Durfkapitalisten hebben Afrika ontdekt

‘Afrika is een slapende reus op het gebied van private equity’, zei David Rubenstein, oprichter van de Carlyle Group, onlangs....

Citigroup, de grootste financiële instelling ter wereld, begon eerder dit jaar een opkoopfonds van 200 miljoen dollar dat uitsluitend in Afrika investeert.

Daarnaast zijn vele tientallen – zo niet honderden – pioniers actief, doorgaans met een hoofdkantoor in het financiële centrum Londen en nog wat bijkantoren in Afrikaanse landen. Sommige, zoals het Amerikaanse Emerging Capital Partners, hebben meer dan 1 miljard dollar in de regio uitstaan in grote gevestigde bedrijven als Bank of Africa, de vliegmaatschappij Air Ivoire of in de mijnbouw; andere – de echte durfkapitalisten – kiezen voor het avontuurlijke pad en bieden startkapitaal van enkele tonnen aan jonge bedrijven.

Nederland is op de markt actief via FMO, een staatsbedrijf dat zich richt op financiering in ontwikkelingslanden. ‘Wij investeren doorgaans niet direct in Afrikaanse bedrijven. Door schade en schande hebben we geleerd dat dat vanuit Den Haag lastig is’, zegt Yvonne Bakkum, die bij FMO voor Private Equity verantwoordelijk is. Daarom steekt FMO nu vooral geld in lokale Afrikaanse fondsen – doorgaans enkele miljoenen euro’s – die dat geld vervolgens investeren en het management van de desbetreffende bedrijven aansturen. Aan animo geen gebrek: ‘We worden vanuit Afrika bestookt met investeringsverzoeken.’

FMO mag dat vooral doen om de economische ontwikkeling van Afrika te bespoedigen, maar de recente interesse van de opkoopfondsen in Afrika heeft vooral een financiële drijfveer. CDC, een opkoopfonds van de Britse overheid dat zijn geld vooral in Afrika steekt, boekte afgelopen jaar een rendement van 42 procent op zijn investeringen. Het mantra van CDC-directeur Richard Laing: over een fatsoenlijk rendement op de investeringen in Afrika valt niet te onderhandelen.

Enkele jaren terug incasseerde FMO 34 miljoen euro toen Celtel, een succesvol Afrikaans telecombedrijf en daardoor reclamebord van de private equity-industrie, aan een bedrijf in Koeweit werd verkocht (FMO had een aandelenbezit van 1,8 procent).

Zo’n fatsoenlijk rendement ligt niet altijd onder handbereik. Om te beginnen zijn goede ondernemingen moeilijk te vinden. Bakkum: ‘Als fondsmanager moet je de discipline opbrengen je geld niet meteen in bedrijven te investeren.’ Anders zit je binnen de kortste keren met louter brekebenen opgescheept, stelt hij.

Volgens Aziz Mebarek van het Tunesische investeringsfonds Afrikinvest (waarin ook FMO geld belegt) is het grote verschil met Europa dat Afrikaanse bedrijven veel meer begeleiding nodig hebben. ‘We hebben wekelijks of zelfs dagelijks contact met het management. Het is erg arbeidsintensief.’ Ook de selectie van bedrijven verloopt anders dan in Europa. Mebarek: ‘60 procent van de bedrijven die we interessant vinden, valt af omdat de boekhouding niet aan onze maatstaven voldoet.’

Frans van Schaik van de Britse durfinvesteerder Logispring was in het verleden betrokken bij een Afrikaans fonds dat uiteindelijk niet van de grond kwam. ‘Het was lastig om aan kapitaal te komen, zeker nadat een van de initiatiefnemers, het Nederlandse postbedrijf TNT, zich terugtrok.’ Het fonds, Origins genaamd, kwam bovendien moeilijk aan capabele managers. Van Schaik: ‘Die gaan liever elders hun talenten exploiteren, omdat ze daar meer verdienen.’

Ook lastig: als de tijd rijp is om een bedrijf dat wél succesvol is, te verkopen, dan is een beursgang vaak niet mogelijk. De aandelenbeurzen zijn daarvoor in veel Afrikaanse landen niet ver genoeg ontwikkeld.

Niettemin lijkt de trend in het voordeel van Afrika. Rubinstein van Carlyle: ‘De rendementen in de rijpe markten lopen terug, terwijl investeringen in opkomende markten het juist beter doen dan vroeger.’ Met als grote voordeel volgens Mebarek: ‘Onze fondsen dragen bij aan ontwikkeling, terwijl we tegelijk geld verdienen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden