Een biertje tijdens het winkelen, moet dat kunnen?

Klanten verwachten een 'totaalbeleving' en dus draait een dj geregeld plaatjes bij de Shoe Club in Rotterdam. Ook schonk de schoenenzaak tot voor kort een wijntje of biertje. 'Op webshops kun je vanuit je luie stoel alles bestellen', zegt ondernemer Berry van den Assem. 'In deze roerige tijden moet een winkelier meer doen dan de deur openen en afwachten.'

Lunchrestaurant Memory Lane. 'Ik wil de boeken zelf verkopen, net als onze koffiebonen of een fles wijn van de menukaart.' Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Bij lunchrestaurant Memory Lane, ook Rotterdam, liggen kookboeken ter inzage. 'Klanten bladeren er in en noteren soms het ISBN-nummer', zegt uitbater Bas Borkent. 'Ik wil ze zelf verkopen, net als onze koffiebonen of een fles wijn van de menukaart.'

Maar alcohol schenken in een winkel is wettelijk verboden. Van den Assem kreeg een waarschuwing van de gemeente. 'De boete kan oplopen tot duizend euro, dus we zijn gestopt.' Winkeltje spelen in de horeca mag evenmin. 'Laatst wilde iemand een kilo koffiebonen', zegt Borkent. 'Moet ik dan nee zeggen? We doen het niet, om de simpele reden dat het niet mag. We worden er heus niet rijk van, maar de regels zijn wel krampachtig.'

Mengen

Dat kan veranderen. De Shoe Club en Memory Lane hebben zich bij de gemeente Rotterdam aangemeld voor de proef 'Blending010'. Landelijk gaan ruim veertig gemeenten en duizend ondernemers experimenteren met het 'mengen' van horeca en retail. 'Het is toch prachtig als een bruidszaak een prosecco kan aanbieden als er een jurk wordt gekocht?', zegt wethouder Maarten Struijvenberg (Leefbaar Rotterdam). 'Nu mag dat dus niet. Winkels hebben concurrentie van het internet, de horeca moet zich onderscheiden om het hoofd boven water te houden. Er moet iets veranderen.'

Dat de Shoe Club een opsporingsambtenaar over de vloer heeft gehad, was zeker niet op instigatie van de wethouder. 'Dat zal zijn gebeurd na een ingediende klacht, dan moeten we in principe controleren en handhaven', zegt Struijvenberg. 'Maar wat mij betreft is de wetgeving aan modernisering toe.'

Lunchrestaurant Memory Lane in Rotterdam. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Alcohol

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) begeleidt het experiment, omdat de Tweede Kamer over een jaar de Drank- en horecawet zal evalueren. In theorie bestaat er een strikte scheiding tussen horeca, retail en slijters, maar de praktijk is weerbarstig. Een restaurant dat een prijskaartje hangt aan de schilderijen, gaat in de fout. Een slijterij die een proeverij organiseert, overtreedt de wet. Net als de boekhandel die een glas schenkt op een schrijversavond.

Niet van deze tijd, aldus de VNG over de wet uit de jaren dertig, maar het experiment is omstreden. Volgens STAP, het kennisinstituut voor alcoholbeleid, zijn er al genoeg supermarkten, avondwinkels en cafés.

'Onderzoek laat zien dat juist een verruiming van de beschikbaarheid van alcohol de consumptie en de gezondheidsschade, vergroot', aldus STAP in een reactie. Het instituut waarschuwt voor meer overlast en openbare dronkenschap: 'Op straat, in winkels en andere publieke ruimtes zullen meer dronken jongeren, dak- en thuislozen en mensen met drankproblemen rondhangen. Dat draagt niet bij aan de vitalisering van de binnensteden die gemeentebesturen voor ogen hebben.'

Toezicht

Kritisch is ook staatssecretaris Martin van Rijn (Volksgezondheid). Hij vraagt de VNG 'met klem' de pilot af te zwakken. 'De Drank- en horecawet bevat meerdere verboden om vermenging van functies tegen te gaan. De belangen van volksgezondheid, openbare orde en veiligheid en de bescherming van jongeren tegen de schadelijke gevolgen van alcohol staan voorop.'

'De bezwaren komen niet als een verrassing', reageert woordvoerster Esther Verhoeff van de VNG. 'Gemeenten zitten met een papieren werkelijkheid. Van Rijn moet erop vertrouwen dat we de pilot zorgvuldig uitvoeren.' En hij gaat er niet over, aldus de VNG. Sinds 2013 ligt toezicht op naleving van de wet bij de gemeenten. 'Die moeten de opsporingsambtenaren zelf betalen. Toen de Voedsel- en Warenautoriteit nog toezicht hield, werden veel gemeenten nooit bezocht.' Berry van den Assem van de Shoe Club is zich bewust van zijn verantwoordelijkheid. 'Jongeren onder de 18 zijn sowieso niet onze doelgroep. Ik pik geen klandizie af van de horeca, ik jaag het juist aan. Op vrijdagen zijn we regelmatig tot 23 uur open, we zitten in een uitgaansgebied. We zetten heus niet om 9 uur 's ochtends de wijnkoeler klaar.'

Bas Borkent van lunchrestaurant Memory Lane hoopt op verruiming van de wet. 'Ik heb het altijd kromme regels gevonden.'

Shoe Club in Rotterdam. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.