ColumnFrank Kalshoven

Een stop op arbeidsmigratie is helemaal geen gek idee

null Beeld
Frank Kalshoven

Inspecteur-generaal Rits de Boer van de Arbeidsinspectie windt er in zijn deze week verschenen jaarverslag geen doekjes om. Hij spreekt van ‘onthutsende’ toestanden voor arbeidsmigranten, zowel rond werk als huisvesting. Hij roept op tot herbezinning. Nederland kan voortdurende migratie niet aan, is zijn boodschap.

Hulde, dat om te beginnen, voor een inspecteur die zo duidelijk van zich laat horen.

Heeft hij ook gelijk? Ja, dat ook. De economische manier van het zeggen is dat de maatschappelijke kosten van arbeidsmigratie (voor Nederland) nu groter zijn dan de maatschappelijke baten. Voor een individuele arbeidsmigrant kunnen de baten groter zijn dan de kosten – ofschoon ze vaak van een koude kermis thuiskomen omdat louche werkgevers en louche uitzendbureaus zich niets gelegen laten liggen aan in hun thuisland gemaakte afspraken. Voor een individuele werkgever zijn de baten van arbeidsmigratie hoger dan de kosten – sterke en flexibele armen en benen voor een habbekrats. Maar voor Nederland als geheel valt de som negatief uit. Dan rekenen we namelijk ook de schade mee aan de woningmarkt, aan de verloedering van wijken, aan de problemen op scholen, et cetera.

Maar de tekorten dan? Aan docenten, IT’ers, thuiszorgmedewerkers, verpleegkundigen? Niemand kan toch meer mensen krijgen? En denk eens aan al die sectoren die alleen nog (kunnen) doordraaien met arbeidsmigranten. De landbouw zonder migranten? Weg. Transport? Kapot. De bouw? Op z’n gat. Nederland heeft arbeidsmigranten domweg nodig.

Deze tegenwerpingen berusten op onwetendheid. De hoeveelheid werk die er in een land te doen is, is namelijk niet gegeven. Die verandert in de loop van de tijd, mede als gevolg van wat er op de arbeidsmarkt gebeurt.

Als de beloning voor arbeid laag is, is het onaantrekkelijk om (veel uren) te werken. Voor werkverschaffers geldt juist dat ze graag mensen aan het werk hebben. Mensen tekort? Dan halen we ze uit het buitenland. Zo zijn sectoren als landbouw, transport en bouw aan hun migrantenafhankelijkheid gekomen.

Het alternatief is: mensen tekort, beloning omhoog! Dit heeft drie gevolgen. Ten eerste wordt het voor mensen aantrekkelijker om (meer uren) te gaan werken. Ten tweede wordt het voor opdrachtgevers aantrekkelijker om te investeren in arbeidsbesparende technologie. Ten derde worden diensten of producten waar veel arbeid voor nodig is duurder, waardoor mensen er minder van willen kopen. Deze drie gevolgen samen hebben als resultaat dat de arbeidsmarkt een nieuw evenwicht bereikt. Met hogere inkomens voor werkenden, een gelijke beloning voor kapitaal en een gewijzigd consumptiepakket. Dit is welvaartsverhogend.

Gaat dat een-twee-drie? Nee. Aanpassen kost tijd. En wat Nederland nu al decennia systematisch doet, is een blik goedkope arbeidsmigranten opentrekken – excusez de uitdrukking – nog voordat de beloning voor arbeid een centimeter van z’n plek komt.

Het gevolg van deze aanpak is dat er in Nederland allerlei werkt bestaat dat hier in die omvang misschien wel niet meer thuishoort. Inspecteur-generaal De Boer zegt het zo: ‘Als Nederlanders (bepaald werk) niet willen, omdat het vies, zwaar, ongezond of onveilig is, moet dan de vraag niet zijn of dat werk wel thuishoort in Nederland?’ En, voegt hij eraan toe: ‘Willen Nederlanders dat werk categorisch niet of alleen niet tegen de geboden voorwaarden?’

Nederland, zo lijkt het, heeft er de afgelopen decennia aan gewerkt een lagelonenland te worden. Dat is een even armoedige als schadelijke strategie. Laten we blij zijn met de krapte op de arbeidsmarkt, laten we beloningen verhogen, laten we welvarender worden.

Frank Kalshoven is oprichter van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden