Een typisch 'Italiaanse' affaire

Nog even en Parmalat mag zich slachtoffer van het grootste boekhoudschandaal ter wereld noemen. Vrijdag bleek 3,9 miljard euro zoek, maar dat bedrag loopt in een gekmakend tempo op....

Pieter Klok

Ter vergelijking: de fraude bij telecombedrijf Worldcom, de huidige recordhouder, had een omvang van 7 miljard dollar. En daarbij ging het niet zozeer om geld dat zoek was, maar om het verkeerd boeken van kosten. Bij Parmalat lijkt het geld echt verdwenen.

Dit roept wéér de vraag op hoe het met de kwaliteit van de accountantscontrole is gesteld. Kunnen beleggers na Ahold en Parmalat nog meer grote boekhoudschandelen verwachten in Europa?

Ahold-dochter US Foodservice boekte kortingen van leveranciers die nooit werden gegeven. Hierdoor gingen de winstcijfers en de geldstroom steeds meer uiteen lopen. US Foodservice bleef doen alsof de winst steeg, maar in werkelijkheid kwam er kwam steeds minder geld binnen. Accountant Deloitte - die ook de boeken van Parmalat controleert - zag lange tijd niets. De controleurs stuurden alleen een briefje naar de leverancier om te vragen of ze de kortingen hadden gegeven. Of het geld ook op de rekening binnenkwam controleerden ze niet.

Bij Parmalat vond de controle op dezelfde manier plaats. De accountant stuurde een brief naar de Bank of America om te vragen of er inderdaad 3,95 miljard euro op de rekening stond. De bank antwoordde dit voorjaar bevestigend. Later bleek de brief vals, net als de brieven die de leveranciers van Ahold hadden verstuurd.

Zo'n vervalsing is niet al te moeilijk. De accountant mag zelf geen tegoeden controleren bij de banken, want dat valt onder het bankgeheim. Hij moest Parmalat dus vragen om dat te doen en hem vervolgens een afschrift te sturen. Hierdoor wordt het voor bedrijven relatief eenvoudig te vervalsen. Bij de leveranciers van Ahold gold hetzelfde.

Er zijn meer overeenkomsten. Zowel Ahold en Parmalat hadden weinig zicht op hun geldstromen. Alleen de winst werd voorspeld, de geldstroom niet, constateerde interim financieel directeur Dudley Eustace, die de puinhoop bij Ahold moest opruimen. De Brit had dit in zijn lange carrière nog nooit meegemaakt, verklaarde hij nog onlangs in de Volkskrant.

Parmalat lijdt aan het hetzelfde euvel. 'Ze hebben geen goed cash management', zegt een betrokkene in de Wall Street Journal. 'Het geld vloog alle kanten op.' Een slecht cash management maakt een bedrijf kwetsbaar voor fraude. Het wordt makkelijker om winsten te boeken die niet bestaan.

Er zijn ook grote verschillen. In de goedkeuring van het jaarverslag van Parmalat maakt Deloitte een uitdrukkelijk voorbehoud. '49 Procent van de bezittingen (waaronder de rekening bij Bank of America, red.) zijn onderzocht door andere accountants', staat er te lezen. Parmalat wordt gecontroleerd door een bonte verzameling accountants, die hun onderzoeken niet altijd even goed op elkaar afstemmen. In West-Europa komt die constructie minder vaak voor.

Ook hebben Zuid-Europese concerns vaker een hele kerstboom aan bedrijven opgetuigd met uitlopers tot op de Kaaimaneilanden, Panama en Mauritius. Hierdoor is het voor accountants lastig het geldspoor te volgen. Dat maakt het boekhoudschandaal bij Parmalat in de eerste plaats tot een typisch Zuid-Europese en mischien zelfs tot een typische Italiaanse affaire.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden