Factcheck klimaatbeleid

Energieakkoord gaat ons 95 miljard kosten, volgens deze berekening. Maar klopt dat wel?

Het Energieakkoord, dat sinds 2013 het klimaatbeleid heeft gedicteerd, gaat in totaal 95 miljard euro kosten. Dat berekende de Stichting Milieu, Wetenschap & Beleid, een groep onderzoekers die sceptisch staan tegenover klimaatbeleid. De kosten die zijn berekend lopen door tot 2038, en omvatten dus een periode van 25 jaar. Per huishouden (van vier personen) zouden de jaarlijkse kosten in 2020 uitkomen op 1.600 euro, en in 2030 zelfs op 1.942 euro.

Windmolenpark voor de kust. Beeld ANP XTRA

Het is voor het eerst, voor zover te achterhalen, dat de totale kosten van het Energieakkoord worden berekend. De publicatie ‘De kosten van het Energieakkoord’ komt op een gevoelig moment. De discussie over de claim van Thierry Baudet van Forum voor Democratie dat het klimaatbeleid tot 2050 1.000 miljard euro gaat kosten, wordt steeds scherper. Op 13 maart publiceren het Planbureau voor de Leefomgeving en het Centraal Planbureau samen hun doorrekening van de hoofdlijnen van het Klimaatakkoord, dat de opvolger moet worden van het Energieakkoord uit 2013.

Een van de initiatiefnemers van het onderzoek, en zeker de bekendste, is klimaatjournalist Marcel Crok. Hij is sceptisch over de noodzaak van klimaatbeleid en zou ook een van de rekenmeesters zijn die Thierry Baudet heeft ingeschakeld. De Stichting Milieu, Wetenschap en Beleid is nauw gelieerd aan de website Climategate, een van de belangrijkste spreekbuizen van klimaatsceptici. Zo is de voorzitter van de stichting, Theo Wolters, een van de vaste auteurs bij Climategate.

107 miljard euro

Als totale kosten van het Energieakkoord presenteren de onderzoekers een heel ander bedrag: 107 miljard euro. Maar voor dat bedrag worden ook alle klimaatkosten vanaf 2003 meegeteld. Vanaf 2013 (het jaar dat het Energieakkoord van kracht werd) komen de rekenaars op 95 miljard euro.

Bovendien worden ook kosten meegeteld die worden gemaakt voor het produceren van duurzame energie. Dat is bijna de helft van alle kosten in 2020. Nederland zou ook zonder het Energieakkoord die kosten moeten maken, aangezien het een Europese verplichting is. 

Opvallend is dat energiebesparing wordt opgevoerd als kostenpost (in 2020: 716 miljoen). Omdat er minder energie wordt verbruikt, komt er minder energiebelasting binnen dan zonder die besparing. De onderzoekers noemen dit niet een opbrengst, maar vreemd genoeg juist een kostenpost. 

1.600 euro per gezin

Het reconstrueren van de rekensom die leidt tot de conclusie dat de kosten in 2020 1.600 euro bedragen per gezin van vier kinderen, vergt een hoop speurwerk. De auteurs zelf moeten, bij aanvankelijke vragen over de tabel waarop het bedrag is gebaseerd, erkennen dat ze het ook niet weten. ‘Ik ben ook bij dat tabelletje blijven haken’, bekent Hans Keuken van Process Design Center, een van de ingenieursbureaus die het rekenwerk voor de studie hebben verricht. ‘Een of andere econoom heeft dat erin gezet.’ Initiatiefnemer Marcel Crok komt er ook niet helemaal uit: ‘Ik vind het ook ingewikkeld.’

Bij nader inzien weet Keuken echter wel hoe het zit. Alle kosten van klimaatbeleid in dat jaar zijn bij elkaar opgeteld. In het jaar 2020 pieken die op 6,7 miljard euro. Dat bedrag is gedeeld door het aantal inwoners (17 miljoen), en vervolgens vermenigvuldigd met vier: ziedaar de kosten voor het vierpersoonsgezin.

Maar lang niet al die kosten komen voor rekening van de huishoudens. De onderzoekers zelf denken: de helft. Dat is 791 euro. De andere helft komt voor rekening van bedrijven. Maar, redeneren de onderzoekers, omdat die hun producten en diensten duurder maken vanwege hogere kosten, betalen uiteindelijk de huishoudens alles: dus nog eens 791 euro. In totaal 1.582 euro, in persberichten afgerond op 1.600 euro.

Met deze methode verlossen de onderzoekers zich van een belangrijke kwestie in het klimaatdebat: wie moet het betalen? Milieuorganisaties en vakbonden eisen dat bedrijven een groter deel van de kosten moeten dragen. Maar volgens Crok en Keuken maakt dat niets uit: alle kosten zijn uiteindelijk voor de huishoudens. Daarmee verschillen ze sterk van de milieubeweging, waarvoor de verdeling van de kosten een van de grootste kwesties is in het debat.

1.942 euro

In 2030 zouden de kosten voor het vierpersoonsgezin, dat de onderzoekers als model hanteren, volgens dezelfde benadering zelfs zijn opgelopen tot 1.942 euro. Dat blijkt de optelsom van het ‘oude’ Energieakkoord en van het toekomstige klimaatbeleid, waarvan nog niet veel bekend is. De kosten die aan het Energieakkoord zelf zijn toe te schrijven, bedragen in dat jaar 2030 niet meer dan 3,78 miljard euro. Dat is 888 per vierpersoonsgezin, waarvan 444 euro rechtstreeks.

Meer factchecks?

Forum voor Democratie-voorman Thierry Baudet heeft het er nogal eens over: de klimaatambities zou Nederland 1000 miljard euro gaan kosten. Wat klopt daarvan?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.