonden water bij de wijn te doen.

De EU-commissie zegt voorstander te zijn van allianties, maar de voordelen van de moeizaam tot stand gekomen samenwerkingen zullen verdwijnen, als De Palacio haar zin krijgt en de VS halsstarrig zijn markt blijft beschermen.

KLM en Air France kunnen dan niet meer profiteren van hun verdragen met Northwest en Delta. De waarde van het aansluiten van KLM bij het wereldwijde Skyteam van onder meer Delta, Air France, Alitalia en Korean, dit najaar, zal dan sterk verminderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden