Energiebesparing, wat kost dat nou?

4 energiebesparende maatregelen: wat kosten ze en wat leveren ze op?

Nieuwe stappen in de energietransitie kosten Nederland in 2030 tussen de 1,6 miljard en 5,5 miljard euro per jaar. Dat is de 'eerste ruwe inschatting' in een rapport van PBL en ECN. Dankzij hun rekenwerk is nu meer bekend over de kosten van toekomstig beleid dan van vaststaan beleid. Vier maatregelen, wat ze kosten en hoeveel energie ze besparen.

Voor bewoners zijn er weinig investeringen zo lucratief als een zonnepaneel op eigen dak (of in een postcoderoos). Foto Raymond Rutting/de Volkskrant

Nieuwe stappen in de energietransitie kosten Nederland in 2030 tussen de 1,6 miljard en 5,5 miljard euro per jaar, afhankelijk van het ambitieniveau en van politieke keuzes voor de concrete maatregelen. De meest ambitieuze variant zou in 2050 uitmonden in een CO2-reductie van 95 procent, voldoende om de 2 graden-doelstelling uit de klimaatafspraken van Parijs binnen bereik te brengen.

Dat is de 'eerste ruwe inschatting' in een rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving en het Energie Centrum Nederland. 5,5 Miljard euro is 0,8 procent van het nationaal inkomen. Als alle kosten direct of indirect door huishoudens moeten worden gedragen, zou de rekening uitkomen op 60 euro per maand. Als bedrijven hun evenredige deel voor hun rekening nemen, zouden huishoudens 20 euro per maand kwijt zijn.

De kosten van de maatregelen lopen enorm uiteen. Gerekend in euro's per vermeden ton CO2 is het verder isoleren van kantoorgebouwen de duurste optie. Sommige maatregelen leveren juist geld op, zoals het verplichten van energiezuinige banden aan auto's, het aanscherpen van de emissienormen voor auto's en het rationaliseren van de productie in de industrie.

Dankzij het rekenwerk van PBL en ECN is nu meer bekend over de kosten van toekomstig beleid dan van vaststaand beleid. Vooral sinds het Energieakkoord zijn veel maatregelen getroffen om het gebruik van energie en de uitstoot van broeikasgas te verminderen. Van sommige maatregelen is bekend wat ze kosten; zo wordt jaarlijks 3 miljard euro besteed aan subsidies voor duurzame energie.

Maar volgens Robert Koelemeijer van het PBL, een van de auteurs van het rapport, is van veel beleid niet meer te achterhalen wat het kost. 'We hebben nu regels voor het bouwen van woningen en kantoren, maar we weten niet hoe er gebouwd zou zijn als die regels er niet waren.' Hetzelfde geldt voor auto's, waarvoor de uitstootnormen regelmatig worden aangescherpt. Op den duur, zegt hij, 'gaan de kosten voor energietransitie gewoon op in die van het dagelijks leven'.

Minst ambitieuze scenario's

De berekeningen in het nieuwe rapport gaan alleen over de kosten van maatregelen die ruwweg na 2020 genomen zullen worden. In 2015 spraken bijna alle landen ter wereld in Parijs af dat ze de opwarming van de aarde zeker niet verder zouden laten oplopen dan 2 graden Celsius. Om dat te bereiken zou Europa in 2050 de uitstoot van broeikasgas met 80 tot 95 procent moeten reduceren. Beleidsontwerpers mikken tot nu toe op de minst ambitieuze scenario's.

Lang niet alle maatregelen die de rekenmeesters hebben doorgenomen zullen de milieulobby aanstaan. Zo blijkt het onder de grond stoppen van CO2 erg goedkoop, en ook een nieuwe kerncentrale erbij is goedkoop: goedkoper dan wind op zee. Rekening rijden is juist weer heel duur.

De kerncentrale in Borssele. Foto anp

1.Verder isoleren van kantoren

Kan 1,7 miljoen ton CO2 uitsparen.
Kost 2.060 euro per ton
Op zich is isoleren goed om energie te besparen. Maar hoe beter er al geïsoleerd is, hoe minder extra maatregelen opleveren. Kantoren zijn overal al voorzien van dubbel glas en spouwmuurisolatie. Volgens het huidige beleid mogen kantoren die niet goed genoeg zijn geïsoleerd binnenkort helemaal niet meer worden verhuurd. Nog meer doen op dat vlak kost veel. Voor woningen geldt iets soortgelijks: die worden volgens vastgesteld beleid vanaf 2021 al energieneutraal gebouwd.

2. Zonnepanelen op woningen

Kan 6,1 miljoen ton CO2 uitsparen.
Kost 270 euro per ton
Voor bewoners zijn er weinig investeringen zo lucratief als een zonnepaneel op eigen dak (of in een postcoderoos). Dat komt doordat de wetgever bepaalt dat bewoners de overtollige stroom aan het energiebedrijf mogen verkopen voor dezelfde prijs als het bedrijf in rekening brengt. Het betekent een forse fiscale subsidie. Vergelijk het met een supermarkt die wordt verplicht water te kopen van particulieren voor dezelfde prijs de supermarkt berekent. Zonnepanelen op het dak van bedrijven zijn maatschappelijk al veel lucratiever (kosten 130 euro per ton) maar voor de ondernemers vaak minder lucratief.

3. Kernenergie

Kan 4,9 miljoen ton CO2 uitsparen.
Kost 95 euro per ton.
De onderzoekers zijn uitgegaan van een centrale zoals in het Britse Hinkley Point, een centrale van 1.590 megawatt (drie keer zo groot als Borsele). Die centrale zou omgerekend 29 miljard euro kosten, voor een periode van 60 jaar. Maar de financiële en milieurisico's van kerncentrales zijn groot, en politiek lijkt er geen ruimte voor. Duitsland sluit al zijn kerncentrales juist.

4. CO2-opslag voor kolen

Kan tot 22 miljoen ton CO2 uitsparen
Kost 25 euro per ton
Het idee is simpel: kolencentrales stoten veel CO2 uit. Vang het af, pomp het in een leeg aardgasveld en je ziet het nooit meer terug. De techniek wordt tot nu toe niet op grote schaal gebruikt. In Nederland is het nooit van de grond gekomen, al beloofden de bouwers van de kolencentrales op de Maasvlakte en aan de Eemshaven het te zullen doen. De milieubeweging ziet er weinig in: kolencentrales moeten gewoon dicht.

Meer over