'Er is sprake van extreme spanning in Rusland' Jeltsin eist goedkeuring voor noodmaatregelen

President Jeltsin heeft gisteren gewaarschuwd dat de economische crisis in Rusland zulke ernstige vormen heeft aangenomen dat er politieke onrust dreigt....

Van onze correspondent

Bert Lanting

MOSKOU

'Ik wil de situatie niet dramatiseren, maar er is sprake van extreme spanning in de Russische maatschappij', zei Jeltsin tijdens een speciale vergadering van het kabinet met de beide kamers van het parlement. Hij gaf het parlement tot de zomer om het pakket noodmaatregelen van de regering-Kirijenko goed te keuren. 'Anders zullen er andere maatregelen genomen worden', voegde hij er dreigend aan toe.

In parlementaire kringen werd Jeltsins opmerking uitgelegd als een teken dat hij overweegt het parlement naar huis te sturen en nieuwe verkiezingen uit te schrijven.

Premier Kirijenko kondigde aan dat de regering 41 miljard roebel (bijna 12 miljard gulden) extra wil bezuinigen op de begroting van dit jaar. De premier zei verder dat het ambtenarenapparaat met eenvijfde verminderd zal worden.

Tegelijkertijd wil de Russische regering ook de belastinginkomsten opkrikken door opnieuw een staatsmonopolie in te voeren voor de productie van alcohol. Kirijenko erkende dat dit tegen het vrijemarktbeginsel indruist. 'Maar in deze omstandigheden moeten we wel dergelijke stappen nemen', zei hij.

Om de industrie een impuls te geven, wil Kirijenko verder de transport- en energietarieven verlagen, maar alleen voor bedrijven die hun rekeningen op tijd betalen. Ook moet de belastingdruk volgens de premier worden verminderd.

Rusland gaat de laatste maanden gebukt onder een diepe financiële crisis, onder meer als gevolg van de daling van de olieprijzen en de crisis in Azië. De Russische aandelenkoersen zijn sinds het begin van het jaar met ongeveer 50 procent naar beneden gegaan en de roebel staat permanent onder druk.

Volgens premier Kirijenko heeft Rusland de crisis voor een deel aan zichzelf te danken, doordat het jarenlang op veel te grote voet heeft geleefd. In plaats van te bezuinigen op de overheidsuitgaven, heeft de regering de afgelopen jaren op grote schaal staatsobligaties uitgegeven om het tekort te dekken.

Het gevolg van die politiek is dat nu 34 procent van de Russische begroting op gaat aan rente en aflossing.

Kirijenko rekende voor dat de regering maandelijks voor 31 miljard roebel (ruim tien miljard gulden) aan staatsobligaties moet aflossen. Dat is meer dan de regering iedere maand aan inkomsten binnenhaalt, zodat er steeds opnieuw geld moet worden bijgeleend.

Minister van Financiën Zadornov zei te verwachten dat Rusland het binnen enkele weken eens zal worden met het IMF over een extra krediet van tien à vijftien miljard dollar. Rusland wil het geld gebruiken als buffer om de koers van de roebel overeind te houden.

Een delegatie van het IMF is momenteel in Moskou om over het extra krediet te praten, maar het lijkt erop dat het IMF niet staat te springen om Rusland te hulp te komen. Volgens Zadornov wil het IMF eerst uitleg van de regering hoe het de belastinginkomsten wil opvoeren.

De communistische oppositie, die veel invloed heeft in het parlement, is echter tegen het aanvaarden van nieuwe buitenlandse kredieten. De communistische partijleider Zjoeganov waarschuwde gisteren dat het IMF erop uit is door middel van de kredieten de 'volledige controle' over Rusland te krijgen.

De president van de Centrale Bank, Sergej Doebinin, verzekerde gisteren nog eens dat er geen plannen zijn om de roebel te devalueren. Maar linkse leiders, onder wie Zjoeganov en de communistische Doema-voorzitter Seleznjov, zeiden te betwijfelen of de regering de roebel voor devaluatie zou kunnen behoeden.

Een devaluatie van de roebel zou hard aankomen bij de Russische bevolking. Zo'n maatregel zou ook het aanzien van president Jeltsin en de regering-Kirijenko danig ondermijnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden