Opinie

'Er gloort weer hoop voor de huisbezitter'

De kritiek op de gevolgen van het 'wandelgangenakkoord' voor de woningmarkt is onterecht. Het biedt juist perspectieven voor eigenaren én starters. Dat betogen Raymond Gradus en Elly Blanksma-Van den Heuvel van het CDA.

Een kind staat voor de etalage van een makelaar in Rotterdam.Beeld ANP

In de rubriek Opinie & Debat van 3 mei stelt Hugo Priemus dat de zogenoemde Wandelgangencoalitie met haar compromis over de woningmarkt een monster heeft gebaard. Het is opvallend dat juist Priemus, die al jarenlang te hoop loopt tegen de hoge Nederlandse hypotheekschuld, dit naar voren brengt. Nederlandse huishoudens hebben een in internationaal verband zeer hoge hypotheekschuld van ruim 100 procent van het bruto binnenlands product (BBP). In totaal een bedrag van 600 miljard euro. Daar staan soms bezittingen tegenover, maar dit geldt niet voor iedereen.

Door de grote hoeveelheid aflossingsvrije hypotheken treedt een kwetsbaarheid op voor de Nederlandse huizenmarkt en zien we dat steeds meer huishoudens onder water komen te staan. Dat is nu juist wat dit akkoord probeert te voorkomen. Net als in de ons omringende landen en conform de Nederlandse moraal in het verleden, past het een goed huisvader of moeder om schulden af te lossen.

Kernbezwaar van Priemus is dat de regels voor een annuïtaire aflossing alleen gelden voor nieuwe gevallen en dat daardoor de kloof tussen insiders en outsiders groeit. Voor het CDA vormt eerbiediging van bestaande afspraken altijd een belangrijk uitgangspunt. Dit neemt niet weg dat het goed zou zijn om te bezien hoe mensen met forse hypotheken tot meer aflossen gestimuleerd kunnen worden. Daartoe zouden we een carrot en niet een stick moeten hanteren.

Bonus
Het Catshuisakkoord bevat om die reden een voorstel tot een bonus voor lopende hypotheken die extra worden afgelost. Concreet wordt voorgesteld om tot 2020 de na aflossing resulterende fiscale eigenwoningschuld te verhogen met 50 procent van de omvang van de extra aflossing. Deze bonus is een win-win situatie voor iedereen: zowel huishoudens, overheid en banken hebben hier voordeel van. Het is dan ook niet voor niets dat het CPB in zijn doorrekening van het Catshuisakkoord constateert dat de houdbaarheid van de woningmarkt met deze maatregelen verbetert. Daarnaast wordt in dit akkoord voorgesteld om de boetevrije aflossingsmogelijkheid van bestaande hypotheken te verhogen van 10 naar 20 procent per jaar en de 'schenkingsfaciliteit schuldaflossing eigen huis' uit te breiden.

Eveneens verdient de positie van starters op de woningmarkt nadere overdenking. Ook daartoe bevat het Catshuisakkoord enige elementen. Naast de verlaging van de overdrachtsbelasting die ook in het Kunduz-akkoord is overgenomen, wordt voorgesteld om in de gedragscode Hypothecaire Financieringen het maximaal te lenen bedrag te verhogen, indien sprake is van waardevermeerderende en energiebesparende investeringen. Wat ons betreft mag hier nog wel een schepje bovenop.

Starters
De afgelopen jaren zijn de mogelijkheden om rekening te houden met de specifieke situatie van huishoudens sterk ingeperkt. De risico-inschatting van bankiers heeft plaatsgemaakt voor een juridische inschatting van de toezichthouder AFM. De gehanteerde normen zijn zodoende strenger dan nodig. Differentiatie van de normen naar leeftijd en opleiding zou uitkomst kunnen brengen. Starters met een goed carrièreperspectief zouden dan meer moeten kunnen lenen. Bovendien zou dit meer mogelijkheden bieden voor het toenemende aantal zzp'ers, die nu vaak niet voor een hypotheek in aanmerking komen. Ook zou starters de mogelijkheid geboden kunnen worden iets later te beginnen met aflossen.

Priemus heeft een punt dat een consistente meerjarenstrategie noodzakelijk is, maar het is hem misschien ontgaan dat in het Kunduz-akkoord is opgenomen dat de regering voornemens is om de hypotheekrenteaftrek te handhaven om daarmee het vertrouwen op de woningmarkt te bevorderen. Zoals bekend vormt voor het CDA de hypotheekaftrek het ankerpunt voor de woningmarkt, maar dan wel zodanig vormgegeven dat ze de bezitsvorming dient. Bezitsvorming leidt ertoe dat mensen meer investeren in hun directe woonomgeving; het versterkt aldus de betrokkenheid bij wijken en buurten en daarmee de leefbaarheid. Door een sociale vlaktaks zouden de prikkels in het fiscale systeem voor overbelening worden weggenomen. Het zou goed zijn om in lijn daarmee de marginale tarieven voor met name de middeninkomens te verlagen.

De voorstellen uit het Kunduz-akkoord aangevuld met de Catshuisvoorstellen die de aflossing van hypotheken stimuleren passen uitstekend daarin. Al met al zal dit een 'love baby' voor de woningmarkt worden.

Raymond Gradus is directeur van het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA. Elly Blanksma-Van den Heuvel is Tweede Kamerlid voor het CDA.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden