Einde van markt voor inburgering is in zicht

Op de inburgering wordt niet zozeer bezuinigd; het werk is gewoon zo goed als klaar, vindt het ministerie van Wonen, Wijken en Integratie. 'Het einde van het aantal mensen dat een inburgeringscursus moet doorlopen, komt in zicht', schrijft het ministerie in de toelichting bij de naderende bezuinigingen. Het budget van dit jaar van 439 miljoen euro wordt afgebouwd; in 2014 resteert nagenoeg niets meer.

Een Turkse man volgt een cursus Nederland,Beeld anp

Ook Aura Laumen, directeur van de Calder Holding, naar eigen zeggen marktleider in de inburgering, vindt dat het werk zijn voltooiing nadert. 'Het duurt eerlijk gezegd nog iets langer dan wij hadden gedacht. Wij dachten dat het na 2012 wel afgelopen zou zijn.'

Alle plichtigen zijn bereikt
Volgens Laumen zijn de inburgeringsplichtigen wel zo'n beetje bereikt. 'We zijn nu bezig met inburgeringsbehoeftigen. Dat is fantastisch, want we bereiken nu mensen die hier al jaren wonen en nu hebben besloten dat het beter voor ze is om Nederlands te leren.' Het kabinet formuleert het iets anders: vreemdelingen die nog geen definitieve verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd hebben, hebben kans genoeg gehad om op kosten van de overheid in te burgeren.

Tot 2005 werd de inburgering verzorgd door de mbo-scholen ofwel roc's. Toenmalig minister Verdonk privatiseerde in dat jaar de markt, die daarna twee jaar lang in chaos verkeerde. Particuliere bedrijven stortten zich erop. De roc's ontsloegen honderden mensen en raakten de helft van de markt kwijt, omdat particulieren konden werken met goedkoop personeel en locaties.

Feestje nadert zijn einde
Calder Holding was een van de grote winnaars, en boekt nu met inburgering een omzet van 20 miljoen euro. Maar het feestje nadert zijn einde. Laumen: 'We hebben de afgelopen jaren een aantal mensen laten omscholen tot taaldocent. Een aantal zal weer iets anders moeten gaan doen.'

Bovenop de bezuinigingen in de concept-begroting komen nog de regels uit het concept-regeerakkoord. Nieuwe immigranten moeten zelf hun inburgering betalen. En wie niet slaagt voor het examen, wordt uitgezet. Dat zijn ongekende sancties. Tot nu toe staat op het zakken voor het examen geen grotere sanctie dan dat de voorlopige verblijfsvergunning niet wordt omgezet in een permanente. Plus een boete. Lastig voor de betrokkenen, maar overzichtelijk.


Nieuwe markt opleveren
Zulke scherpe sancties zouden een nieuwe markt moeten kunnen opleveren, maar Laumen van Calder Holding ziet die nog niet zo snel. 'Het zijn zo weinig mensen dat daar geen markt van te onderhouden is. Een handjevol per jaar.' Volgens de begroting gaat het om ongeveer 18 duizend mensen per jaar.

Laumen ziet wel andere mogelijkheden. 'Een deel van de mensen die de afgelopen tijd de inburgeringscursus hebben gedaan, wil verder. Ik noem het maar doorburgeren. Ze willen beter Nederlands leren, ze willen een beroepsopleiding. Dat kunnen we allemaal aanbieden. Het gaat om mensen die we hard nodig hebben, in bijvoorbeeld de zorg.'
Raar vindt ze het wel dat de vele mensen die niet hoeven in te burgeren maar wel willen, nu ook zelf moeten betalen. 'Ook dat zijn mensen die we hard nodig hebben. En ik denk dat ze niet naar de cursus komen als ze een paar duizend euro moeten betalen.'

Honderden ontslagen
De onderwijsvakbond AOb verwacht dat de bezuinigingen zullen leiden tot nog eens honderden ontslagen onder de taaldocenten. Honderden vaste contracten zullen worden beëindigd. Jos Leenhouts, voorzitter van het college van bestuur van ROC Mondriaan in Den Haag, denkt dat ook, maar op haar school is dat grotendeels al gebeurd. 'Wij hebben de afgelopen jaren de cursussen al sterk ingekrompen. Op deze markt konden wij niet goed concurreren, gezien onze arbeidsoverwaarden.'

Ze ziet wel een bedrijfsmatig voordeel in de nieuwe regels. 'In het huidige systeem gaat zowat de helft van de kosten in de verantwoording en de handhaving zitten. Straks moeten inburgeraars de cursus zelf betalen, en kunnen we ons gewoon richten op het onderwijs dat het individu wil.'

Op dat zelf betalen is wel scherpe kritiek. De Amsterdamse wethouder Andrée van Es denkt dat een cursus tot 8.000 euro kan kosten. 'Van nieuwkomers kun je het vragen, van mensen die hier al lang zijn, niet. Dat is te gek. Van vluchtelingen en asielzoekers kun je dat ook niet vragen.'

Failliet door fouten?
Het inburgeringsbedrijf Intop ging eind vorige maand failliet. Intop verzorgt inburgeringscursussen voor drieduizend cursisten. De gemeenten Amsterdam en Den Haag laten weten dat de cursussen deze maand nog gewoon doorgaan. Mocht een doorstart niet lukken, dan worden de cursisten ondergebracht bij andere aanbieders. Er werken 150 mensen, van wie 130 docenten.

Volgens curator Marc Goethals heeft het faillissement te maken met de bijzonderheden van de inburgeringsmarkt. 'Je denkt dat je achthonderd inburgeraars krijgt. Als er dan maar zeventig komen, heb je wel een probleem.' Dat is wat eigenaar Cor Touw hem vertelde.
Maar dat soort problemen deden zich na 2008 niet meer voor, zeggen anderen in de bedrijfstak. Werknemers zeggen dat er sprake was van mismanagement. Eigenaar Touw heeft al eerder met faillissementen te maken gehad. Intop heeft een schuld van 2,3 miljoen euro, waarvan 1,15 miljoen aan de fiscus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden