Duurzame fondsen tuimelden van de top naar onderste treden

De aandelenkoersen rijzen de pan uit. Duurzame beleggers profiteerden hier vorig jaar nauwelijks van. Hoe groener het fonds, hoe slechter de resultaten het afgelopen jaar.

Beeld Bloomberg via Getty Images

Strenge duurzame beleggingsfondsen zoals die van ASN en Triodos pronkten begin vorig jaar met prachtige beleggingsrendementen. In de lijstjes met de best presterende fondsen van 2015 stonden ze in de hoogste regionen. Dat was vooral te danken aan hun afkeer van olie en ondoorzichtige banken.

De donkergroene fondsen hadden geen last van de scherpe daling van de olieprijs in 2015, die olieaandelen hard trof. De financiële sector had dat jaar te lijden onder de lage rente. Het ASN Duurzaam Aandelenfonds, 's lands grootste duurzame beleggingsfonds met ruim 800 miljoen euro onder beheer, boekte in 2015 een rendement van 20 procent en versloeg daarmee royaal de MSCI Wereldindex.

Ook het Triodos Sustainable Equity Fund, dat ruim 500 miljoen euro beheert, overtrof die index ruimschoots. 'We stonden destijds niet enorm op onze borst te kloppen', zegt Eric Holterhues, hoofd sociaal verantwoord beleggen bij Triodos Bank. 'Ons doel is niet de index op de korte termijn te verslaan. We beleggen duurzaam en geloven dat die strategie zich op de langere termijn uitbetaalt. We worden niet zenuwachtig als het een tijdje tegenzit.'

Die fraaie beleggingsrendementen zijn in de loop van vorig jaar uit zicht verdwenen. Duurzame fondsen tuimelden van hun toppositie naar de onderste treden van de vergelijkingslijsten. Zo verloren de aandelenfondsen van ASN en Triodos vorig jaar beide ruim 2 procent. De wereldindex - en dus veel reguliere fondsen en indexbeleggers - won vorig jaar daarentegen zo'n 6 procent.

Niet van alle duurzame fondsen verslechterden de beleggingsresultaten zo sterk. Andere fondsen die duurzaamheid hoog in het vaandel hebben, zoals de groene fondsen van Robeco en NN Investment Partners, bleven in 2016 weliswaar achter bij de index, maar leden geen verlies. Deze fondsen sluiten geen complete bedrijfstakken als banken en oliemaatschappijen uit, waardoor hun beleggingen beter gespreid zijn.

'Hoe hoger de duurzaamheidseisen van het fonds, hoe slechter het resultaat vorig jaar', zegt Ronald van Genderen, fondsanalist bij Morningstar. 'Beleggingsfondsen die niet in olie belegden, liepen veel rendement mis.' Aversie tegen banken pakte ook slecht uit. 'Donkergroene fondsen beleggen niet of weinig in banken. Maar aandelen van banken deden het juist goed vorig jaar', aldus Van Genderen.

DSM en Panasonic vallen uit de boot

Hoewel DSM als te boek staat als een duurzame onderneming, belegt ASN niet meer in dit chemiebedrijf. Het maakt een vezel die wordt verwerkt in onder meer militaire kleding. Essentiële producten leveren aan militaire concerns is taboe bij ASN. Om die reden valt ook Panasonic uit de boot. Het elektronicabedrijf produceert zogeheten toughbooks die het leger gebruikt

Langere termijn

ASN en Triodos zijn de eerste om te beamen dat ze een slecht jaar achter de rug hebben. 'We leggen aan onze klanten uit waarom we achterblijven bij de index', zegt Diane Griffioen, directeur beleggingsfondsen bij ASN Bank. 'Ons doel blijft op langere termijn beter te presteren dan de index.'

Voor de fondsmanagers is een jaar met rode cijfers geen reden het roer om te gooien. 'Wij beleggen vanuit onze duurzame overtuiging. Die is niet veranderd', zegt Griffioen. 'De koersen van oliebedrijven zijn gestegen, maar we geloven niet dat die bedrijven op de langere termijn een goede belegging zijn. Om de VN-klimaatdoelstelling te halen dat de temperatuur niet meer dan 2 graden mag stijgen, moet tweederde van de olie in de grond blijven zitten. Alleen daarom al is het onverstandig geld in fossiele brandstoffen te steken.'

Griffioen is evenmin bang dat de Amerikaanse president Trump, die de olieindustrie een warm hart toedraagt, ervoor gaat zorgen dat de komende jaren eveneens moeizaam worden voor duurzame beleggers. 'Ik wil de invloed van Trump niet bagatelliseren, maar veel duurzame initiatieven zijn afkomstig van het bedrijfsleven. Tesla is opgericht door een ondernemer, niet door de overheid.'

Volgens de fondsbeheerders hebben de matige resultaten niet geleid tot een massale uittocht van beleggers. 'Onze klanten beleggen in de eerste plaats omdat ze duurzaam willen beleggen. Ze veranderen niet opeens van gedachte als het een jaar tegenzit', aldus Holterhues.

Wel merken de duurzame vermogensbeheerders dat de belangstelling voor de fondsen beduidend minder is dan vorige jaren. 'We zien dat klanten meer interesse tonen voor mixfondsen, misschien omdat aandelenkoersen zo hard op en neer gaan', zegt Holterhues. Ook bij ASN is het Duurzaam Aandelenfonds niet langer de grote trekker, maar stroomt er nu meer geld naar bijvoorbeeld het microkredietfonds.

Kritische vragen

Het valt Griffioen op hoe weinig vragen klanten stellen over de financiële aspecten van het fonds. 'We houden elk jaar in april een aandeelhoudersvergadering. Daar komen wel duizend beleggers. De meeste kritische vragen gaan dan over ons beleggingsbeleid.'

Sommige beleggingen roepen vragen op omdat bedrijven negatief in de publiciteit zijn gekomen. Zo behoort Starbucks tot de tien grootste beleggingen van het ASN-fonds. De koffieketen ligt al jaren onder vuur omdat het bedrijf onder meer via Nederland de randjes van de fiscale wetgeving opzoekt. 'Daar krijgen we meer vragen over dan over het rendement, terwijl het ook van belang is dat klanten daar scherp op letten', zegt Griffioen.

ASN heeft zich verdiept in de fiscale sluiproutes van Starbucks en heeft besloten het Amerikaanse bedrijf niet op de zwarte lijst te zetten. 'Bij controversiële zaken onderzoeken we eerst of een bedrijf de wet overtreedt. Dat is hier niet het geval. De constructie van Starbucks is toegestaan door de Nederlandse overheid. In de tweede plaats kijken we naar het land waar zoiets speelt. Als het een land is met een corrupt overheidsapparaat, kan dat reden zijn een onderneming alsnog uit te sluiten. Omdat Nederland niet zo'n land is, blijven we beleggen in Starbucks. Want dat bedrijf scoort op andere gebieden, zoals de betaling aan de koffieboeren, juist heel goed.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden