Een puike voorzet van de werkgeversclub

Het spel en de knikkers

Op de voorzet voor een nieuw sociaal-economisch stelsel door werkgeversclub AWVN - Een verantwoorde weg naar groei, heet het werkstuk - is in de Volkskrant door verschillende columnisten bepaald zuinigjes gereageerd. Als de tamelijk liberale Sheila Sitalsing het niks vindt, en de socialist Marcel van Dam evenmin, dan kan het toch bijna niets wezen?

Jawel hoor. Het is een prima stuk, dat uitnodigt tot gedachtenwisseling. Wat is er positief aan?

Eén: uniformering. In de huidige sociale zekerheid hebben we in Nederland voor elk inkomensrisico een eigen verzekering, met eigen polisvoorwaarden, premies, uitkeringshoogte en uitkeringsduur. Ziek, arbeidsongeschikt, werkloos - ieder probleem een eigen oplossing. Hieraan kleven nogal wat nadelen, zoals onbegrijpelijkheid voor werknemer én werkgever, hoge uitvoeringskosten, en onverklaarbare verschillen in uitkeringshoogte. Dat de AWVN, die dienstverlener is voor werkgevers op het terrein van arbeid, pleit voor één verzekering tegen deze inkomensrisico's voor werknemers, is dus een stap vooruit.

Ook op het terrein van pensioen oppert de AWVN uniformering. Er zijn in Nederland honderden pensioenfondsen met elk eigen regelingen, administraties, besturen en wat dies meer zij. Overstappen van baan betekent vaak overstappen van pensioenfonds, met al het gedoe van dien. Een 'uniform en verplicht basispensioen' haalt hier fijn de bezem door en laat de arbeidsmarkt soepeler werken.

Twee: reikwijdte. De AWVN constateert een twee- of driedeling. Vaste werknemers hebben recht op sociale zekerheid; flexwerkers nauwelijks en zzp'ers niet. Vaste werknemers bouwen verplicht pensioen op, voor flexwerkers is dat eerder een last dan een lust, en zzp'ers zijn rond pensioen nergens toe verplicht. Het voorstel van de AWVN: laat alle werkenden (ongeacht de juridische vorm waarin ze dan doen) vallen onder de uniforme sociale zekerheid en het basispensioen. De reikwijdte, het aantal deelnemers aan sociale zekerheid en pensioenregelingen, neemt dus toe.

Natuurlijk bestaan er zzp'ers die hier tegen zijn. Het argument: ik ben juist ondernemer geworden om vrij te zijn, verlost van dit soort verplichtingen. Hiertegenover staat een leger zzp'ers en flexwerkers dat financiële risico's slecht kan inschatten en particuliere verzekeringen niet kan betalen omdat tegen te lage tarieven moet worden gewerkt. Enig paternalisme (en opgelegde solidariteit) kan hierin geen kwaad.

Drie: nieuwe risico's. Onze sociale zekerheid is opgebouwd ter bescherming van de klassieke risico's. Ziek en arbeidsongeschikt, werkloosheid, ouderdom. Maar de sociale zekerheid biedt nu geen bescherming tegen het nieuwe risico van de 21ste eeuw: een gebrek aan kennis, kunde en vaardigheden om op de arbeidsmarkt je brood te verdienen - ook al heb je in een grijs verleden netjes je school afgemaakt. De AWVN heeft hier gelukkig wel oog voor en bepleit de oprichting van een 'nationaal opleidings- en ontwikkelingsfonds'. Dit soort fondsen bestaat nu in sommige sectoren wel en in andere niet, en in alle bestaande gevallen gaan het om klein bier. Een nationaal fonds, waar alle werkenden terecht kunnen voor de bekostiging van op-, om-, na- en bijscholing, kan worden gevuld door werkgevers en werknemers (een heffing op de loonsom) én de overheid.

Vier: vraagstimulering. Heeft er nog iemand aandacht voor werkgelegenheid aan de onderkant van de arbeidsmarkt? De AWVN bepleit de invoering van dienstencheques. Dat is een goed idee (is hier vaker ter sprake geweest) en er wordt vanaf 1 januari in de zorg mee geëxperimenteerd, gelukkig. Opmerkelijker is dat de AWVN in dit verband pleit voor 'reshoring': het terughalen van productie uit verre en goedkope buitenlanden.

Cui bono? Wie profiteert van de wereld volgens de AWVN? Altijd een goede vraag. Sitalsing en Van Dam lazen een snood werkgeversplan. Dat kan ik er met de slechtste wil van de wereld niet in ontdekken. Ik zie voor- en nadelen voor werkgevers, voor werkenden, en voor de Nederlandse economie. De voordelen wegen zwaarder.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek.

Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.