Erfenis steeds vaker aanleiding voor familieruzie

Broers en zussen ruziën steeds vaker over de nalatenschap van hun ouders. Bijna de helft van de Nederlanders heeft geen contact meer met één of meer familieleden. Dit blijkt uit een enquête van Netwerk Notarissen onder 1.700 Nederlanders.

Beeld Reinier van der Aart

Ruzies over geld, de erfenis of andere strubbelingen rondom het sterfbed van de ouders zijn de vaakst genoemde reden voor het ontbreken van contact met de naaste familie. Netwerk Notarissen wijt de toegenomen ruzies over de erfenis aan een verslechterd financieel klimaat, vergrijzing en oplopende zorgkosten die daarmee gepaard gaan.

Als erfgenamen bijvoorbeeld veel schulden hebben of geen werk, rekenen zij meer op een erfenis en zullen zij daar eerder over ruziën, zegt Lucienne van der Geld, juridisch directeur van Netwerk Notarissen. Mensen worden bovendien steeds ouder en zijn wat meer afhankelijk van mantelzorg of eigen inkoop van verzorging, omdat verpleeghuizen strengere toelatingseisen stellen.

Broers en zussen krijgen volgens Van der Geld soms al vóór het overlijden van hun ouders onenigheid over de vraag wie er voor de zorg opdraait. 'Ik weet van een man die zijn moeder in een verzorgingstehuis wilde plaatsen in plaats van in een duurder zorg-appartement. Hij vond de zorgkosten te hoog en zonde van de erfenis. Zijn zus was het daar niet mee eens.'

Foto van dierbare spulletjes

Tineke van der Aart, 68 jaar, uit Lisse:

'Dat ene schilderijtje, die voorraadfles met eau de cologne uit mijn vaders winkel, de melkkan die we altijd gebruikten, een zilveren nagelsetje waarmee we mochten spelen als we ziek waren en bij onze moeder in bed kropen. Als ik aan mijn broers en zussen vraag wat hen aan onze ouders doet denken, wijzen ze allemaal naar dezelfde dingen. Ik kom uit een gezin met vijftien kinderen. We waren niet rijk, dus veel geld te verdelen is er niet. Juist die kleine dingen zijn ons dierbaar, maar we kunnen nooit met z'n vijftienen recht hebben op dezelfde spulletjes. Vandaar dat ik mijn zoon gevraagd heb een foto te maken. Mijn tante woont nog in Leiden in het huis van mijn ouders. Als zij overlijdt, verkopen we het huis en verdelen we de boedel. Die anderen zullen nog wel discussie voeren over die kleinigheden, maar ik heb ze tenminste in beeld.'

Problemen

Ook wanneer nakomelingen zelf zorgtaken op zich nemen, kan dat tot problemen leiden. Mensen die bijvoorbeeld altijd de boodschappen hebben gedaan voor hun bejaarde ouders, vinden soms dat zij recht hebben op een groter deel van de erfenis dan kinderen die nooit op bezoek kwamen.

Familieproblematiek gaat altijd om gehoord, gezien of gewaardeerd worden, meent familiebemiddelaar Hilde Kroon. 'Het gaat niet om dat boodschappen doen, het gaat erom dat iemand het gevoel heeft dat de broers en zussen dat onvoldoende waarderen.'

Problemen met de erfenis ontstaan sneller wanneer een van de ouders hertrouwd is. Stiefouderproblemen, noemt Kroon dat. 'Sinds 2003 is in de wet vastgelegd dat al het geld naar de langstlevende partner gaat. Kinderen moeten dan bijvoorbeeld bij hun stiefmoeder bedelen om een aandenken van hun vader. Zij is niet verplicht hun wat te geven.'

Patchwork

Notarissen hebben een term voor zulke familieverhoudingen: patchwork families, naar de lappendeken van relaties die ontstaat als mensen hertrouwen en uit meerdere relaties kinderen meenemen.

Traditionele gezinnen komen steeds minder voor, volgens Jef Oomen, notaris in Den Bosch en voorzitter van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB). Uit onderzoek van de KNB blijkt dat er conflicten zijn bij de helft van de nalatenschappen. Dat wordt alleen maar meer, voorspelt Oomen. Want naarmate de gezinsstructuren vager worden, is er meer voedingsbodem voor conflict. 'Steeds vaker geef ik advies aan mensen die samen een huis kopen, een kindje krijgen en allebei kinderen meenemen uit een eerdere relatie. Dan liggen de toekomstige problemen voor het oprapen.'

De taak van de notarissen is volgens Oomen mensen al vroeg vooruit te leren denken. 'Als mensen bij mij komen voor advies over het kopen van een huis, vraag ik ook altijd naar hun gezinssituatie. Niet alleen uit interesse, maar ook vanuit mijn zorgplicht als notaris.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden