Duits hof twijfelt sterk aan crisisaanpak van de Europese Bank

De hoogste rechter van het belangrijkste land van de eurozone heeft ernstige bedenkingen bij de crisisaanpak van de ECB. In een ultieme poging de eurocrisis te bezweren, heeft de Europese Centrale Bank sinds maart 2015 voor meer dan 2 biljoen (2.000 miljard) euro aan schulden opgekocht. Het Duitse constitutioneel hof vreest nu dat de ECB daarmee haar mandaat - zorgen voor een stabiele euro - overschrijdt.

Mario Draghi Foto epa

De uitlatingen van het machtige Bundesverfassungsgericht vergroten de druk op ECB-president Mario Draghi om een punt te zetten achter het omstreden beleid. Onder zijn leiding is de centrale bank volgens tegenstanders verworden tot een pinautomaat voor politici met een gat in hun hand.

Om dat te voorkomen heeft Europa ooit een hoog hek om de geldpers gezet. Dit staat bekend als het verbod op 'monetaire stimulering'. De Duitse rechters betwijfelen nu of de ECB zich hieraan houdt. In een dinsdag verschenen verklaring stellen zij dat er 'gegronde redenen zijn om aan te nemen dat (...) het schulden-opkoopprogramma indruist tegen het verbod op monetaire stimulering'. De kwestie wordt nu op het bordje van het Europees Hof gelegd. Pas als dat opheldering heeft gegeven over een aantal vragen, komen de Duitse rechters met hun definitieve oordeel.

In een reactie ontkent de ECB de beschuldigingen. Volgens president Mario Draghi heeft zijn onorthodoxe aanpak Europa uit het dal getrokken. Landen als Italië en Spanje kunnen weer makkelijker lenen. Bedrijven zouden als gevolg van het goedkope geld extra investeren en banen scheppen. Ook huiseigenaren profiteren. De 10-jaars hypotheekrente is in Nederland onder de 2 procent gezakt.

Spaarders en pensioengerechtigden zijn daarentegen de pineut: zij zien hun appeltje voor de dorst verschrompelen als gevolg van de extreem lage rentes. Critici vrezen daarnaast voor nieuwe zeepbellen. Overheden, het bedrijfsleven en huizenkopers kunnen dankzij de ECB immers bijna gratis geld lenen, ook wanneer dat niet verstandig is.

De klagers bij het constitutioneel hof - waaronder de inmiddels opgestapte oprichter van het rechts-populistische Alternative für Deutschland, Bernd Lucke - eisen een verbod voor de Duitse Bundesbank om hier nog langer aan mee te werken. Dat zou een bom leggen onder Draghi's ECB - en onder de relatieve rust en stabiliteit in de eurozone.

Al jaren kritiek

Zo heet hoeft de soep niet gegeten te worden. Het regent al jaren klachten over de Europese crisispolitiek bij het Duitse constitutioneel hof. Hoewel de rechters meermaals begrip toonden voor die grieven, zijn de eurosceptici keer op keer in het ongelijk gesteld. Eén keer eerder werd een zaak doorverwezen naar het Europees Hof. Ook daar vingen de ECB-critici bot.

De openlijk beleden twijfel van de Duitse rechters kan niettemin van groot belang zijn in de oplaaiende discussie over de toekomst van het omstreden ECB-opkoopprogramma. Hoewel de inflatie laag blijft, groeit de economie van de eurozone weer. De werkloosheid neemt af. En er is nog een andere reden voor 'Frankfurt' om er een punt achter te zetten: de ECB heeft zoveel staats- en bedrijfsobligaties opgekocht, dat zij door de voorraad heen dreigt te raken.

Verwacht wordt daarom dat Draghi in september of oktober gaat zinspelen op een voorzichtig einde van de monetaire noodtoestand. De definitieve uitspraak van het Duitse constitutioneel hof in deze zaak wordt niet veel eerder verwacht. Ze kan daarmee weleens als stok achter de deur gaan dienen. Voor het geval 'Super Mario' zich onverhoopt nieuwe avonturen in het hoofd haalt.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.