Analyse

ECB gaat los: rente nog verder omlaag

ECB-president Mario Draghi is zo bang voor deflatie dat hij vandaag nog zwaarder geschut gaat inzetten om de economie te stimuleren.

Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank Beeld afp

Vol verwachting klopt het hart van de Europese financiële sector. ECB-president Mario Draghi showt vanmiddag om half drie welke wapens hij nu weer uit de kast trekt in de strijd tegen de slabakkende economie en de comateuze inflatie. Bazooka en Dikke Bertha heeft hij al een keer afgeschoten, maar die hadden te weinig impact. Dus moet hij nog zwaarder geschut inzetten.

De Europese Centrale Bank wil dat de koopkracht van de euro elk jaar met bijna 2 procent daalt. Zulke lichte inflatie moet in de eerste plaats een buffer creëren tegen deflatie: de waardestijging van geld. De meeste economen vrezen deflatie als de duivel, omdat het dan loont uitgaven en investeringen uit te stellen. De communis opinio onder economen is dat deflatie tot recessies en zelfs depressies leidt. Dit fenomeen moet daarom koste wat het kost voorkomen worden.

(tekst loopt door na video)

In de ogen van Draghi en de meerderheid van de 25 ECB-bestuurders schuurt de inflatie in het eurogebied al veel te lang gevaarlijk dicht tegen deflatie aan. Het cijfer is na 2008 zelfs al een paar keer korte tijd door de nul geschoten. Woensdag maakte Eurostat bekend dat de inflatie in november opnieuw op een futiele 0,1 procent bleef steken. De economische groei in de eurozone bedroeg in het derde kwartaal slechts 0,3 procent. De ECB-doelen komen dus geen nanometer dichterbij.

Geduld

De ontwikkelingen nog even aankijken, lijkt voor Draghi geen optie meer. De opperbevelhebber van de ECB heeft duidelijk te kennen gegeven dat zijn geduld op is. Twee weken geleden zei hij in een toespraak: 'We zullen doen wat we moeten doen om de inflatie zo snel mogelijk te laten stijgen.' Voor een centrale bankier, die zijn woorden altijd zeer zorgvuldig kiest omdat die grote invloed hebben op de financiële markten, staat dit gelijk aan de kreet 'Ten Aanval!'.

Beeld .

Deze oorlogsretoriek valt slecht bij een deel van Draghi's collega's in het ECB-bestuur, onder wie de twee Duitsers en de Nederlander Klaas Knot. Zij zien geen noodzaak tot aanvallen en denken dat hun primus inter pares spoken ziet. Dat de inflatie zo laag is, komt door de lage olieprijs, menen de dissidenten. Goedkope olie is juist goed voor de economie, omdat consumenten en bedrijven daardoor minder kwijt zijn aan energiekosten en meer geld overhouden voor andere uitgaven. Niet alleen zien zij geen serieus deflatierisico, de afvalligen vinden ook dat de ECB het effect van eerdere maatregelen even moet afwachten.

Gratis lenen

Want de ECB heeft al veel munitie in de strijd geworpen. De centrale bank heeft zijn belangrijkste rentetarief naar praktisch nul verlaagd om de kredietverlening in de eurozone te stimuleren (met zeer beperkt resultaat). Banken die hun geld parkeren bij de ECB moeten tegenwoordig zelfs boeterente betalen. Met hetzelfde doel (lenen goedkoper maken) creëert de ECB meer dan 1.000 miljard euro nieuw geld. Daardoor daalt ook de koers van de euro en kunnen Europese overheden praktisch gratis lenen.

Nu deze medicijnen niet hebben gewerkt, heeft het weinig zin de dosis te verdubbelen, stelde de Letse ECB-bestuurder Ilmars Rimsevics onlangs. 'Het grootschalige geld drukken van de ECB is als het bewateren van een steen in de hoop dat er bloemen uit komen.' Desondanks is dit precies wat Draghi vanmiddag waarschijnlijk aankondigt: de ECB gaat nog honderden miljarden euro's extra over Europa uitstrooien en de depositorente nog verder de kelder in jagen, mogelijk naar min 0,4 procent. Op dit moment moeten banken al 0,2 procent rente betalen op tegoeden die ze bij de centrale bank stallen.


Wat gaan mijn spaar- en hypotheekrente doen?

Nederlandse banken zullen de spaarrente verder verlagen als de depositorente van de ECB vandaag omlaag gaat. In Nederland is de gemiddelde spaarrente nu 0,70 procent. Er is dus nog ruimte voor verlaging richting de gevreesde nul procent. Een negatieve rente op particuliere spaarrekeningen zullen banken proberen te vermijden, omdat mensen dan misschien hun geld van de bank halen. Huizenbezitters mogen hopen op een verdere daling van de hypotheekrente, maar een nieuwe renteverlaging van de ECB kan paradoxaal genoeg ook leiden tot een stijging daarvan. Als banken meer boeterente moeten betalen op hun tegoeden bij de ECB, maken ze meer kosten. Als de spaarrente al zo goed als nul is, moeten ze de extra kosten verhalen op klanten die geld lenen: door de hypotheekrente en de rente op andere kredieten te verhogen. Dat is het tegenovergestelde van wat de ECB wil bereiken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden