EU begint met kapitaalunie

Het kapitaalverkeer in de Europese Unie moet worden vergemakkelijkt en geharmoniseerd. Dat is het doel van de nieuwe kapitaalunie. Na de totstandkoming van de bankenunie is woensdag een nieuwe stap gezet naar verdere integratie van de financiële markten.

Beeld EPA

Europees commissaris voor Financiële Dienstverlening Jonathan Hill lanceerde in Brussel zijn plan voor de vorming van een kapitaalunie met de aankondiging van de eerste drie beleidsmaatregelen. De hele unie moet in 2019 zijn voltooid en heeft tot doel dat bedrijven - vooral in het mkb - eenvoudiger een beroep kunnen doen op de kapitaalmarkt, zonder tussenkomst van banken.

De eerste maatregel is het versoepelen van de kapitaaleisen voor pensioenfondsen en verzekeraars, zodat zij directe leningen aan bedrijven kunnen verstrekken. Ten tweede moet het gemakkelijker worden om een prospectus uit te geven waarmee buiten het bankwezen om middelen kunnen worden aangetrokken. Ten derde wil Hill het bundelen en verhandelen van schulden - de zogeheten securitisatie - bevorderen door deze producten te standaardiseren. Banken kunnen hierdoor gemakkelijker schulden die op hun balans staan, verkopen.

Bedrijven moeten minder afhankelijk worden van bankfinanciering. In Europa betrekken bedrijven 70 procent van de kredieten van banken en maar 30 procent rechtstreeks van de markt. In de Verenigde Staten is het omgekeerde het geval. Dat knelt in deze tijd. Banken geven op dit moment maar moeilijk leningen aan het mkb, omdat zij hun eigen buffers moeten versterken en risico's willen mijden. Beginnende bedrijven die snel willen groeien, wijken daardoor uit naar de VS.

Pragmatisme

'De Europese economie is qua grootte vergelijkbaar met de Amerikaanse, maar onze effectenmarkten zijn nog niet eens half zo groot', aldus Hill. De Britse eurocommissaris denkt dat hij alleen al door securitisatie de kredietmarkt met 100- tot 150 miljard euro kan vergroten. Ook moet er een Europese markt komen voor de uitgifte van obligaties op onderpand, zogeheten covered bond. De bedoeling is dat hiermee de werkgelegenheid wordt bevorderd. Het mkb creëert 70 procent van de nieuwe banen in de EU.

Hill zei in een toelichting niet te hard van stapel te willen lopen. 'Ik kies voor pragmatisme. Deze drie maatregelen zijn op korte termijn haalbaar. Een echte kapitaalunie zal langer gaan duren.'

Vrij verkeer van kapitaal is naast dat van mensen en goederen een van de idealen van de oorspronkelijke Europese Unie. Niet iedereen is echter blij met de aangekondigde maatregelen. SP-europarlementariër Dennis de Jong hekelt met name de securitisatie. 'Hill is kennelijk vergeten dat de financiële crisis juist is ontstaan door de bubbel die werd gecreëerd door dit soort pakketjes met toen vooral foute hypotheekleningen. Het voorstel kan het beste zo snel mogelijk van tafel.'

Volgens De Jong is vooral de bankenlobby verantwoordelijk voor deze maatregelen. Banken kunnen daardoor gemakkelijker risico's afwenden. Hij wijst op de kredietcrisis in 2008. Nadat de bundels met hypotheken internationaal waren verhandeld, stortten de huizenprijzen in. Het leidde tot een wereldwijde crisis, waardoor het vertrouwen in het hele financiële systeem verdween en beleggers en huizenkopers grote bedragen verloren. De Jong: 'Eenzelfde scenario kan ook plaatsvinden bij de securitisaties die bestaan uit leningen aan het mkb. Niet doen dus.'


In juni waarschuwde president Knot van De Nederlandsche Bank dat een kapitaalunie niet mag leiden tot de vorming van een ongecontroleerde schaduwbanksector. Ook moet worden voorkomen dat er te complexe producten zullen worden verhandeld, die beleggers en toezichthouders niet begrijpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.