Om de luchtkwaliteit in Rotterdam te verbeteren wil het gemeentebestuur de meest vervuilende voertuigen in een groot deel van Rotterdam weren.
Om de luchtkwaliteit in Rotterdam te verbeteren wil het gemeentebestuur de meest vervuilende voertuigen in een groot deel van Rotterdam weren. © ANP

EU: diesels moeten over twee jaar schoon zijn

Dichten gat tussen norm en echte uitstoot is zware klus

De Europese Commissie wil nieuwe dieselwagens maximaal twee jaar respijt geven om aan de Europese uitstootnorm voor stikstofoxide (NOx) te voldoen. Gedurende die overgangsperiode mag de norm met niet meer dan 60 procent worden overschreden.

Zeker 10 procent van de huidige dieselmodellen kan niet meer worden verkocht als de Brusselse eisen worden overgenomen, blijkt uit een vertrouwelijk voorstel dat de Commissie vandaag aan de lidstaten voorlegt.

Geconfronteerd met de megafraude door Volkswagen, dat de NOx-uitstoot van zijn diesels met verboden software verdoezelde, toont de Commissie weinig clementie met de wensen van de auto-industrie. Die stelde eerder dat de nieuwe, realistischer meetmethode voor uitlaatgassen alleen kan worden ingevoerd als auto's gedurende vijf jaar de maximale uitstoot voor NOx met 275 procent mogen overschrijden.

Werkelijke uitstoot

Lees ook: Verbeten gevecht om strengere Europese uitstootnorm

De Europese Commissie wil voorkomen dat de strengere emissietest voor dieselauto's omzeild wordt met hogere uitstootnormen en lange overgangstermijnen. Verschillende lidstaten (waaronder Duitsland) en de auto-industrie drongen daar tot voor kort op aan. Nu moet blijken of het Volkswagenschandaal Berlijn op andere gedachten heeft gebracht. (+)

Onderworpen aan deze test blijkt dat veel diesels vier tot vijf keer de NOx-norm overschrijden

Tot nog toe wordt de uitstoot van NOx van dieselwagens gemeten in een laboratorium waar de omstandigheden gekunsteld optimaal zijn. Na jaren discussie gingen de lidstaten in mei dit jaar akkoord met een nieuwe meetmethode die de uitlaatgassen bij normaal rijgedrag meet. Onderworpen aan deze test blijkt dat veel diesels vier tot vijf keer de NOx-norm overschrijden. Dat gat tussen de werkelijke uitstoot en de EU-norm kan volgens EU-ambtenaren niet in een keer gedicht worden.

In haar voorstel, waarin voor het eerst percentages en getallen worden genoemd, stelt de Commissie een overgangsfase van twee jaar voor (september 2017 - september 2019) waarin nieuwe dieselmodellen maximaal 60 procent meer NOx mogen uitstoten dan de huidige EU-norm van 80 mg/km. Vanaf najaar 2019 is alleen nog een 'technische overschrijding' van 18,7 procent toegestaan, een marge die nodig is omdat de nieuwe meettest onnauwkeuriger is dan de gangbare laboratoriumtest.

Frauduleus handelen

Betrokkenen noemen het Commissievoorstel 'ambitieus'. De 60 procent extra uitstoot van NOx gedurende twee jaar steekt schril af bij wat de auto-industrie wilde en wat sommige autoproducerende (Duitsland, Tsjechië) en -assemblerende landen (Hongarije, Tsjechië, Slowakije, Oostenrijk) tot voor kort op tafel legden: een overschrijding van de uitstootnorm met 400 tot 500 procent.

GroenLinks-europarlementariër Eickhout daarentegen vindt het Commissievoorstel niet ver genoeg gaan. 'De auto-industrie heeft met haar frauduleus handelen alle recht op schappelijkheid verloren. Ze verdient geen enkel uitstel of souplesse.'

Debat

EU-ambtenaren voorzien een 'hard en bits' debat

De Commissie presenteert haar voorstel vandaag aan de auto-experts van de lidstaten. EU-ambtenaren voorzien een 'hard en bits' debat. De eerder genoemde autolanden kunnen het Commissievoorstel blokkeren maar hun positie is door het Volkswagenschandaal verzwakt.

Steun krijgt de Commissie van Nederland, Zweden, België, Denemarken en Finland. Ook Frankrijk en Italië lijken gewonnen voor een strikte overgangsnorm, ondanks de belangen van de Franse (Peugeot, Renault, Citroën) en Italiaanse (Fiat) auto-industrie. De Commissie wil eind deze maand een besluit over de uitstootnormen.

Flexibiliteit

Staatssecretaris Mansveld (Milieu) bepleitte eerder in een brief aan de Commissie dat nieuwe dieselwagens (tijdelijk) maximaal 50 procent meer NOx mogen uitstoten dan de EU-norm. Meer flexibiliteit in de vorm van een langere overgangsperiode of een nog hogere norm wees Mansveld faliekant af.

De Commissie becijfert dat zeker 10 procent van de dieselmodellen niet meer verkocht mag worden als de overschrijding van de NOx-norm met 60 tot 120 procent wordt toegestaan. Brancheorganisatie Acea van de automobielindustrie wijst erop dat haar leden goed zijn voor ruim 12 miljoen banen in Europa.


'Ik kan dit niet ambitieus noemen'

Vanuit Brussel is kritisch gereageerd op de uitgelekte plannen, zo blijkt uit een rondgang van ANP. D66-Europarlementariër Gerben-Jan Gerbrandy vindt het 'onacceptabel' dat Brussel zich zo laat leiden door de industrie. 'De techniek is er al, waarom zo lang wachten?' Hij wil dan ook dat er binnen zes manden strengere eisen komen. 'Het moet gedaan zijn met het sjoemelen en frauderen.'

Ook zijn GroenLinks-collega Bas Eickhout vindt de extra tijd niets. 'Ook met de nieuwe meetmethode is de norm van 80 mg/km te halen. Ik kan dit niet ambitieus noemen en al helemaal niet schone diesel.' Hij wijst erop dat de normen in de Verenigde Staten veel strenger zijn.

CDA-er Annie Schreijer-Pierik vindt een overgangsfase van 'praktisch belang'. Maar ook de auto-industrie moet bijdragen aan het verminderen van de uitstoot.

De PvdA vindt dat de auto-industrie eventuele boetes voor steden als Amsterdam en Rotterdam voor te hoge concentraties stikstofdioxide moet opdraaien. 'De vervuiler moet betalen en dat is overduidelijk de auto-industrie, deze liet namelijk met gemanipuleerde software de stikstofuitstoot tot veertig keer lager lijken', aldus Paul Tang.