Een nieuw jaar, nog steeds dezelfde mens

Een nieuw jaar, een nieuw mens, zo lijkt het. Sportscholen, afslankclubs en datingsites doen goede zaken in januari. Risico: afgepeigerd en uitgehongerd ontdekken dat je nog steeds met jezelf en je oude leven zit opgescheept.

Beeld Getty Images

Wie het menselijk vermogen tot zelfbedrog op heterdaad wil betrappen, moet deze maand een sportschool bezoeken en er half februari nog eens gaan kijken, bij voorkeur op hetzelfde tijdstip. Gerede kans dat de zwetende hordes op de loopbanden, lid sinds 1 januari, dan al flink zijn uitgedund. Zonder januarisporters met goede voornemens geen lucratief slapend ledenbestand in de rest van het jaar.

Wie geen zin heeft in psychologisch gegluur in de fitnesshal, kan dezelfde proef in omgekeerde vorm uitvoeren op elk treinstation. De rookpaal is doorgaans een tegenovergesteld lot beschoren als de loopband: in januari is ze eenzaam. Begin februari beginnen goede bekenden terug te keren, eind februari is het gezelschap vaak alweer als vanouds.

Zo talrijk zijn de mensen die in de eerste maand van het jaar hun leven gaan beteren dat januari al 'de maand van de illusies' heet, en ook: 'maand van de verkoop van illusies' . De markt is immers geen eekhoorn in winterslaap. In januari registreren fitnessclubs recordaantallen nieuwe leden, is er topdrukte bij afslankverenigingen, beginnen flink wat mensen met yoga en meditatie, gaan flink wat anderen beplakt met nicotinepleisters door het leven, regent het nieuwe aanmeldingen op de datingsites en worden er reizen geboekt die worden aangeprezen als 'levensveranderend'. Begin uw jaar met een nieuw eetpatroon, een nieuw lichaam, een nieuwe relatie. Illusieverkopers zouden geen winsten maken zonder een clientèle in de ban van een nieuw begin.

Reisorganisaties

Reisorganisaties ontvangen een aanzienlijk deel van hun boekingen in de eerste maanden van het nieuwe jaar. 'Van december tot en met februari is ons hoogseizoen', zegt Jan van de Wouw, directeur van D Reizen. Er zijn drie keer zoveel mensen op de site en in de winkel als in de andere maanden. Ze boeken zomervakanties en voorjaarsreizen. 'We draaien wel eenderde van onze totale omzet.' Bij reisorganisatie TUI Nederland worden in januari en februari zo'n 40 procent van de zomerreizen geboekt, schat directeur communicatie Simone van den Berk. De focus ligt volledig op de klant volgens Van de Wouw. 'Andere projecten, zoals dingen met IT, plannen we buiten deze tijd.' Het is wel minder druk dan voorgaande jaren bij reisorganisaties in de eerste maanden van het jaar. Volgens Van den Berk boeken mensen sinds de crisis steeds korter van tevoren hun vakanties. 'Dan kunnen ze het geld langer in hun zak houden en weten ze beter wat ze kunnen uitgeven.' D-Reizen heeft zo'n vijf procent minder boekingen dan vorig jaar. 'De markt is nog steeds neergaand. Dat ligt niet aan de milde winter, maar aan de economische situatie.'

Duidelijke voornemens

Volgens een onderzoek van het economisch bureau van ING beginnen vier van de vijf Nederlanders hun jaar tegenwoordig met duidelijke voornemens. Niet aangetoond maar wel waarschijnlijk is dat het aantal mensen dat in januari 'een nieuw begin' maakt, stijgende is. We leven in tijden waarin het meer dan ooit lijkt óf we een nieuw leven kunnen beginnen, stellen filosofe Marli Huijer en Reinjan Mulder in hun boek Opnieuw beginnen. Wisselen van partner is beter geaccepteerd dan ooit, carrièreveranderingen zijn in de mode, plastische chirurgie bewerkstelligt grote uiterlijke veranderingen, mannen kunnen vrouwen worden en vrouwen mannen, ouderen kunnen met medicatie als Viagra het leven leiden van jongeren. Mensen kunnen tegenwoordig weg uit hun relatie, hun baan, hun uiterlijk, hun land, hun geslacht - waarom zouden ze dan niet gezonder kunnen gaan leven en tien kilo kunnen kwijtraken?

Afvallen is, blijkt uit het genoemde ING-onderzoek, de onbetwiste nummer één onder de goede voornemens: bijna veertig procent valt te categoriseren onder het kopje 'gewichtsverlies'. Ook populair: 'meer bewegen en sporten', 'beter voor mezelf opkomen', 'minder snoepen en snacken', 'zuiniger leven' en 'meer tijd doorbrengen met vrienden en familie'. Geen populaire voornemens: later thuiskomen, langer uitslapen.

Datingsites

De eerste zondag van het jaar is de drukste dag voor online dating. Die drukte zet de hele maand door. 'We hebben op die eerste zondag drie keer zoveel activiteit als normaal', vertelt directeur Stefan van den Berg van Lexa. '300.000 mensen maken gebruik van onze site en app.' Van den Berg: 'Het aantal registraties is in januari ongeveer 3.000 per dag, waar we normaal rond de 1.400 zitten. We zien ook dat bestaande leden een nieuwe profielfoto uploaden en hun tekstje bijwerken.' Bij Lexa stijgt het aantal vrouwen en jongeren dat zich aanmeldt. Van den Berg verklaart dit door het stijgende mobiele gebruik. 'Meer dan de helft van de datingactiviteiten gebeurt via onze mobiele site.' Ook bij Parship verwachten zemeer nieuwe leden. Country manager Femke van der Hoeven denkt dat het komt door de opkomst van Tinder. 'Het heeft online daten toegankelijker gemaakt. Daarnaast gaan 50-plussers massaal online daten.'

Mislukking

Wat niemand zal verbazen, is dat uit hetzelfde onderzoek blijkt dat 92 procent procent van de voornemens mislukt. Uit een proef in de VS bleek zelfs dat een kwart van de mensen al in de eerste week terugvalt in het oude gedrag. De illusiemarkt zou geen markt zijn als dat gegeven niet bekend zou zijn en op slimme wijze zou worden benut. Flink wat fitnesstrainers, voedingstherapeuten, afslankbegeleiders, gezondheidscoaches, nicotinetherapeuten en andersoortige facilitateurs van nieuwe levens adverteren tegenwoordig met het gegeven dat goede voornemens gedoemd zijn te mislukken - ténzij we een aantal goede adviezen opvolgen. Zoals daar zijn: doelen realistisch stellen, stapsgewijs te werk gaan, kleine successen belonen, tegenslagen voor lief nemen en, hoe kon het ook anders, pecuniair investeren in deskundige begeleiding. Hoe 92 procent van de voornemens mislukt in een wereld waarin zoveel professionele hulpkrachten met vakkennis rondlopen, is zo bezien bijna een mysterie. Menig trainer, coach en leraar ziet voornemens stranden op een gebrek aan discipline, consequentie en doorzettingsvermogen van de clientèle. De Amerikaanse psycholoog Ray Williams maakte een paar jaar terug in Psychology Today gewag van iets anders: de grote verlangens die onder menig 'nieuw begin' in januari schuilgaan. Goede voornemens kunnen gemaskeerde utopische visioenen zijn: mensen die willen stoppen met een slechte gewoonte, zijn eigenlijk op zoek naar een mooiere versie van zichzelf. De heimelijke hoop is dat het nieuwe jaar een nieuw mens brengt. Zo kan het gebeuren dat mensen die zich afpeigeren op de loopband, taartjes laten staan en op yoga een Neerwaartse Hond neerzetten, constateren dat ze nog steeds met zichzelf en hun oude leven zitten opgescheept. Teleurstelling over een hardnekkige continuïteit kan makkelijk leiden tot hervatting van oude gewoontes.

Sportscholen

In januari melden zich verreweg de meeste mensen aan bij de sportschool. Ook bestaande leden zijn veel actiever dan in december, traditioneel een rustige maand. 'Bij Fit for Free hebben we drie keer zoveel nieuwe inschrijvingen', zegt directeur Michael Rustwat. Ook bij Sport City heerst 'topdrukte' volgens marketingmanager Paul de Bruijn. Hij zegt dat 'aantallen gevoelig liggen in de markt' en houdt het erop dat ze twee keer het gemiddelde aantal inschrijvingen krijgen in januari. Mensen die al lid zijn van de sportschool, komen weer vaker in de eerste maand van het nieuwe jaar. 'Het eerste weekend van januari was het stervensdruk', vertelt John Verhouden van Basic Fit. 'We zetten meer personeel in.

Beeld anp

Hoogopgeleiden

Vooral bij hoogopgeleiden blijkt de illusie 'een nieuw jaar, een nieuw mens' te kunnen opspelen. Dat juist hoogopgeleiden aanleg bezitten voor wensdenken, hoeft niet per sé te verbazen. Wat je vroeger zag bij inwoners van communes waar het tijdperk van Aquarius was begonnen, zie je tegenwoordig misschien een beetje bij klandizie van lifestyle-coaches of spirituele reisbureaus.

Maar als goede voornemens verpakte 'utopische visioenen' zijn, dan zijn het vaak wel 'visioenen met een knipoog'. Nogal wat mensen met goede voornemens, zo blijkt, zijn zich vooraf al goed van hun tekortkomingen bewust. Ze lijden niet al te erg als pogingen tot een nieuw begin stranden. Het motto van trainers en coaches 'niet bij de pakken neerzitten als het tegenzit' wordt dan zozeer ter harte genomen dat het hele voornemen sneuvelt. Dat januari dan vaak net voorbij is, kan geen toeval zijn. Deze maand wordt in het noordwesten van Europa vaak gekozen als vervelendste van het jaar. Wat zelfbedrog helpt om 31 dagen door te komen.

Afslankbureaus

Afslankbureaus kennen een piek in aanmeldingen in januari. 'Je kunt op elk moment beslissen te gaan afvallen', volgens Sabine de Prest, woordvoerder van Weight Watchers. 'Maar januari is een moment waarop veel mensen dat doen.' Ze schat het aantal aanmeldingen zeker drie keer zo hoog. Ook bij Newfysic is het druk. 'In de eerste twee weken hebben we drie tot vierhonderd extra aanmeldingen', vertelt directeur Marianne Baars.

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden