Nieuws

Einde slepende zaak Vestia in zicht: ‘Het was eerlijker geweest als de overheid met steun was gekomen’

Bijna tien jaar na de onthulling van het derivatenschandaal bij Vestia is dinsdag een deal beklonken die een einde moet maken aan de malaise waarin de corporatie nog altijd verkeert. Is dit inderdaad de definitieve oplossing? En wat gaan de vele duizenden Vestia-huurders hiervan merken?

Tjerk Gualthérie van Weezel en Hessel von Piekartz
Actievoerders brengen april dit jaar een laatste eerbetoon aan huizenblokken in de Rotterdamse Tweebosbuurt die worden gesloopt door Vestia. Beeld Arie Kievit
Actievoerders brengen april dit jaar een laatste eerbetoon aan huizenblokken in de Rotterdamse Tweebosbuurt die worden gesloopt door Vestia.Beeld Arie Kievit

Waar komt de deal op neer?

De schade die Vestia in 2011 opliep na een wilde financiële speculatie werd tot nu toe gedragen door de circa 80 duizend huurders. Via de deal wordt die last overgenomen door bijna alle sociale huurders van Nederland. Zo zou Vestia weer financieel gezond moeten worden en kunnen de huurders en hun wijken weer rekenen op een socialere huisbaas. Ook wordt de corporatie opgesplitst in drie nieuwe corporaties. Een in Rotterdam, een in Den Haag en een in Delft en Zoetermeer. De besmette naam Vestia, lang de grootste en toonaangevendste woningcorporatie in Nederland, verdwijnt.

Hoe kwam Vestia zo in de problemen?

In 2011 bleek dat Vestia een enorme berg riskante, zogenoemde rentederivaten had aangeschaft – financiële producten waarmee het renterisico op leningen afgedekt kan worden. Vestia betaalde dankzij die producten, aangeschaft bij een trits van internationale zakenbanken, jarenlang minder rente dan alle andere Nederlandse woningcorporaties.

Maar Vestia speculeerde stiekem op een rentestijging en toen de rente door de financiële crisis juist daalde, kwam dat pijnlijk aan het licht. De ellende met derivaten is namelijk dat je in zo’n geval een onderpand moet storten. Bij Vestia liep dat op tot meer dan een miljard euro, geld dat Vestia niet voorhanden had. Een faillissement dreigde. Het speculatieschandaal bleek kort daarna ook nog eens een fraudezaak waarbij de kasbeheerder van Vestia heimelijk 10 miljoen verdiende en waar tot op de dag van vandaag nog rechtszaken over lopen. Maar die fraude is voor de deal van deze week weinig relevant.

Wel belangrijk is dat de zaak destijds is ‘opgelost’ door een grote deal te sluiten met derivatenbanken. Zij namen de derivaten terug tegen een prijs die ruim boven de 2 miljard lag. Van die rekening moest Vestia zo’n 1,3 miljard euro betalen. Daarvoor heeft de corporatie zeer ongunstige leningen moeten sluiten, met een looptijd van 50 jaar en een rente van 5 procent. Afgelopen jaren zijn die leningen als een molensteen om de nek van Vestia blijven hangen. Daardoor ging de corporatie de huren maximaal verhogen en was er relatief weinig geld om te investeren in nieuwbouw en onderhoud. Slecht voor de huurders van Vestia en de volkshuisvesting in Zuid-Holland.

Waarom is Vestia niet failliet gegaan?

Dat heeft te maken met de manier waarop de Nederlandse volkshuisvesting is geregeld, de woningcorporaties staan daarin onderling voor elkaar garant. Doordat ze zo betrouwbaar zijn, kunnen de corporaties zeer gunstig geld lenen en dus relatief goedkoop huizen bouwen en onderhouden. Maar als er een in financiële problemen komt, moeten de andere corporaties bijspringen. De afgelopen jaren hebben zij Vestia al met honderden miljoenen euro’s geholpen. Toch bleef de grootste last bij Vestia zelf.

Wat verandert er nu aan die situatie?

251 Nederlandse corporaties doen nu nog meer. Zij nemen de ongunstige leningen van Vestia over en geven Vestia leningen terug met kortere looptijden en gunstiger rentepercentages. Het bespaart Vestia jaarlijks 28 miljoen euro aan rente en geeft meer flexibiliteit in de bedrijfsvoering. Verder wordt Vestia dus gesplitst in drie nieuwe onafhankelijke corporaties in de drie grote woningmarktgebieden waar Vestia actief is. Het is de bedoeling dat het gezonde corporaties worden die in hun regio weer volop kunnen meewerken aan goede volkshuisvesting.

Is deze splitsing het einde van dit slepende schandaal?

Niet helemaal, er zijn nog rechtszaken en schadeprocedures rond de fraudezaak. Maar het is zeker een enorm belangrijke stap. Symbolisch, omdat de naam verdwijnt, en praktisch omdat de drie nieuwe corporaties veel gezonder zullen zijn. Vanuit het oogpunt van solidariteit is er ook veel voor de deal te zeggen. Het was immers discutabel dat vooral huurders van Vestia moesten boeten voor schandaal waaraan ze geen enkele schuld hadden. Nu betalen álle huurders in Nederland daaraan mee. In totaal komt het voor iedere sociale huurder neer op 14 euro per woning per jaar. Dat is te doen, al was het misschien nog eerlijker geweest de rekening van dit debacle via de overheid met alle Nederlanders te delen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden