EU-expertcomité stelt beslissing vijf jaar uit: toch geen verbod op landbouwgif RoundUp

De omstreden onkruidverdelger RoundUp blijft voorlopig op de markt. Het EU-expertcomité voor plant, dier, voeding en veevoer (Scopaff) kwam woensdag wederom niet tot een beslissing over glyfosaat, het omstreden hoofdbestanddeel van het onkruidbestrijdingsmiddel. Naar verwachting zal een compromis volgen: nog een jaar of vier, vijf verlenging van de markttoelating, daarna begint het ritueel opnieuw.

Herbicide RoundUp in een winkel. Beeld epa

Dinsdag stemde een krappe meerderheid van de Europese parlementariërs (355 om 204) er nog voor het bestrijdingsmiddel met ingang van 2022 te verbieden. Maar het parlement gaat er niet over: een besluit over de markttoelating van het gif moet komen van het expertcomité, waarbij bovendien een zogenoemde gekwalificeerde meerderheid nodig is. Dat zijn minstens zestien landen, die tezamen minstens tweederde van alle Europeanen vertegenwoordigen.

Zo'n meerderheid blijkt echter lastig te vinden. Spanje is net als Nederland voor tien jaar verlenging, Italië en Oostenrijk zijn tegen, Duitsland wil zich onthouden van stemming wegens interne onenigheid tussen CDU en SPD, en het Verenigd Koninkrijk houdt zich afzijdig vanwege de Brexit. Enig schot in de zaak kwam er woensdagmiddag, toen traditioneel tegenstander Frankrijk bekendmaakte wel akkoord te willen gaan met een verlenging van de licentie met nog vier jaar.

Landbouwoproer

Glyfosaat wordt zo massaal gebruikt dat wetenschappers zich steeds meer zorgen maken om de schadelijke bijeffecten voor mens en natuur. In 2015 deelde het agentschap voor kankeronderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie IARC het middel zelfs in als 'waarschijnlijk kankerverwekkend voor de mens'. Een omstreden stap, omdat het IARC zich vooral baseert op cel- en proefdierstudies: een grote studie waarbij 90 duizend Amerikaanse boeren langdurig werden gevolgd, bracht geen verhoogd kankerrisico aan het licht.

Complicerend is dat de landbouw min of meer verslaafd is geraakt aan het herbicide: het middel wordt onder meer gebruikt om land schoon te vegen voor het zaaien, om groenbemester te verwijderen en als droogmiddel vlak voor de oogst. Landbouworganisaties hebben dan ook in verschillende toonaarden gedreigd in opstand te komen, mocht Europa het middel verbieden. Strateeg Scott Partridge van RoundUp-producent Monsanto voorspelde deze week in de Britse media zelfs voedseltekorten en een 'oproer' van boeren.

Lees verder onder de foto.

Demonstranten gekleed als Europa en de Dood kussen elkaar tijdens een 'Europe get out of bed with Monsanto'-protest voor het gebouw van de EU in Brussel, 25 oktober. Beeld epa

De commotie speelt al sinds vorig jaar, toen de markttoelating van glyfosaat afliep. De Europese Commissie besloot na veel vijven en zessen de vergunning met achttien maanden te verlengen, en in tussentijd aanvullend onderzoek te laten doen naar de vermeende kankerverwekkendheid. Nu die termijn afloopt en ook het nieuwe onderzoek geen bewijs levert voor verhoogd kankerrisico bij de mens, wil de commissie de toelating eigenlijk met tien jaar verlengen.

Tot welk compromis men precies komt, zal ergens de komende weken moeten blijken. 'Verscheidene opties zijn besproken,' aldus een woordvoerder van het comité, zonder verdere details te geven.


Hoe kon het zo misgaan met dit - toch redelijk goed werkende - onkruidgif?

Weer komt het onkruidgif glyfosaat, hoofdbestanddeel van Monsanto's RoundUp, met de schrik vrij: een Europees verbod lijkt voorlopig van de baan. Hoe kon een landbouwgif dat toch redelijk goed zijn werk doet zo in diskrediet raken? Een antwoord in drie lessen.

Monsanto's landbouwgif glyfosaat: ideaal bestrijdingsmiddel voor de een, sluipend milieugevaar volgens de ander
Een kankeragentschap noemde Monsanto's landbouwgif glyfosaat 'waarschijnlijk kankerverwekkend'. Nu staat Europa op het punt de goedkeuring ervan te verlengen. In academische kringen groeit het verzet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.