Een beetje ingetogen juichen over de belasting, graag

Na veel politiek gesteggel komt het er en kunnen we de balans opmaken: wie heeft het meeste baat bij de belastingplannen voor 2016? En niet te vergeten: wie zijn volgend jaar de verliezers?

Beeld Claudie de Cleen

Om de belastingmeevallers voor volgend jaar een beetje in proportie te plaatsen: vijf miljard verdeeld over een bevolking van 17 miljoen is een krappe driehonderd euro p.p. Of, als je je beperkt tot de werkenden en gepensioneerden gemiddeld 800 euro. Maar zo eenvoudig wordt de poet natuurlijk niet verdeeld. Bovendien: de miljarden worden niet alleen 'teruggegeven' in 2016, maar deels ook in 2017, omdat het zo lang heeft geduurd voordat het kabinet voldoende steun had voor het plan in de Eerste Kamer. Een (onvolledige) greep uit de winnaars en verliezers van volgend jaar.

Winnaars

Werk moet lonen, vindt het kabinet. En dus gaan vooral werkenden erop vooruit. Het meest: 1.540 per jaar voor een modale (35 duizend euro) tweeverdiener met kinderen en een partner met een halve baan. Het minst: 620 euro voor een alleenstaande die met twee keer modaal thuiskomt. Individuele loonsverhogingen zijn hierin niet meegenomen. Wat altijd extra schuift: meer uren gaan werken.

Als werkloze een baan vinden is ook een feestje waard. Want als het goed is, gaat iemand er dan op vooruit, zeker als het om een grotere baan gaat die niet te veel in het tijdelijke blijft steken.

Fietsende forenzen horen zonder meer thuis in het rijtje winnaars, zegt Markus van Tol van de ANWB. 'Provincies en gemeenten hebben veel aandacht voor fietsers. De aanleg van de snelfietsroute tussen Arnhem en Nijmegen stemt hoopvol. En bijvoorbeeld de gemeente Rotterdam wil de Coolsingel fietsvriendelijker maken.' Ander pluspunt zijn de grote, moderne fietsenstallingen die bij veel NS-stations verrijzen. En na de emancipatie van de oudere fietser dankzij de elektrische fiets is de jongere elektrische rijder in opkomst.

Onder werkgevers heerst nog geen overwinnaarsgevoel. Volgend jaar blijven de werkgeverslasten min of meer gelijk. Ze zijn in elk geval kleine winnaars omdat de werkgeverslasten gemiddeld genomen licht dalen, met 0,13 procent. Veel hangt af van de sector waarin een bedrijf actief is, waarschuwt Jan de Graaf namens werkgeversorganisatie AWVN. In een sector met veel ziekteverzuim betalen werkgevers een hogere premie.

Ondanks de rampspoed rond V&D, DA-drogisten en schoenenzaken als Manfield gaat het midden- en kleinbedrijf het in 2016 heel goed doen, zegt Lieke, van hét trendwatchers-duo Lieke en Richard Lamb. 'Deze ondernemers kunnen snel reageren op wat er gebeurt en gaan profiteren van de positieve upswing en het groeiende consumentenvertrouwen. Winkeliers zullen meer inspelen op de groei van internet. 'Had een winkel er eerst een magazijn bij voor de internetbestellingen, nu zie je het omgekeerde ontstaan: de zaak draait om internet, de winkel hoort erbij voor klanten die toch willen langskomen.'

Voorlopig zijn ook de Starbucksen die Nederland als belastingparadijs gebruiken winnaars, zegt Aldert Boonen van de FNV. 'Dit kabinet is niet van plan belastingontwijking aan te pakken, ook al is daar internationaal steeds meer kritiek op.'

Kleine spaarders behoren tot de kleine winnaars, al blijft de rente voorlopig laag. Ze kunnen iets meer opzijzetten voordat de Belastingdienst komt incasseren: 24.437 euro tegen 21.330 in 2015.

Verliezers

Ondanks de financiële meevallers voor volgend jaar zijn er ook onder werkenden verliezers. Ouderen die werkloos raken, bijvoorbeeld in de bancaire sector, waar al jarenlang veel werk verdwijnt, kunnen een nieuwe vaste baan wel vergeten. Vijftigplussers die er wel in slagen een baan te vinden, komen meestal uit op tijdelijk werk of proberen het anders vaak tegen wil en dank als zzp'er. Laaggeschoolden zijn pas in 2017 voor werkgevers financieel aantrekkelijker om in vaste dienst te worden genomen.

Uitkeringsgerechtigden gaan er nauwelijks op vooruit. Een alleenstaande met een uitkering gaat er 10 euro per jaar op vooruit, een stel met kinderen en beiden een uitkering 70 euro. Divosa, de koepel van sociale diensten, durft op basis van het belastingplan nog geen uitspraak te doen. 'Het is - door alle effecten met toeslagen en andere inkomensregelingen - te ingewikkeld om er een slag naar te slaan', zegt de woordvoerder.

Ouderen voelen zich al jaren verliezers, ook al gaan gepensioneerden er nu gemiddeld 0,2 procent op vooruit. Dat varieert dan van 270 euro voor een alleenstaande AOW'er met 10 duizend euro pensioen tot een gepensioneerd stel met alleen AOW dat 10 euro inlevert. De koopkracht van gepensioneerden blijft al jaren achter bij die van de werkenden, zegt Liane den Haan, directeur van de grootste ouderenbond ANBO.

Ouderen moeten niet zeuren, stelt Richard, de andere helft van trendwatchersduo Lamb onomwonden. 'Ja, ze zijn er in koopkracht op achteruit gegaan, maar de meeste ouderen hebben het niet krap. 80 procent van al het vermogen zit bij vijftigplussers. De jongeren zijn de verliezers. En ze hebben dat niet eens in de gaten. Want wie nu met een studie is begonnen bouwt een schuld op. Daar gaan jongeren last van krijgen als ze straks een huis willen kopen. En is er straks nog geld voor hun pensioen? Ik betwijfel het. En ze moeten werken tot ze omvallen, want de pensioenleeftijd gaat oplopen tot boven de 70. Jongeren kunnen die verre toekomst niet overzien en de politiek vertelt hun de nadelen niet.'

Wie forenst met de auto moet rekening houden met extra reistijd en oplopende irritatie. Door de aantrekkende economie stappen we vaker in de auto en maken de wegen tijdens de spits overvol, zegt ANWB'er Markus van Tol. De treinreiziger ontsnapt mogelijk in de spits aan overvolle treinen omdat de NS op de valreep heeft besloten oude treinen toch langer in bedrijf te houden in afwachting van nieuw materieel.

Wie vaak ziek is en daarvoor de zorgverzekering moet aanspreken, levert volgend jaar minimaal 385 euro in, het eigen risico dat opgaat aan bijvoorbeeld medicijnen of ziekenhuisbezoek. Dit financiële verlies is hoger als iemand een hoger eigen risico heeft afgesloten. Andere tegenvallers liggen mogelijk verscholen in het soort verzekering (restitutie, natura of budget) dat iemand heeft afgesloten. Zie op de pagina hiernaast onder het kopje 'Patiënt'.

Premier Mark Rutte en minister Lodewijk Asscher, ten slotte, zijn de echte verliezers, vindt Reinier Castelein, voorzitter van de Unie. 'Van Ruttes uitspraak jobs, jobs, jobs is weinig terechtgekomen. En wat hebben de banenplannen van Asscher gebracht? De werkloosheid blijft onveranderd hoog. Mede daardoor is er nauwelijks nog draagvlak voor dit kabinet.'

Waarschuwing

Word geen opportunist door je té rijk te rekenen, waarschuwt Richard Lamb, want dan ga je verliezen. 'In de aanloop naar de verkiezingen van 2017 worden cadeautjes uitgedeeld, maar mensen hebben jarenlang ingeleverd. Dan ligt het gevaar op de loer dat men het gevoel van een winnaar meer geld uitgeeft dan erbij komt. Zo word je alsnog verliezer.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden