EEN HEK BLIJFT IETS ONAARDIGS

Ze staan rond de Hoge Veluwe, om de kerncentrale van Borssele en zijn onmisbaar bij popfestivals en sportevenementen. Ook het aanstaande EK voetbal wordt met hekwerken van Heras uit Oirschot beveiligd....

HALVERWEGE het gesprek zegt de ex-directeur: 'Ik heb het hek met de moedermelk naar binnen gekregen. Ik kan me niet indenken dat ik ander werk zou hebben gekozen. Mijn vader zat al in de hekken. Ik heb van die man ontzettend veel geleerd. Elke keer als hij een hek verkocht, had hij er een vriend bij. Zo'n goede verkoper was dat.'

Frans Ruigrok (70) begon begin jaren vijftig zijn eigen hekwerkbedrijf. Die hekken vormen het decor in de jeugdherinnering van menige dertiger en veertiger. Ze stonden rond het schoolplein of sportveld en hadden ruitvormige mazen waar tijdens het klimmen twee kindervingers en de neuzen van gymschoenen tot maat 37 precies in pasten. Ze staan er nog steeds, evenals het onvermijdelijke bordje dat eraan hangt: Heras Hekwerk. Met dit verschil, dat er tegenwoordig alleen Heras op staat. Het bordje werd het handelsmerk van een bedrijf dat met 16 Europese vestigingen en 240 miljoen gulden omzet is uitgegroeid tot marktleider.

'Onder elkaar maakten we altijd de grap: de grootste afzetter van Europa', vertelt Ruigrok. 'Wij waren de enigen die consequent zo'n bordje bevestigden. Tegenwoordig doet iedereen het, toen was het nieuw. Ik zocht een naam die goed in het gehoor lag. Het zijn de beginletters van de woorden hekwerk en raster ingen.'

In navolging van die aan een Griekse godin herinnerende firmanaam, kregen de hektypen namen als Pallas, Atlas en Heracles. Het bedrijf begon een eigen betonfabriek voor de fabricage van de Zeus-palen, waarin het hekwerk wordt verankerd. De lichte en toch stevige betonconstructie (een vondst van Ruigrok) drukte de kosten en droeg veel bij aan het succes van de onderneming.

Tien jaar geleden ging Ruigrok met pensioen. 'Ik ben niet zo'n type om na mijn dood te regeren. Het was tijd dat een ander het overnam. Ik vond wel dat de naam Heras altijd met hekwerken verbonden moest zijn en dat het bordje moest blijven. Als dat er niet meer hangt, is dat het einde van het product.'

De eerste grote order kreeg Heras van het Nederlandse leger. Ruig rok: 'Tijdens de Koude Oorlog werden overal in de bossen opslagplaatsen ingericht. Die zaten tjokvol met munitie. Om elk kamp kwam zo'n twee kilometer hekwerk. Defensie wilde oorspronkelijk een constructie die een vermogen kostte, met gaas dat acht jaar meeging en een hoeveelheid beton eronder die wel 800 jaar mee kon. Ik heb wat met ze afgepraat, vond het een schande dat er zo met belastinggeld werd omgesprongen. Uiteindelijk hebben zij toen hun bestek herschreven. Die opdracht heeft ons geen windeieren gelegd.'

Het besluit het hekwerk van kleur te voorzien, veroorzaakte een revolutie, vertelt Ruigrok. 'Wij zijn als eersten met groene hekken begonnen. Dat heeft een geweldige vlucht genomen. Een glimmend hek in een bos is toch een dissonant. Je moet zorgen dat het niet opvalt. Wij noemden die kleur Natogroen. Dat sprak mijn opdrachtgevers bij de genie wel aan. Voelden ze zich thuis. Maar bij een hek op de Hoge Veluwe noemden we het natuurlijk niet Nato-, maar natuurgroen. Dat het om dezelfde kleur ging, vertelden we er niet bij.'

Tot ver over de grenzen deed Heras zaken. Een hoogtepunt was de 150 kilometer lange afscheiding langs de achtbaansweg tussen Djedda en Mekka, als buffer tegen overstekende kamelen. Het hek ging ook met zijn tijd mee. 'De kerncentrales in Dodewaard en Borssele hadden in de jaren zeventig heel veel hekwerk nodig', vertelt Ruigrok. 'Wij waren niet zo principieel om te zeggen dat we tegen nucleaire energie waren, dus hebben we gewoon aan hen geleverd.' Toen voetbalsupporters in het stadion van MVV massaal het veld op gingen, besloot de KNVB bij alle eerste-en eredivisie clubs hekken te plaatsen.

Een hek heeft volgens Ruigrok iets onaardigs. 'Het is toch iets dat mensen ergens van moet weerhouden. Dat al die stadions in een paar jaar tijd beveiligd moesten worden, toont een onsympathieke kant van ons werk. Dat wij daar niet slechter van werden, zal ik niet gauw hardop zeggen. Ik heb door de jaren heen wel geprobeerd het hek op een hoger niveau te brengen. Het is altijd mijn passie geweest het in godsnaam wat vriendelijker te maken. Anders krijg je een aversie tegen het product of tegen het bedrijf.

'Meer dan 40 jaar geleden reed ik van Den Bosch naar Veghel. Langs de weg stond een meneer met autopech. We raakten aan de praat en toen ik hem vertelde dat ik in het hekwerk zat, zei hij: ''Goh, kan je daar ook al een auto van rijden.'' Dat is me lang bijgebleven, dat ons product in zo'n laag aanzien staat.'

Om zijn eigen tuin staat ook een hek. Het Pallas-hek. 'Dan voel je je toch een stukje veiliger.'

Volgens de huidige algemeen directeur Erik Bax (42), hebben hekken met emoties te maken. 'Het kan een statussymbool zijn, maar ook een heel andere lading krijgen. Denk maar aan een huis van bewaring. Voor de meeste Nederlandse gevangenissen doen wij de buitenbeveiliging, compleet met camera- en detectiesystemen.

'Toen iemand met een helikopter uit de gevangenis in Maastricht ontsnapte, hebben wij een horizontaal hekwerk boven de luchtplaats geplaatst. Daarna kwamen de andere gevangenissen met hetzelfde verzoek. Het hekwerk zal nog heel lang de bulk van onze activiteiten blijven.' De rol van het product is volgens Bax wel aan het veranderen. 'Langzaam maar zeker gaan we naar de situatie dat er beveiligingssystemen komen waar geen hek meer aan te pas komt.'

Voor het komende voetbalkampioenschap heeft Heras de stadions in België en Nederland beveiligd. Bax: 'Hoe beter je de stroom supporters organiseert, hoe minder irritatie ontstaat. In een stadion met 60 duizend mensen zijn er misschien 100 waar je bang voor moet zijn. Meer niet. Maar door uitwassen krijg je dat het publiek vraagt om stevige hekken met zware punten.'

Ruigrok: 'Als een hek een puntje moet hebben, is het de kunst die punten zodanig te maken dat je ze niet ziet. Dat ze geen agressiviteit oproepen. Je moet zorgen dat het maatschappelijk geaccepteerd blijft. Een van onze ontwerpers heeft ooit gezegd dat hij dagen bezig was een puntje te bedenken dat er wel is, maar dat je niet ziet. Pas als je er overheen klimt, moet je ze voelen.

'Je moet agressiviteit niet met agressiviteit indammen. Wij proberen de hekken lief en aardig te maken, en vervolgens zetten we de supporters toch weer in kooien. Het wordt er niet vriendelijker op.'

Bax is optimistischer: 'In de stadions wordt het beter, de hekken zien er niet meer uit als een hek. Ze zijn tegenwoordig van lexan, een kunststof. Dat ziet eruit als glas, maar heeft het voordeel dat je er absoluut niet doorheen kunt.'

Hoe hoger de muren, hoe groter de sociale verschillen, vindt Ruig rok. 'In Nederland zijn die verschillen niet zo groot. In Amerika zetten particulieren al jaren hekken om hun bezit, met grote punten en rollen prikkeldraad er bovenop, liefst nog met scheermesjes. Vreselijk. Engelse hekken hebben ook een agressieve uitstraling. Die hebben van die scherpe punten waaraan je je vingers openhaalt. Als je je naam gaat verbinden aan dat soort constructies ben je echt verkeerd bezig.'

Sinds 1986 maakt Heras deel uit van de Ierse Cement and Roadstone Holding. Inmiddels wordt zelfs in het buitenland een bouwhek een 'Heras' genoemd. Voor de Expo 2000, deze zomer in Hannover, heeft het bedrijf een grote opdracht in de wacht gesleept. De concurrentie zit echter niet stil, een ander bedrijf ging er met een opdracht van Defensie vandoor. Ruigrok: 'Toen ik dat hoorde deed het me wel een beetje pijn.' Bax, relativerend: 'Bij Expo 2000 komen honderdduizenden mensen. Dat is weer een project dat heel erg gaat opvallen. We zijn regelmatig op televisie, als je goed oplet. Het hek rond het Big Brother-huis hebben wij ook geleverd.'

Ruigrok knikt. Hij ligt er niet meer wakker van. Liever denkt hij na over nieuwe producten, een hebbelijkheid die hij ook na zijn pensionering niet heeft verloren. 'De dag na mijn afscheid ben ik een flink eind gaan fietsen. Tussen Biddinghuizen en Swifterbant kwamen er een boel goeie ideeën naar boven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.