EU hoopt met akkoord over schuldenverlichting punt te zetten achter Griekse crisis

De ministers van Financiën van de eurozone proberen vandaag een akkoord te sluiten over schuldenverlichting voor Athene. De voortekenen zijn gunstig.

Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem met de Griekse minister van Financiën Efklidis Tsakalotos, die zich een betrouwbare partner toont. Beeld afp

Nooit meer een 'hete Griekse zomer'. Brussel hoopt vanavond voor eens en altijd een punt te zetten achter de Griekse crisis die de eurolanden al zeven jaar in haar greep houdt met slepende onderhandelingen, nachtelijk crisisberaad en financiële cliffhangers. Of het lukt? 'Fiftyfifty', zegt een nauw betrokken EU-ambtenaar.

De voortekenen zijn niettemin gunstig als de ministers van Financiën van de eurozone vanmiddag in Brussel bijeenkomen. Hun eis voor een nieuwe ronde van pensioen- en belastinghervorming in Griekenland werd eind vorige week, ondanks landelijke stakingen, door het Griekse parlement goedgekeurd. Alles bij elkaar gaat het om een bezuiniging van 2 procent (3,5 miljard euro) van het bruto binnenlands product, wat voor Nederland zou neerkomen op een ingreep van 13,5 miljard.

IMF-baas niet aanwezig

Minder hoopgevend is dat IMF-baas Christine Lagarde zelf de Eurogroepvergadering niet bijwoont. Ze laat het over aan haar Europadirecteur Poul Thomsen. Een politiek akkoord over Griekenland vergt echter dat het IMF betrokken blijft bij het Griekse hulpprogramma en Lagarde heeft de autoriteit om haar bestuur daarvan te overtuigen.

Eerst zullen de ministers van Financiën nagaan of Athene inderdaad alle gevraagde maatregelen (honderden pagina's Griekse wetstekst die in allerijl zijn vertaald in het Engels) heeft overgenomen. Betrokken EU-ambtenaren en diplomaten verwachten hier geen problemen. De Griekse minister Efklidis Tsakalotos toont zich een betrouwbare partner, in tegenstelling tot zijn voorganger Yanis Varoufakis die met gebroken beloften en manipulatief gedrag zijn EU-collega's tot woede en wanhoop dreef en zijn land naar de afgrond.

Heeft Griekenland geluisterd naar haar schuldeisers?

Het is een mythe dat de Grieken de afgelopen jaren niet hebben hervormd. Maar ze zijn niet door alle hoepels gesprongen die ze van hun schuldeisers kregen voorgehouden. Waaraan is wel en waaraan niet voldaan?

De 50 procent onzekerheid over een akkoord vanavond vloeit voort uit wat de geldschieters voor de komende jaren van Griekenland vragen. De leningen die de eurolanden en het IMF sinds 2010 aan Athene hebben verstrekt, bijna 260 miljard euro, hebben een looptijd tot 2058 en dus willen de crediteuren zekerheid dat Griekenland straks niet weer ontspoort.

Destijds (augustus 2015) is vastgelegd dat Athene 'voor de middellange termijn' een primair begrotingsoverschot (rentebetalingen niet meegerekend) van 3,5 procent per jaar moet hebben. Een enorme opgave, volgens het IMF een economische wurgafspraak, waarop met name de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble aandrong.

Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem stelt nu voor de 3,5-procentseis na vijf jaar los te laten. Hoewel Schäuble dit soort voorstellen eerder als veel te slap van tafel veegde, gaat hij volgens betrokkenen nu wel akkoord. Mits er voor de jaren na 2022 wel een Griekse overschot blijft: de discussie gaat over 1 of 2 procent per jaar.

Kwijtschelden is geen optie

Tweede moeilijke discussie is die over schuldverlichting voor Griekenland, dat met een staatsschuld van 178 procent (ruim drie keer het toegestane EU-maximum) de absolute koploper van de eurozone is. Van schulden kwijtschelden is geen sprake, dat stuit op een hard veto van Nederland, Duitsland en Oostenrijk. Maar (nog) langere looptijden van de reeds verstrekte leningen en een nog iets lagere rente - vorig jaar mei in principe aan Athene toegezegd - moeten vanavond nader worden ingevuld en vastgepind.

Of het IMF alsnog meedoet aan de derde noodlening voor Griekenland (86 miljard euro, besloten in 2015), hangt af van de uitkomst van de schuld- en overschotdiscussie. Het IMF vindt dat Griekenland economisch kapot wordt gesaneerd en dat de eurolanden ruimhartig de Griekse schulden moeten afschrijven. Deelname van het IMF aan het Griekse programma is vooral van politiek belang: Nederland en Duitsland zien het IMF als de waakhond tegen een lankmoedige Europese Commissie. Financieel is de bijdrage van het fonds in Washington niet nodig. Het zou om een paar miljard euro gaan, terwijl nu al vaststaat dat Griekenland de laatste noodlening niet helemaal zal gebruiken.

Als Lagarde morgenochtend een positief advies ontvangt van Thomsen dat ze voorlegt aan haar bestuur in Washington, slaakt Brussel een zucht van verlichting. Dan is een politiek akkoord op alle fronten (overschot, schuldverlichting, IMF aan boord) nabij en kan de volgende tranche (7,5 miljard) van de noodlening aan Griekenland worden overgemaakt waarmee het op tijd en zonder crisissfeer in juli aan zijn aflossingsverplichtingen kan voldoen.

'Dan verdwijnt Griekenland misschien eindelijk uit het nieuws', zegt een EU-ambtenaar. Het hulpprogramma eindigt sowieso volgend jaar augustus en van de laatste lening ligt nog 56 miljard euro op de plank. Alle zware en pijnlijke bezuinigingen die de crediteuren eisten, heeft Athene inmiddels in gang gezet. En na jaren van economische krimp groeit de Griekse economie sneller dan die van veel andere eurolanden. Niet onbelangrijk bovendien: met een akkoord besluit de Europese Centrale Bank mogelijk Griekenland te laten profiteren van haar ruimhartige geldbeleid. Rust rond Griekenland, een mooier afscheid als Eurogroepvoorzitter kan Dijsselbloem niet wensen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.