'Draconische maatregelen Bush geven mij hoop'

'Nog nooit zijn bedrijven zo machtig geweest, en tegelijkertijd waren ze nog nooit zo kwetsbaar.' Het zijn verrassende woorden uit de mond van antiglobaliste Noreena Hertz...

In haar boek 'De stille revolutie' kwamen multinationals nog naar voren als onaantastbare molochen. Sinds de publicatie van dat boek vorig jaar is de Britse Hertz één van de kopstukken van de antiglobalistische beweging geworden.

Vrijdag was Hertz, inmiddels hoogleraar aan de universiteit van Cambridge in Engeland, hoofdspreker op de Dag van het Ethisch Beleggen in de Amsterdamse Rode Hoed. Elk jaar organiseert de ASN Bank dit evenement om de interesse voor maatschappelijk verantwoord beleggen te stimuleren.

Het tij zit Hertz en haar medestanders mee: grote schandalen in de VS en ineengestorte beurskoersen hebben het bedrijfsleven van zijn voetstuk laten vallen.

'Er zijn grote krachten ontstaan die de invloed van grote bedrijven in bedwang houden. Onderdeel daarvan zijn sociaal bewuste consumenten en aandeelhouders.'

- Heeft de burger als aandeelhouder of consument meer invloed dan als democratische kiezer?

'Het kan vaak zo lijken. Bedrijven reageren veel sneller dan overheden. In Groot-Brittannië brak laatst een consumentenstaking uit tegen genetisch gemanipuleerde producten van het biotechnologisch bedrijf Monsanto. Binnen een nacht waren alle producten van het schap verdwenen, terwijl Tony Blair het bedrijf nog volop stond te verdedigen.'

- Maar consumenten en aandeelhouders zijn niet democratisch gekozen, en missen dus de legitimiteit die een overheid heeft.

'Er kleven meer nadelen aan consumenten- en aandeelhoudersinvloed. Die richt zich vaak op de zichtbare merken, terwijl minder bekende bedrijven onder de radar door schieten. Verder is het een nogal bot instrument. Een probleem als kinderarbeid is niet zo simpel: als je producten die met kinderhanden worden gemaakt verbiedt, komen die kinderen op straat of in de prostitutie terecht, of erger. Consumenten- en beleggersinvloed alleen is onvoldoende om alle problemen inzake milieu, mensenrechten en arbeidsomstandigheden op te lossen.'

- Meer overheidsinvloed is dus gewenst. Is het ook waarschijnlijk?

'Ik ben ervan overtuigd dat de rol van nationale overheden op dit gebied fors zal toenemen. Zo heeft een aantal Europese regeringen al maatregelen aangekondigd op het gebied van milieurapportage. Maar ze moeten wel samenwerken, en dat is afhankelijk van de politici die wíj kiezen.'

- Het klinkt alsof u optimistischer bent geworden over de toekomst.

'Een betere wereld is mogelijk. Afgelopen jaar heb ik een aantal ontwikkelingen gezien die moed geven. Publieke druk leidde tot draconische maatregelen tegen bedrijven van nota bene president Bush. George Soros, voorheen speculant, ziet zichzelf nu als antiglobalist. Dat stemt me hoopvol.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden