Eerste tegenvaller voor akkoord over lonen ambtenaren

De eerste financiële tegenvallers voor het in de zomer gesloten loonruimteakkoord voor ambtenaren komen eraan. De pensioenpremie voor ambtenaren gaat per 1 januari minder omlaag dan minister Plasterk hoopte. Het rijk moet deze tegenvaller betalen als het de beloofde loonstijging van 5,05 procent wil nakomen. Maar voor bijvoorbeeld onderwijzers is het nog altijd onzeker of hun schoolbesturen willen opdraaien voor de tegenvaller.

Jonathan Witteman en Nanda Troost
Leraren protesteerden afgelopen oktober tegen het loonakkoord. Beeld anp
Leraren protesteerden afgelopen oktober tegen het loonakkoord.Beeld anp

De loonsverhoging voor zeshonderdduizend ambtenaren en werknemers in de publieke sector is al vanaf het begin omstreden. De ruim 5 procent loonsverhoging en eenmalige uitkering van 500 euro betalen de werknemers ongeveer voor de helft zelf, door in te stemmen met een verlaging van de pensioenpremie. Met een lager pensioen straks, maar meer loon nu komt er een einde aan de nullijn die al jaren geldt voor onder anderen rijksambtenaren en militairen. Minister Ronald Plasterk sloot het akkoord vlak voor de zomervakantie met drie kleinere vakbonden, CNV CMHF en het Ambtenarencentrum. De FNV deed niet mee en stapte tevergeefs naar de rechter om het akkoord tegen te houden.

De financiële tegenvaller kost Plasterk naar schatting 50 miljoen euro en loopt volgend jaar verder op. Want het pensioenfonds ABP houdt er nu al ernstig rekening mee dat per 1 april de premie weer omhoog moet omdat het fonds er niet goed voorstaat. Op grond van de laatste gegevens zou de premie per 1 april met 0,9 procent stijgen, blijkt uit berekeningen die in handen zijn van de Volkskrant. Maar er zijn ook berekeningen die uitgaan van een premiestijging van 2 tot 3 procent. Tweederde van die stijging is voor de werkgever, eenderde betaalt de werknemer.

Dat het ABP instemt met een premieverlaging terwijl het pensioenfonds ervan uitgaat dat de premie juist omhoog moet, komt doordat het bestuur van het fonds niet de instantie wil zijn 'die het fundament onder het loonakkoord wegtrekt', zegt een betrokkene. 'Maar daardoor worden de problemen naar volgend jaar doorgeschoven.'

Achilleshiel

De ingeboekte verlaging van de pensioenpremie is de achilleshiel van de loonsverhoging, waarschuwden deskundigen al vanaf de eerste dag. Niet de minister gaat over de hoogte van de pensioenpremie, maar het bestuur van het ABP. Het pensioenfonds maakt morgen bekend dat de premie 0,4 procentpunt minder omlaag gaat dan waarvan Plasterk in juli uitging, meldden bronnen rond het pensioenfonds voor ambtenaren en leerkrachten. De pensioenpremie daalt van 20,8 naar 17,8 procent in plaats van naar 17,4 procent. Daarmee blijft het ABP precies binnen de regels van De Nederlandsche Bank.

Minister Plasterk liet woensdag alleen weten dat het loonakkoord wat hem betreft nog altijd recht overeind staat. Patrick Fey van CNV Overheid gaat ervan uit dat dit betekent dat het kabinet de tegenvaller voor rekening neemt. In het onderwijs vrezen werkgevers en vakbonden echter dat zij zelf opdraaien voor de tegenvallers rond de pensioenen. Schoolbesturen krijgen een zak geld per jaar waaruit ze zelf de salarissen moeten betalen. Door de onzekerheid rond het loonakkoord lopen de onderhandelingen over nieuw cao's lopen volgens vakbonden uiterst moeizaam.

Het ABP, met 2,8 miljoen deelnemers het grootste fonds, is niet het enige pensioenfonds dat er slecht voor staat. Door onder meer de langere levensverwachting en de lage rekenrente staan veel fondsen onder druk. Bepalend voor de premie van volgend jaar is de stand op 31 december. Om de pensioenen van alle deelnemers te kunnen garanderen moeten de pensioenfondsen een dekkingsgraad van ongeveer 105 hebben. Eind september lag de dekkingsgraad van het ABP op 95,5. Het ABP heeft, ook weer lang niet als enige fonds, deze zomer een herstelplan ingediend om de positie op te krikken. Om aan de eisen van De Nederlandsche Bank te voldoen, moet het ABP in april de premie weer verhogen.

Lees hier de analyse: Hoe het loonakkoord een sigaar uit eigen doos werd.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden