Innovatie Design Thinking

Een workshop volgen bij Design Thinkers Academy: ‘het gaat om ontwerpen vanuit intuïtie en inlevingsvermogen’

Design Thinkers Bootcamp bij Design Thinkers Academy Amsterdam. Hoe houden we het Vondelpark schoon? Deze groep ontwierp de rijdende prullenbak en mobiele app Binder om mensen te enthousiasmeren hun rommel op te ruimen. Foto Marlena Waldthausen

Design Thinking is een rage. Deze leer, die voortkomt uit het industrieel ontwerpen maar breed toepasbaar is, gaat uit van intuïtie en omarmt de chaos. We volgen een workshop.

Imagine. Experience. Influence. Evolve. De vier muren van het kantoor van de Design Thinkers Academy in de Amsterdamse Jordaan zien groen, geel en roze van de post-its met Engelse termen die moeten motiveren. Het gezelschap is verdeeld in groepjes; ze gebaren, maken tekeningen, knippen, plakken en scheuren stukken tape af met hun tanden. Een Engelsman in een geruit shirt wijst enthousiast op een getekend poppetje met de naam Tessa boven het hoofd. ‘Tessa ergert zich aan haar vrienden die hun rommel niet opruimen na een dagje in het park. Maar ze heeft geen zin hen te bemoederen. Hoe kunnen wij haar helpen?’ Hij kijkt zijn teamgenoten aan. ‘Het opruimen moet leuk worden’, oppert iemand. ‘Ja, we moeten een incentive creëren’, zegt een ander.

De groep van veertig deelnemers is bijna aan het einde van de workshop Design Thinking. Een hele week zijn ze bezig geweest innovatieve oplossingen te bedenken voor de vraag: hoe houden we het Vondelpark schoon? Later deze middag zullen ze de prototypes die uit hun brainstormsessies zijn voortgekomen presenteren aan de afdeling Schone Evenementen van de Gemeente Amsterdam. Design Thinking, ook wel user experience design of human centered design genaamd, is al jaren een belangrijk aspect van de werkwijze bij de ontwerpafdelingen van bedrijven als Philips. Nu volgen steeds meer producenten en organisaties hun voorbeeld. Ze willen meer gaan denken vanuit de gebruiker.

Werken vanuit intuïtie

‘Bij Design Thinking gaat het om werken vanuit intuïtie en inlevingsvermogen’, zegt Arne van Oosterom, oprichter van de Design Thinkers Academy. ‘Jonge mensen willen niet meer werken voor ouderwetse bedrijven, waar je je emoties moet uitschakelen en waar fouten worden bestraft.’ Hij wijst naar de muren vol briefjes en tekeningen. ‘Een Design Thinker kruipt in het hoofd van de eindgebruiker en visualiseert. Chaos is juist goed. Het hoort bij het creatieve proces. De beste oplossing komt voort uit proberen, vallen en opstaan. Daarnaast zorgt deze manier van denken voor een hele andere manier van samenwerken.’

Het mensgerichte ontwerpen kent al een lange geschiedenis, volgens sociale wetenschapper David Geerts. Hij is onderzoeksmanager bij het Meaningful Interactions Lab (Mintlab) en partner van U-sentric, het Belgische bedrijf voor klantgedreven innovatie dat tien jaar geleden is opgezet vanuit het Centre for User Experience Research van de Katholieke Universiteit Leuven.

‘Eigenlijk loopt de ontwikkeling van de discipline parallel aan de technologische evolutie’, zegt Geerts. ‘Bekende namen uit de geschiedenis zijn industrieel ontwerper Henry Dreyfuss, die met zijn werk een bijdrage heeft geleverd aan de ergonomie door producten aan te passen aan de menselijke fysionomie. En Frederick Winslow Taylor, wiens taylorisme van begin 20ste eeuw een eerste poging was om het aansturen van bedrijfsprocessen rond de werkvloer op een wetenschappelijke wijze vorm te geven. Daarna kwam er militair onderzoek dat zich richtte op het zo goed mogelijk aanpassen van toestellen en machines aan mensen. Iets dat in hoge stresssituaties van levensbelang kan zijn.’

Multidisciplinair

‘In de begintijden van het ontwerpen werd gedacht vanuit de cognitieve psychologie, later werd ook de sociale context belangrijk’, legt Geerts uit. ‘Nu zijn emoties populair. Producenten vragen zich niet alleen af hoe ze het mensen makkelijk kunnen maken, maar vooral ook hoe ze de gebruiker kunnen beroeren en aanspreken. Inmiddels putten we als User Experience-ontwerpers kennis uit een hele waaier aan disciplines: design, computertechnologie, sociale wetenschappen, psychologie en communicatiewetenschap.’

De deelnemers aan de workshop in Amsterdam zijn afkomstig uit Nederland, Stockholm, Hongkong, San Francisco en Sao Paulo. Ze zijn eerder deze week op pad geweest in het Vondelpark en hebben parkbezoekers gesproken. Elke groep creëerde een voorbeeldpersonage waarvoor ze een prototype modelleren. De een is een milieubewuste Amsterdamse jongedame die haar vrienden hun rommel wil laten opruimen, de ander een zuipende Engelse student die niet veel geeft om de omgeving. 

Veel van de creatievelingen zijn op eigen initiatief naar Amsterdam afgereisd, anderen zijn gestuurd door hun bedrijf. Zoals Jonathan Suarez, een Colombiaan die in Hongkong bij de HRM-afdeling van het consultancybureau PwC werkt. ‘Voorheen was ons werk vooral gebaseerd op statistieken’, zegt hij. ‘Maar nu is ons voornaamste doel om een fijne werknemerservaring te creëren. Ik stelde zelf voor dat ik naar deze workshop zou gaan en mijn baas reageerde enthousiast.’

Design Thinkers Bootcamp bij Design Thinkers Academy Amsterdam. Hoe houden we het Vondelpark schoon? Deze groep ontwierp de rijdende prullenbak en mobiele app Binder om mensen te enthousiasmeren hun rommel op te ruimen. Foto Marlena Waldthausen

Inleven in de gebruiker

‘Vandaag de dag is ons vak en vogue, zegt Annita Beysen, medeoprichter van U-Sentric. ‘Tien jaar geleden waren we nog een van de weinigen.’ Mede dankzij de ervaring die het Belgische innovatiebedrijf heeft opgedaan, zijn internationale netwerk en zijn wetenschappelijke achtergrond wordt U-Sentric nu ingehuurd door bedrijven uit heel Europa die hun producten en diensten beter op de wensen van de eindgebruiker willen afstemmen. 

Zo liep er vorig jaar een groot project met het Nederlandse vrachtwagenbedrijf DAF Trucks, dat meer mensgericht wilde gaan opereren. Als onderdeel van de bootcamps die U-Sentric ontwierp, gingen medewerkers onder andere een etmaal op pad met een vrachtwagenchauffeur. ‘Sommigen hadden nog nooit zelf in een vrachtwagen gezeten’, herinnert Beysen zich. ‘Door een keer mee te gaan met een truckchauffeur word je in staat gesteld je in te leven in de gebruiker van je product. In het werkproces gaat empathie zo een grotere rol spelen.’

En de oplossingen die de deelnemers van de workshop aan het einde van de dag aan de Amsterdamse jury voorleggen voor gebruik in het Vondelpark? De ene groep heeft rijdende en pratende recyclecontainers ontworpen die ‘Armin van Buuren’, ‘Ruud Gullit’ en ‘Vincent van Gogh’ heten en via een app besteld zouden kunnen worden. Een andere groep bedacht een glazen kunstwerk dat je kunt opvullen met je vuilnis en een derde een prullenbak waar je afval kunt inruilen voor tegoedbonnen bij lokale winkeliers.

Drie trends in Design Thinking

Volgens sociaal wetenschapper David Geerts zijn er drie trends die spelen in het veld Design Thinking.

1. Samenwerking met het lichaam

Er wordt veel geëxperimenteerd met producten die dicht op het lichaam gedragen worden en met het lichaam samenwerken, zoals het Apple-horloge of applicaties die geïntegreerd worden in kleding.

2. Participatief ontwerpen

Een ontwerpproces waarbij gebruikers wordt gevraagd mee te denken.

3. Persuasief ontwerpen

Ontwerp dat gericht is op gedragsverandering. Dit werd oorspronkelijk ingezet om bijvoorbeeld gezond gedrag te stimuleren, maar het kan ook anders worden aangewend. Verschillende bedrijven gebruiken de wetenschap namelijk om mensen om de tuin te leiden. Een voorbeeld? Ryanair die het op hun website bijna onmogelijk maakte om geen extra verzekering bij de luchtvaartmaatschappij aan te schaffen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.