ANALYSE

Dreiging Grexit maakt ECB ongewild redder

Geen belegger waagt zich nog aan Grieks staats papier. Dus drukt Athene nu zijn eigen euro's, op kosten van de ECB.

Yvonne Hofs
Alexis Tsipras Beeld reuters
Alexis TsiprasBeeld reuters

Wie het deksel van de Griekse schatkist oplicht, ziet alleen maar stof. Geen eurocent zit er meer in. In augustus kreeg Griekenland de laatste noodlening van 'TIFKAT' (The Institutions Formerly Known As Troika). Sindsdien moet het land grotendeels zijn eigen broek ophouden.

Toch is Griekenland er tot nu toe steeds in geslaagd aan zijn aflosverplichtingen te voldoen. Dat gaat echter steeds moeizamer. Maart stelt Tsipras en zijn kabinetsgenoten voor grote financiële uitdagingen. Met de grootste moeite schraapte de Griekse overheid de afgelopen weken ruim 4 miljard euro aan aflossingen bij elkaar. Vandaag moet de overheid weer 2 miljard euro staatsschuld aflossen.

Geldpers

Omdat bijna alle andere mogelijkheden zijn uitgeput, wordt Griekenland steeds afhankelijker van zijn eigen geldpers. Griekenland houdt zichzelf boven water door zelf euro's te drukken. Dat werkt zo: de Griekse overheid moet elke week 1 tot 2 miljard euro schatkistpapier aflossen. Dat zijn staatsleningen met een looptijd van drie of zes maanden. Tot eind vorig jaar werd ongeveer de helft van die leningen opgekocht door buitenlandse beleggers. Die vinden het risico op een Grexit momenteel veel te groot en raken dat schatkistpapier met geen tang meer aan. De enige kopers van Grieks schatkistpapier zijn nu de Griekse banken. Die moeten elke week zo'n 500- tot 800 miljoen euro schatkistpapier opkopen waar buitenlandse investeerders van af willen.

De Griekse banken hebben echter ook geen geld. Hun financiële situatie is bijna net zo slecht als die van de Griekse regering, omdat Griekse rekeninghouders massaal hun geld van de bank halen. Sinds eind november zijn de Griekse banken zo'n 26 miljard euro spaargeld lichter geworden. Woensdag is er op één dag 350- tot 400 miljoen euro opgenomen, aldus de Griekse krant Kathimerini.

Bloeding stelpen

Om deze slagaderlijke bloeding te stelpen en daarnaast óók nog schatkistpapier te kunnen kopen, moeten de banken vele miljarden lenen bij het noodloket van de Griekse centrale bank, de ELA-faciliteit. De Griekse centrale bank schept die euro's uit het niets met toestemming van de Europese Centrale Bank (ECB). De ECB bepaalt hoeveel de Griekse banken maximaal bij de ELA-faciliteit kunnen lenen, maar kan ook besluiten het gebruik van dat noodloket te verbieden.

Daarmee is de ECB, zoals altijd in eurocrises, weer de redder in laatste instantie. Griekenland financiert zich nu via de geldpers, wat indruist tegen de Europese verdragen. Die verbieden zulke 'monetaire financiering van overheden'. Maar als de ECB het ELA-loket sluit, gaat Griekenland morgen bankroet en duwt de ECB Griekenland de euro uit. De ECB wil geen Grexit veroorzaken, omdat het ECB-bestuur van mening is dat alleen politici zo'n verreikend besluit mogen nemen. Maar deze onwil de stekker eruit te trekken, dwingt de ECB tot soepelheid waar het instituut eigenlijk streng wil zijn. De ECB moet het leenplafond van de Griekse banken nu elke week verhogen zolang er geen politieke oplossing in zicht is. De ECB heeft het ELA-plafond sinds begin februari al met 10 miljard euro verhoogd tot 70 miljard euro.

Zo stelt de ECB de Griekse banken in staat hun eigen overheid te stutten en vervolgens zichzelf te stutten met vers gecreëerde euro's 'Made in Greece'. Volgens Kathimerini heeft de nieuwe Europese bankentoezichthouder SSM deze week geprotesteerd tegen deze gang van zaken. De SSM zou er bij het ECB-bestuur op hebben aangedrongen de Griekse banken te verbieden nog meer schatkistpapier op te kopen. Maar de ECB zou dat voorstel om de al eerder genoemde reden hebben afgewezen: de ECB wil niet degene zijn die Griekenland tot een bankroet veroordeelt.

Anti-kapitalisme demonstratie in Frankfurt nabij het hoofdkantoor van de ECB. Beeld reuters
Anti-kapitalisme demonstratie in Frankfurt nabij het hoofdkantoor van de ECB.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden