COLUMNFrank Kalshoven

Drinkwaterbelasting, of we adopteren allemaal een bever

De bever stal de show in de krant van deze week. Door een dam te bouwen in de Astense Aa bij Ommel blijft het gebied stroomopwaarts van de dam lekker nat – ondanks de hitte en het gebrek aan regen. Twee jaar geleden stond de Aa nog helemaal zonder water. ‘We zijn hartstikke blij met dit knap staaltje waterbeheer door een bever’, zegt boswachter De Bijl.

Deze krant besteedt terecht veel aandacht aan de droogte, onlangs nog in een speciaal katern. Ik lees alleen nog weinig over oplossingen. En we kunnen nou eenmaal moeilijk allemaal een bever opsnorren als de grond ons te droog onder de voeten wordt.

Voor de fysieke oplossing – water niet zo snel mogelijk lozen naar zee, maar vasthouden op of onder land – moet u bij ingenieurs wezen. Maar economisch kan er ook echt wel wat. En het voordeel hiervan is: het kan snel.

Het is ook geen raketwetenschap. Water was in ­Nederland altijd overvloedig aanwezig, en daarom spotgoedkoop. Nu wordt water schaarser. En dus moet het duurder worden. Bij een stijgende waterprijs gaan mensen minder water verbruiken. Simpel zat.

Het instrument hiervoor bestaat ook al: de belasting op leidingwater, afgekort de Bol. Die bedraagt dit jaar bijna 35 cent per duizend liter water, en daar komt nog 9 procent btw bovenop.

Aan deze Bol valt nog wel wat te sleutelen. Ten eerste wordt die nu alleen geheven over de eerste 300 kubieke meter water (300 duizend liter dus). Over het meerdere verbruik wordt geen Bol geheven. Ter vergelijking: volgens het Nibud gebruikt het gemiddelde vierpersoonshuishouden 163 kuub water per jaar. De eerste verbetering van de Bol is dus om dat maximum eruit te slopen: ook wie veel water verbruikt, moet gewoon belasting betalen.

Ten tweede: als Nederland het tarief van de Bol simpelweg zou willen verhogen, komt er natuurlijk een politicus ter linkerzijde langs die tegen is vanwege de koopkracht van de minima. Om die gerust te stellen, kan er een basiswaterinkomen worden ingevoerd, net zoals we dat voor stroom kennen. De waterbelasting begint dan op (zeg) minus honderd euro per huishouden. En als de Bol dan een euro per kuub wordt, begint het huishouden pas na de eerste honderd kuub water netto belasting te betalen. Linkse politicus ook weer blij.

Maar dan hebben we de boeren nog. Die houden het grondwaterpeil graag laag in het voorjaar, en beregenen de akkers als het te droog wordt. Hiervoor gebruiken ze geen leidingwater, maar pompen ze oppervlaktewater op, gratis en voor niets. Het Waterschap kan het gebruik van oppervlakte water rantsoeneren of zelfs verbieden, maar geld speelt geen rol.

Naast de Bol is er dus ook een Boo nodig, een belasting op het gebruik van oppervlaktewater. Het lijkt me leuk de naam van deze belasting uit te spreken als ‘boe’. Wie beregent moet zijn ‘zwarte doos’ aansluiten op zijn pomp, en in de zomer wordt deze verbruiksmeter maandelijks uitgelezen. Gelijk betalen graag. Het tarief van de Boo moet zo hoog zijn dat de boeren in het Waterschap gaan zeggen: zo laag hoeft het waterpeil in het voorjaar nou ook weer niet te worden, anders betalen we ons in de zomer scheel aan Boo. Hiermee verandert dus meteen het machtsspel in de Waterschappen tussen natuurtypes (waterpeil hoog) en boeren (waterpeil laag).

Mij lijkt het trouwens hartstikke leuk, zo’n bever om de hoek. Maar ik denk dat hoger waterbelasting toch praktischer is.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl.

De Volkskrant besteedt dit jaar extra aandacht aan de droogte in Nederland. Waar komt de droogte vandaan? Welke problemen veroorzaakt ze? En hoe kunnen we onze omgang met water toekomstbestendig maken? Bekijk hier het dossier

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden