Eerste steen haven in Gaza nergens meer te vinden

Kapitein Mazen Alkhammash is een landrot geworden. De Palestijn heeft de grote vaart achter zich gelaten om erop toe te zien dat in Gaza een visserijhaven wordt ontwikkeld....

Van onze correspondent

Theo Koelé

GAZA

Dat gebeurt provisorisch, met schroot en puin, omdat de Israëli's de invoer van beter materiaal tegenhouden.

De Nederlandse minister van ontwikkelingssamenwerking, Jan Pronk, die hier volgende week op bezoek komt, heeft zo'n veertig miljoen gulden uitgetrokken voor de bouw van een zeehaven, een stuk zuidelijker in de Gazastrook. Maar daar is nog geen enkele activiteit te bespeuren. Israël en de Palestijnse Autoriteit van Yasser Arafat onderhandelen tot dusverre vruchteloos over de havenaanleg.

Voor oud-kapitein Alkhammash is Israël de grote schuldige. Zelfs de aanleg van een visserijhaventje gaat de Israëli's te ver. Ze zien dat als een illegale activiteit.

'We hebben stenen uit Hebron nodig, graniet van hoge kwaliteit. Maar de Israëli's, die de Gazastrook afgegrendeld hebben, zorgen ervoor dat het materiaal hier niet aankomt. Anders waren we al lang klaar geweest.' Alleen Allah weet wanneer de haven gereed is, verzucht Alkhammash, met een blik op een enkele vrachtwagen die puin aanvoert. Ja, hij verlangt wel eens terug naar de tijd dat hij als tankerkapitein met een Jordaans paspoort 'driekwart van de wereld' kon zien.

Visserij is een van de pijlers van de Palestijnse economie, die in deplorabele staat verkeert. De Noorse visserij-expert John Watten, uit Lapland gekomen om de Palestijnen te helpen: 'Ze visten vroeger van Haifa, in het noorden van Israël, tot aan de Nijldelta, in Egypte. We proberen nu met nieuwe technologie een grotere vangst te bereiken voor de vissers in de Gazastrook, zo'n 2500 man. Tot voor kort werd vis hier opgespoord met lampen, nu zoeken we met echo-apparatuur.' Niet zonder succes. Werd vorig jaar januari 85 duizend ton sardines uit zee gehaald, in de eerste maand van dit jaar bedroeg de vangst ruim 200 duizend ton.

Belangrijker dan de aanleg van een vissershaven is de bouw van een zeehaven, wordt gezegd op het Palestijnse ministerie van Planning en Internationale Samenwerking in Gaza. Ook hier wordt een beschuldigende vinger naar de Israëli's uitgestoken.

De vredesakkoorden met Israël bepalen dat de Palestijnen in hun zogeheten autonome gebied een haven mogen aanleggen. De bouw zou achtduizend mensen aan werk moeten helpen in de Gazastrook, waar de werkloosheid in de tientallen procenten loopt. Maar de partijen zijn het na maanden onderhandelen zelfs nog niet eens over de lokatie.

Minister Pronk zal aan de kust dan ook niet de eerste steen vinden, die premier Wim Kok en minister van Buitenlandse Zaken Hans van Mierlo een paar jaar geleden legden. De steen bevindt zich naar verluidt in het verlaten kantoor van een Nederlands consultants-bedrijf. Nederlandse bedrijven hebben bouwplannen ontworpen, veiligheidsexperts uit de Rotterdamse haven brachten advies uit, 'maar niets voldoet aan de Israëlische eisen', aldus een westerse diplomaat.

De Israëli's werpen volgens hoge Palestijnse ambtenaren het ene na het andere obstakel op. Met hun eeuwige beroep op 'veiligheid' vragen ze het onmogelijke. Zo willen ze schepen met bestemming Gaza al buitengaats controleren. De lading zou daarna op zee overgeladen moeten worden op kleinere schepen - een omslachtige en kostbare operatie. De Palestijnen zeggen dat Israël wel schepen mag inspecteren, maar willen zelf de 'eindcontrole' uitvoeren.

De Palestijnen vermoeden ook economische motieven achter de, wat zij noemen, 'Israëlische obstructie'. Israël vreest een geduchte concurrent voor de havens in Ashdod en Ashkelon, gelegen tussen Gaza en Tel Aviv. Gaza was ooit de belangrijkste havenstad in de regio. Napoleon noemde Gaza 'de toegang tot Azië en de brug naar Afrika'.

De Palestijnen hechten groot economisch én politiek belang aan een eigen haven.

'Met een haven staan we open voor de wereld. Zónder haven geen im- en export, geen investeringen, geen familiebezoek', heet het. Door de Palestijnen te dwarsbomen 'probeert Israël de stichting van een Palestijnse staat tegen te houden'.

Dat geldt, volgens zegslieden op het ministerie van Planning en Internationale Samenwerking, niet alleen voor een haven aan de ruim veertig kilometer lange Palestijnse kust, maar ook voor een Palestijns vliegveld, aan de grens met Egypte. Er is de afgelopen jaren, met voornamelijk Europese financiële steun, een fraai vliegveld gebouwd. Maar het kan volgens de Palestijnen niet in gebruik genomen worden omdat de Israëli's dwarsliggen. Ze willen controleren wie en wat Palestijns gebied binnenkomt, en stellen 'onaanvaardbare eisen'.

De Israëli's, maar ook westerse diplomaten, hebben een ander verhaal. Op dit moment zou het vooral Arafat zijn, die geen baat heeft bij een doorbraak in onderhandelingen met de Israëli's. Door hen als zondebok voor al het Palestijnse leed aan te wijzen, hoopt Arafat dat de Verenigde Staten en Europa maximale pressie op Israël uitoefenen. Pressie om ook andere zaken te regelen, zoals terugtrekking van Israëlische troepen op de Westelijke Jordaanoever.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden