Column Peter de Waard

Duitsland lijkt last te hebben van de wet van de remmende voorsprong

In het nieuws is de boodschap vaak ondergeschikt aan de entertainmentwaarde. Daarom is alle aandacht gericht op het rempedaal van de Europese Unie waarop de Britten met het volle gewicht van hun clowneske premier Boris Johnson zijn gaan staan. Zij halen met hun strapatsen iedere dag de krant.

Nauwelijks aandacht is er voor het feit dat de motor die de boel aan de gang moet houden, sputtert en zelfs in zijn achteruit dreigt te raken. Dat is een veel groter probleem voor de toekomst van de Europese Unie en de eurozone dan al het gekonkel over de Brexit.

Woensdag wordt bekend of de Duitse economie in het tweede kwartaal is gekrompen. De vooruitzichten zijn niet gunstig. Vorige week werd bekend dat de industriële productie van het land op jaarbasis met 5,1 procent is gekelderd. Dat is een crisiscijfer. Die daling moet worden gecompenseerd door een groei van de dienstensector en de consumptie van de burgers.

Industrie is voor Duitsland belangrijker dan voor andere economieën in Europa. In Duitsland maakt die 18 procent uit van het bbp tegen 12 procent in Nederland. Duitsland kent talrijke industriële paradepaardjes zoals de autobedrijven Volkswagen, Daimler-Benz en BMW, net als het chemieconcern Bayer en het conglomeraat ThyssenKrupp. Ze zitten allemaal diep in de sores.

En dat lijkt niet tijdelijk. Het is eerder een structureel probleem. Duitsland lijkt last te hebben van de wet van de remmende voorsprong, zoals Groot-Brittannië die had na de oorlog. De auto-industrie die heel lang de modernste van de wereld was, is achteropgeraakt bij de transformatie naar elektrische en zelfrijdende auto’s. Ook de handelsoorlog doet zich voelen. De Duitse export gaat voor een groot deel naar de twee kemphanen China en de VS. Als Duitsland niest is niet alleen Nederland verkouden maar ook China.

De timing van een Duitse krimp zou bijzonder ongelukkig zijn. De eurocrisis van 2012 kon op korte termijn worden afgewend door de slimheid van ECB-president Draghi, maar was op lange termijn toch te danken aan de vastbesloten chauffeur achter de krachtige Duitse motor Angela Merkel.

Die kon een land als Griekenland te hulp schieten en een Grexit voorkomen. Toen stond Merkel op het hoogtepunt van haar macht. Nu is ze op weg naar de uitgang. En een nieuw europrobleem in Zuid-Europa dreigt, nu de rechtse populist Matteo Salvini eenzelfde machtsgreep lijkt te willen doen als de linkse populist Alexis Tsipras in Griekenland in de vorige eurocrisis.

Als Duitsland in een recessie raakt – daar zijn twee kwartalen van krimp voor nodig – zal het land weinig zin hebben weer het voortouw te nemen in een crisis. Een nieuwe bondskanselier zal daar daar ook niet het krediet voor hebben. Alleen is de Duitse machtsstrijd geen theater, zoals die in Engeland. En daardoor heeft niemand er oog voor.

Misschien heeft Duitsland na mutti Merkel een clown nodig.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden