Einde kaskrakers doet farmacie pijn

Zelfs de grootste farmacieconcerns ter wereld slagen er niet meer in oude succesnummers tijdig te vervangen door nieuwe kaskrakers....

Pfizer zal de enige niet zijn. De hele sector gaat gebukt onder het gebrek aan nieuwe therapeutische doorbraken in de gezondheidszorg. Het is zeer onwaarschijnlijk dat andere farmaciereuzen als GlaxoSmithKline en AstaraZeneca uit Groot-Brittannië, het Franse Sanofi-Aventis of het Zwitserse Roche, kunnen ontkomen aan drastische maatregelen, zoals Pfizer die maandag aankondigde.

Medicijnen met een omzet van 23 miljard dollar in de VS, ongeveer 10 procent van de totale Amerikaanse markt, verloren vorig jaar hun patentbescherming, volgens een berekening van IMS Health, de grootste verzamelaar van medische informatie in de VS (en vorig jaar het overnamedoelwit waarop VNU zich stukbeet). Dat betekent dat deze medicijnen concurrentie krijgen van generieke (octrooivrije) producten. Dat zijn medicijnen met dezelfde werking, maar dan wel 80 procent goedkoper.

‘In het licht van stagnerende verkopen, een beperkt aantal nieuwe producten en zware concurrentie van generieke fabrikanten, is het logisch dat de farmaciesector eenzijdig ontwapent na een sterke expansie van 15 jaar’, zei analist Barbara Ryan van Deutsche Bank maandag tegen het persbureau Bloomberg. Pfizer is als grootste marktpartij het eerst aan de beurt. ‘Pfizer is de spreekwoordelijke gorilla van 800 pond’, aldus Ryan.

Pfizer sluit twee productievestigingen in de VS en overweegt een Duitse fabriek te verkopen. Verder gaan vijf onderzoekscentra dicht in de VS, Japan en Frankrijk en wordt het aantal verkopers in Europa met 20 procent verminderd. Het plan levert uiteindelijk een bezuiniging op van 500 miljoen tot een miljard dollar per jaar.

De ingreep volgde op dramatische omzetcijfers over het vierde kwartaal. De omzet steeg minder dan een procent tot 12,6 miljard dollar (9,7 miljard euro), door de dalende verkoop van het antidepressiemiddel Zoloft, het op twee na belangrijkste product van Pfizer. Zoloft heeft op de markt veel last van goedkopere, generieke concurrenten. Pfizer heeft beleggers ook meteen gewaarschuwd dat de omzet dit jaar en in 2008 niet zal groeien.

Maar de zwaarste klap moet nog komen. In 2011 verliest Pfizer het patent op zijn grootste kaskraker, de cholesterolpil Lipitor. Ondanks de concurrentie van andere merkproducten (zoals Zocor van Merck en Crestor van AstraZeneca) is Lipitor nog steeds goed voor ongeveer de helft van de winst van Pfizer. De verkoop van Lipitor daalde in het vierde kwartaal licht tot 3,3 miljard dollar (ruim 2,5 miljard euro). Naast de stagnerende omzet van Lipitor en Zoloft kampt Pfizer dit jaar met het aflopen van het patent op Norvasc, een bloeddrukverlagend middel, en Zyrtec, een allergiemedicijn. Beide medicijnen waren goed voor een miljardenomzet.

In totaal raakt Pfizer in de jaren tot 2011 het patent kwijt op geneesmiddelen met een omzet van bijna 9 miljard dollar in 2005. Nieuwe medicijnen, die de komende jaren op de markt komen, kunnen het omzetverlies maar voor een deel compenseren. Na 2011 is daar al helemaal geen sprake meer van, want dan loopt de bescherming van Lipitor af, een pil die in z’n eentje goed is voor een omzet van 14 miljard dollar per jaar.

De andere farmacieconcerns kampen min of meer met hetzelfde probleem: een ‘pijplijn’ die onvoldoende is gevuld met nieuwe producten. Vandaar dat zij er miljarden voor overhebben om een nieuwe veelbelovend product in handen te krijgen. Afgelopen zomer brak daardoor een hevige, maar kortdurende overname- en fusiekoorts uit in de farmaciesector. Grotere concerns maakten jacht op familiebedrijven, die wel erin waren geslaagd (een of twee) veelbelovende of succesvolle medicijnen te ontwikkelen.

Zo kocht het Duitse Merck het Italiaanse Serono van de familie Bertarelli voor 10,6 miljard euro. Het succesnummer van Serono is Tebif, een middel tegen de spierziekte MS. De geneesmiddelendivisie van het Duitse Altana, dat in handen is van de miljardairsfamilie Quandt, ging voor 4,5 miljard euro naar het Deense Nycomed. De kaskraker van Altana is de maagzuurremmer Pantozol.

Eind september vorig jaar telde het Belgische UCB 4,4 miljard euro neer voor het Duitse familiebedrijf Schwarz Pharma. Een van die nieuwe medicijnen van Schwarz is de Neupro-pleister tegen de ziekte van Parkinson. Mogelijk werkt de pleister ook tegen het ‘rusteloze-benensyndroom’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden