REPORTAGE

Een paradijs voor koeiengeluk

Dierenwelzijn

In de luwte van de boerenprotesten neemt de melkveehouderij vandaag in de Achterhoek een nieuw staltype in gebruik. 'Hier mogen de dames het zelf beslissen.'

De koeientuin in Groenlo. De beesten kunnen naar buiten als ze willen. De mestrobot komt er meteen aan als een koe een vlaai op de 'weidevloer' produceert. Beeld Foto's Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Onder het doorzichtige dak met bomen en klimplanten staat een groepje koeien dicht op elkaar in de open stal. Eentje knabbelt aan een beukenhaag, een ander ligt loom te herkauwen. Een derde produceert een klaterende plas. De urine zijgt onmiddellijk door een poreus doek naar een tank. Het doek omspant een licht verende vloer, die aanvoelt als een weiland.

Als weer een andere koe een kletterende vlaai op deze 'weidevloer' produceert, nadert een mestrobot die bijna terstond de mest opborstelt. 'We draaien nu een jaar proef, de meeste kinderziekten zijn overwonnen en de koeien zijn tevreden', zegt Chris Bomers. De biologische melkveehouder in Groenlo (Gelderland) opent vanmiddag 'de koeientuin'. Morgen is er een open dag.

Nieuw concept

De koeientuin is een nieuw concept. In plaats van de overdekte conventionele ligboxenstal met veel beton en ijzer, gaat de open, groene koeientuin op in het pittoreske Achterhoekse coulisselandschap. 'Vanaf de randen van mijn percelen valt de koeientuin niet op. De stal sluit mooi aan bij de vakantiewoningen die ik hier verhuur en de groepsaccommodatie tussen de stallen', wijst Bomers.

Hij heeft 190 koeien, waarvan 70 in de koeientuin passen. De andere koeien staan in de moderne ligboxenstal, waar ze op comfortabele bedden kunnen rusten. De premie voor de weidegang gaat niet verloren, omdat de koe zelf bepaalt of ze buiten of binnen verblijft. Als een koe wil worden gemolken, sjokt ze naar een van de drie melkrobots. 'Als het 's zomers heet is, biedt de koeientuin mijn dames meer verkoeling dan het weiland', zegt Bomers.

De koeientuin moet het bewijs vormen dat grootschalige melkveehouderij, die sinds dit jaar niet langer wordt beteugeld door melkquota, hand in hand kan gaan met het welzijn van de koe, milieu-eisen op gebied van stikstof en fosfaat en inpassing in het landschap, zegt Carel de Vries van Stichting Courage.

Chris Bomers, melkveehouder. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Innovaties

Zijn organisatie bevordert innovaties in de melkveesector. 'We wisten dat de melkquota zouden worden losgelaten, maar ons uitgangspunt was de vraag: wat wil de koe?', aldus De Vries. De koeientuin moet de associatie opwekken met het kijkspel en attractie die het publiek ondergaat in de dierentuin.

Doordat de urine door het weidedoek loopt en gescheiden wordt van de vlaaien, ontstaat er minder ammoniak. 'Ik kan de stikstofhoudende urine beter benutten als bemesting van mijn mais en grasland', zegt Bomers. 'En de vaste feces geven zonder urine een hoger rendement in onze mestvergistingsinstallatie, waardoor we meer biogas en dus meer groene elektriciteit opwekken.' Een deel van de mest gaat naar eigen weilanden, de rest naar biologische akkerbouw.

Ondanks de dubbele hoeveelheid ruimte in de koeientuin, is de prijs per koe niet hoger dan een conventionele ligboxenstal. Volgens De Vries van Courage zijn er al boeren in Brabant, Overijssel en Friesland die een koeientuin willen bouwen. 'In Friesland gaat het om een melkveehouder met vierhonderd koeien.'

Positieve reacties

Bij Wakker Dier laat woordvoerder Hanneke van Ormondt zich positief uit over de koeientuin. 'Als de weidegang gewaarborgd blijft en er zoveel ruimte is in deze stal, kan het onthoornen achterwege blijven en kunnen kalveren langer bij de koeien staan.'

Milieu-organisatie Natuur en Milieu noemt de koeientuin weliswaar 'een paradijs' voor dierenwelzijn, maar waarschuwt dat er niet meer koeien in Nederland bij kunnen. 'De koeientuin lost milieuproblemen niet op. Er mogen niet meer dan twee koeien per hectare staan. Anders kunnen boeren de mest niet meer kwijt.'

Biologische boer Bomers - 120 hectare - levert een deel van zijn uitgegiste mest aan biologische akkerbouwers, in ruil voor pompoen- en aardappelafval. 'We onderhouden een biologische kringloop', zegt Bomers. Hij kijkt tevreden naar zijn koeien, die zich verdringen voor het voor hen uitgekiende recept van kuilvoer dat een voederrobot langs de rand van de stal distribueert.

'Natuurlijk horen koeien in de wei. Maar als je het melken en de grasloze periode van november tot april meetelt, staan ze toch zestig procent van hun koeienleven binnen. Dan kun je maar beter zo'n koeientuin met weidevloer hebben. Enfin, de dames mogen het zelf beslissen.'

De koeientuin in Groenlo. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
De koeientuin in Groenlo. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.