Een eigen bank oprichten is geen probleem in Nauru

Het is niet meer dan een voetnoot op de door de Organisatie voor Economische Samenwerking (OESO) opgestelde zwarte lijst van belastingparadijzen. Met 25 duizend euro aan spaargeld kan iemand in Nauru (spreek uit als: Na-oe-roe), zijn eigen bank oprichten en die zonder enig toezicht besturen. Er zouden er vierhonderd met een eigen brievenbus zijn, die allemaal geregistreerd zijn bij het enige overheidsgebouw van het eiland, aldus Tax Justice Network.

Nauru is half zo groot als Schiermonnikoog. Beeld AFP

Niettemin trad Nauru, een eiland dat half zo groot is als Schiermonnikoog, dinsdag met de nodige officiële plichtplegingen toe als 189ste lid van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in Washington. Na Vaticaanstad (451 inwoners) is Nauru in de archipel Micronesië de kleinste onafhankelijke staat in de wereld.

Nauruheeft geen hoofdstad of eigen munt. Het heeft wel een nationaal voetbalteam dat alles heeft gewonnen (nog maar één interland gespeeld) en een president die in ruil voor 50 miljoen dollar aan Russische steun in 2009 de afvallige Georgische regio's Abchazië en Zuid-Ossetië officieel erkende.

Bewoners werken niet en betalen ook geen belastingen. De officiële werkloosheid is 90 procent. Maar zorg en onderwijs zijn gratis. Van het toerisme moet Nauru het niet hebben. Toerisme is er bijna niet. Er is slechts één hotel en de wegen zijn onbegaanbaar.

Daarnaast is er niets tot weinig te beleven en is het eiland volkomen kaal. Het landschap is een soort maanlandschap geworden doordat de enige natuurlijke rijkdom van het land (fosfaat) totaal ongecontroleerd is afgegraven totdat ten slotte zelfs de presidentiële tuin eraan moest geloven. Inmiddels is de voorraad uitgeput. Nauru verdient nu zijn geld met de exploitatie van een asielzoekerscentrum voor de Australische regering, die hiermee voorkomt dat vluchtelingen in eigen land de asielprocedure afwachten. Het bruto binnenlands product van Nauru is met 130 miljoen euro niet hoger dan dat van een smallcapfonds op de Amsterdamse beurs.

Nauru is sinds 1968 onafhankelijk en sinds 1999 lid van de Verenigde Naties. Er is een aantal landen dat lid is van de VN (Cuba, Noord-Korea) en niet van het IMF. Slechts één land (Kosovo) is wel lid van het IMF maar niet van de VN. Nauru heeft twee jaar onderhandeld over het IMF-lidmaatschap.

Voorwaarde voor het lidmaatschap is ondertekening van de articles of agreement van het Fonds. Daarbij wordt een land verplicht data uit te wisselen, inzicht te geven in de lopende rekening en de betalingsbalans en controles toe te laten. Ook moet een quotum worden betaald - een bijdrage in het kapitaal. Voor Nauru was dat 2 miljoen SDR's (2,5 miljoen euro). Er worden geen regels gesteld over het fiscale systeem. Het IMF vindt het beter landen op te nemen in de familie en dan de familiewaarden in te peperen dan ze links te laten liggen. Uiteraard doet het IMF wel veel onderzoek naar de economische effecten van belastingstromen zoals de zogenoemde gevolgen van belastingsconcurrentie.

Directeur Lagarde was niet te beroerd zelf haar opwachting te maken bij de ondertekening. 'Nauru heeft grote uitdagingen die kenmerkend zijn voor de economie van kleine eilanden, zoals de afgelegen ligging en de klimaatverandering.' Minister van Financiën David Adeang van Nauru kan daardoor deze week aanschuiven bij collega's, zoals Jack Lew van de VS en Jeroen Dijsselbloem, voor de voorjaarsvergadering.

Het 189ste lid van het IMF, dat is het kleinste eilandstaatje ter wereld, Nauru, sinds dinsdag. Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden