Dow Jones bereikt 20 duizend punten: op naar de 100 duizend

De Dow Jones, de oudste en beroemdste beursindex ter wereld, heeft vanmiddag voor het eerst de barrière van 20 duizend punten geslecht. Maar deze historische mijlpaal is nog niet bereikt of er zijn al mensen die dromen van een Dow-stand van 100 duizend of zelfs een miljoen punten.

Handelaren aan het werk bij de New York Stock Exchange. Beeld afp

Sinds de verkiezing van Donald Trump tot president van de Verenigde Staten is het hard gegaan met de eerbiedwaardige Amerikaanse beursbarometer. Het is nog maar iets meer dan twee maanden geleden dat de Dow de grens van 19 duizend punten passeerde. Negen weken later heeft de index er alweer duizend punten bij gesprokkeld. Zakenman en president Trump is plotsklaps een lieveling van de haussiers geworden, nadat zijn aantreden aanvankelijk met angst en beven tegemoet werd gezien.

Zeepbel

De in beleggersogen zo slechte kant van Trump - hij is een ongeleid projectiel dat de wereldhandel en daarmee de wereldeconomie veel schade kan berokkenen - is verdrongen door de goede kant: Trump is iemand die de geldkraan van de overheid nog wijder zal open zetten, met overvloedige investeringen in infrastructuur en andere zaken. Vooral bedrijfstakken als de oliesector en de auto-industrie, die een belangrijk deel uitmaken van de dertig bedrijven in de Dow Jones, kunnen daar garen bij spinnen.

De zogenoemde Dr. Dooms, de zwartkijkers, denken dat de huidige aandelenmarkt een grote zeepbel is, opgeblazen door de centrale banken die biljoenen in de markt hebben gepompt om de crisis te bezweren. Daardoor zijn de aandelen overgewaardeerd.

Dat neemt niet weg dat de snelle stijging van de Amerikaanse beurskoersen (ook de andere graadmeters op Wall Street breken record na record) deels gerechtvaardigd wordt door de winstgevendheid van Amerikaanse bedrijven. Juist na de crisis hebben bedrijven door reorganisaties hun winsten kunnen verhogen en hun kassen kunnen spekken. Arbeidsmarkten zijn flexibeler geworden, waardoor de arbeidskosten voor ondernemingen sterk zijn gedaald. Bedrijven zijn sinds het ontstaan van de Dow Jones-index, in 1896, nog nooit zo lean and mean geweest.

Bovendien is 20 duizend punten een heel bescheiden stand in vergelijking met de enorme verwachtingen die beursanalisten in 1999 koesterden, toen de Dow voor het eerst door de grens van 10 duizend punten schoot. Aan de vooravond van het nieuwe millennium vierde optimisme hoogtij. De val van de Muur, tien jaar eerder, werd gezien als de ultieme triomf van het kapitalisme. Veel beursvolgers voorspelden in dat euforische tijdperk dat de Dow Jones binnen tien tot twintig jaar weleens op 100 duizend punten zou kunnen staan, een vertienvoudiging.

Op 1 augustus 1999 verscheen het boek Dow 100,000 - Fact or Fiction, waarin schrijver Charles Kadlec een scenario schetste van twee decennia van bovengemiddelde economische groei. Jonge ict-bedrijfjes schoten als paddenstoelen uit de grond. Internetaanbieders legden miljarden neer voor umts-licenties. Met die opbrengsten konden overheden hun schulden wegwerken. De Europese muntunie zou nog meer voorspoed en vrede brengen. Het aardse paradijs leek nooit zo dichtbij.

Een handelaar op de New York Stock Exchange op 22 november 2016, toen de Dow Jones voor het eerst de 19.000 punten haalde. Beeld afp

Zwart gat

Twee jaar later lagen al die illusies aan diggelen. De dotcomhausse bleek een internetzeepbel te zijn en de beurzen vielen in een zwart gat. De aanslagen door Al Qaida, onder meer op het World Trade Centre in New York, verbrijzelden kort daarna alle dromen over de maakbare wereld. Zes jaar later lag als gevolg van de kredietcrisis het neoliberale economische model (kenmerken: onbelemmerde vrijhandel en deregulering van de financiële sector) aan gruzelementen.

Een verdubbeling van de Dow in 17 jaar tijd is niet spectaculair. De index verdubbelde eind jaren negentig in 4 jaar tijd van 5- naar 10 duizend punten. Maar in maart 2009, toen hij was teruggevallen naar 6.500, durfden weinig beleggers hun geld op een Dow van 20 duizend in 2016 te zetten.

En ook nu zijn er nog mensen die hardop dromen over stratosferische beurskoersen. Vermogensbeheerder Hendrik Oude Nijhuis heeft al visioenen van een Dow van 100 duizend en zelfs 1 miljoen punten. Die slotstanden komen er, meent hij. 'Misschien niet op afzienbare termijn, maar als de rendementsontwikkeling van bedrijven in dit tempo doorgaat, is een Dow Jones van 100 duizend punten deze eeuw zeker nog mogelijk. En ik sluit 1 miljoen ook niet uit.'

Waarom de AEX zo achterblijft bij de Dow

De Nederlandse AEX-index (sinds 1983) is een sterk merk, net als de Dow Jones (1896), de Britse Footsie (1935) en de Duitse DAX (1988). Maar terwijl de Dow Jones de mijlpaal van 20 duizend heeft geslecht en ook andere beursindices records breken, staat de AEX nog mijlenver af van de hoogste stand aller tijden. Die slotstand van 701,56 punten werd op 4 september 2000 bereikt - ruim zestien jaar terug. Dat de index van de Nederlandse beurs achterblijft bij andere graadmeters, heeft verschillende redenen.

De eerste is dat snelgroeiende technologiebedrijven en financiële beursfondsen in het verleden zwaar meetelden in de relatief kleine Nederlandse index (slechts 25 fondsen). Rond 2000 zaten er bedrijven in als UPC, KPN, Getronics en KPNQwest en instellingen als ABN Amro, Aegon, Fortis en ING. De technofondsen gingen na het klappen van de internetzeepbel in 2001 onderuit. In de kredietcrisis van 2008 kreeg de koers van financiële bedrijven een flinke tik - ABN Amro en Fortis gingen bijna failliet, andere financiële bedrijven, zoals ING, krompen na de crisis sterk.

Door de nadruk op de financiële sector krabbelde de AEX-index na 2008 moeizamer op dan anders samengestelde indices. En er is nog een reden voor de langzame stijging. Uitgekeerde dividenden tellen niet mee in de Nederlandse index. Bij de DAX, van de beurs van Frankfurt, worden die winstuitkeringen opgeteld bij de koersstijging; dat scheelt enorm. Juist de laatste jaren zijn beursfondsen royaal geweest met dividendbetalingen. Zou de AEX volgens deze methode berekend worden, dan had de index gelijke tred gehouden met de DAX en zou hij nu boven de 1.500 staan - de hoogste stand in zijn bestaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden