Een beetje topman zit met miljoenen in zijn bedrijf

Het aandelenbezit in het eigen bedrijf groeit onder bestuurders en commissarissen, blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. De topmannen tonen beleggers er hun vertrouwen mee - en verdienen er vaak goed aan.

Vorig jaar werd er door de top van KPN volop aandelen gekocht. Beeld anp

Aandelen in het eigen bedrijf? Graag, zeggen de bestuurders van de beursgenoteerde ondernemingen. Je toont zo je betrokkenheid bij en vertrouwen in je bedrijf. Bovendien overstijgen de bedragen die ermee verdiend kunnen worden soms vele malen het vaste salaris. Neem Erik Engstrom, de Zweedse baas van Relx, voorheen bekend als Reed Elsevier. Engstrom verkocht vorig jaar voor 16.054.730,94 aan aandelen in de Brits/Nederlandse uitgever, onlangs nog in het nieuws omdat hij eist dat weekblad Elsevier zijn naam wijzigt. En de koek is nog niet op. Engstrom had eind vorig jaar na het verzilveren van de 16miljoen euro de aandelenverkoop was deels om zijn belasting te betalen, laat Relx nog weten voor nog eens 14,5miljoen euro aan aandelen op de plank liggen.

Aandelen als beloning of zelf gekocht

Ook bij ASML deden de bestuurders vorig jaar goede zaken, zo blijkt uit onderzoek van de Volkskrant naar de aandelentransacties van bestuurders en commissarissen, zoals die gemeld moeten worden bij toezichthouder AFM. Topman Peter Wennink van de chipmachinefabrikant verkocht in februari voor 2,2miljoen euro aan aandelen. Technologiebaas Martin van den Brink werd door de verkoop van 25.874 gewone aandelen bijna 2,4 miljoen euro rijker en marketingdirecteur Frits van Hout van ASML inde bijna 2 miljoen euro.

Andere bekende namen uit de AFM-meldingen: Robert Jan van de Kraats, de financiële baas van uitzender Randstad, kon ruim 1,8 miljoen euro bijschrijven. Hij kocht voor 318.650 euro weer aandelen Randstad bij. Ook Richard Blickmann van chipbedrijf Besi en Elling de Lange van technologiebedrijf TKH Group uit Haaksbergen verdienden meer dan een miljoen euro met de verkoop van hun aandelen. ING-topman Ralph Hamers hield vorig jaar een ministersalaris (144duizend euro) over aan de verkoop van een deel van zijn aandelen, zo blijkt uit het onderzoek door de Volkskrant.

Bestuurders hebben hun aandelen gekregen als (prestatie)beloning, of ze hebben ze zelf gekocht, op verzoek van hun bedrijf. Beleggers zijn blij als bestuurders geld in aandelen van het eigen bedrijf steken. Zo voelen ze het net als de aandeelhouders in de portemonnee als het niet goed gaat en de beurskoers daalt. Diverse bedrijven sporen hun bestuurders dan ook aan om een deel van hun salaris in aandelen te steken. Dat is bijvoorbeeld terug te zien bij telecombedrijf KPN, waar de top vorig jaar volop aandelen kocht.

KPN-topman Eelco Blok kocht in drie keer voor in totaal 118 duizend euro stukken bij, om zo zijn vertrouwen in de toekomst van zijn bedrijf te laten blijken. Met de aankopen kwam Blok eind vorig jaar op een pakket van 634.717 aandelen KPN. Ook de andere KPN-bestuurders, onder wie oud-minister Jan Kees de Jager, kochten flink bij, blijkt uit de meldingen bij de AFM. Op 4 februari van dit jaar kochten de bestuurders weer bij, waarbij Blok nog eens voor drie ton stak in 'zijn' KPN.

Tekst loopt door onder graphic

Peter Wennink, CEO ASML. Beeld anp

Een bonus van zeven jaarsalarissen

KPN heeft als richtlijn dat de bestuursvoorzitter een aandelenbelang opbouwt van ten minste twee keer het jaarsalaris. Bij 'gewone' bestuurders is dat één jaarsalaris. Topman Blok heeft 2,7 jaarsalarissen aan KPN-aandelen, maar hij is daarmee bepaald geen koploper. Er is eerder sprake van een inhaalrace, want de bazen van andere AEX-bedrijven met een richtlijn voor aandelenbezit zijn al veel verder. Bij supermarktconcern Ahold (Dick Boer), chipmachinefabrikant ASML (Peter Wennink), verf- en chemiebedrijf AkzoNobel (Ton Büchner), boorplatformbouwer SBM Offshore (Bruno Chabas), oliebedrijf Shell (Ben van Beurden), voedingsmultinational Unilever (Paul Polman) en het eerder genoemde Relx (Erik Engstrom) hebben de topmannen allemaal meer dan vier jaarsalarissen aan aandelen in het eigen bedrijf. Bij DSM-topman Feike Sijbesma zijn het zelfs zeven jaarsalarissen, maar hij is dan ook al bijna tien jaar de baas bij het chemieconcern. De bazen van tankopslagbedrijf Vopak (Eelco Hoekstra, 1,7jaarsalaris) en
elektronicaconcern Philips (Frans van Houten, 2,6) blijven juist achter.

De zeven jaarsalarissen in DSM-aandelen betekenen overigens niet dat de 56-jarige Sijbesma nu al kan stoppen met werken. Bedrijven hebben regels wanneer bestuurders hun aandelen mogen verkopen. Conform de regels voor goed bedrijfsbestuur moeten ze hun aandelen vaak tot twee, drie of vier jaar na hun pensioen aanhouden. Daarna mogen ze pas verkocht worden. Dit omdat de aandelen van de top in het eigen bedrijf een investering voor de lange termijn moeten zijn. De pakketten voor bestuurders zijn niet bedoeld voor kortetermijnwinsten.

DSM-topman Feike Sijbesma kreeg zeven jaarsalarissen. Beeld anp

Groeiende aandelenpakketten

Die aandelenpakketten van de bestuurders groeien door de oplopende beloning in aandelen voor de top en door het groeiende aantal bedrijven dat van bestuurders verwacht dat ze een paar jaarsalarissen in het eigen bedrijf steken.

Vorig jaar waren de aandelenpakketten van de bestuursvoorzitters van de AEX-bedrijven bijna eenvijfde meer waard dan een jaar eerder, blijkt uit het onderzoek van de Volkskrant. Koploper is Unilever-baas Paul Polman, die eind vorig jaar voor ruim 38 miljoen euro aan aandelen had in het Brits/Nederlandse voedings- en wasmiddelenconcern. Hij is al sinds 2008 de baas van Unilever. Polman wordt gevolgd door Olivier Piou, de baas van de Franse digitale beveiliger Gemalto (met 18 miljoen euro). Hij kocht vorig jaar weer voor een miljoen euro aandelen Gemalto bij. De eerder genoemde Erik Engstrom van Relx is de nummer drie. De bazen van Heineken (Jean-François van Boxmeer, met een pakket ter waarde van 14 miljoen euro) en Ahold (Dick Boer, 6 miljoen) staan ook hoog genoteerd.

Niet alleen bij KPN, ook bij ingenieursbureau Arcadis kreeg de top vorig jaar veel aandelen in bezit. Daarbij ging het om aandelen die de bestuurders kregen toegekend als prestatiebeloning. Dat is opmerkelijk, want Arcadis moest vorig jaar een winstwaarschuwing geven en de beurskoers daalde sterk. Desondanks waren de prestaties van de bestuurders blijkbaar volgens de regels goed om recht te krijgen op een flink pakket aandelen.

Volgens Eumedion, de belangenbehartiger van institutionele beleggers als pensioenfondsen en verzekeraars, wreekt zich hier dat dit soort aandelenbeloningen geen 'circuit breaker' hebben. Dat is een ontsnappingsclausule waarmee voorkomen kan worden dat de top ruim beloond wordt, terwijl de prestaties tegenvallen. Naar aanleiding van bestuurders die soms meer dan 10 miljoen euro per jaar verdienen met hun aandelen, zoals Erik Engstrom van Relx, merkte Eumedion eerder al eens op dat bedrijven kritisch moeten kijken naar de prestatie-eisen. Bij zulke grote bedragen is het voor bestuurders blijkbaar te makkelijk om (veel) aandelen te krijgen.

Paul Polman, CEO van Unilever. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden