Doos papier naar de beurs

WIE een auto koopt of een huis, gaat voor een lening of een hypotheek naar de bank. Over een paar jaar niet meer....

Dat voorspelt Elmer Sterken, 36 jaar en hoogleraar economie aan de universiteit van Groningen. Ter gelegenheid van het 180-jarig bestaan van effectenbank Stroeve hield de jonge professor een verhaal over het einde van het bankwezen en de gevolgen daarvan voor de rente. Die gaat omlaag, zo luidde zijn opzienbarende conclusie.

Rente is Sterkens specialiteit. 'Bij internationale rentewedstrijden heeft hij al een paar keer gewonnen en hij behoorde steeds tot de eerste drie', zo onderstreept Cees Haasnoot van Stroeve de kwaliteiten van de rentespecialist.

Eigenlijk ging het verhaal van Sterken over securitisatie: 'effectivisering', een ander fatsoenlijk Nederlands woord kan hij er niet voor bedenken. 'Een heel interessant en actueel begrip en we verwachten dat het hier even populair wordt als in Amerika', aldus Haasnoot.

Het fenomeen is overgewaaid uit de Verenigde Staten, waar het uitschrijven van een IOU al lang de gewoonste zaak van de wereld is. De vele leningen die de banken daar verstrekken, worden gebundeld, ondergebracht in een speciaal daarvoor opgerichte dochter en als pakket verkocht op de beurs.

'De komst van de euro en de schaalvergroting in de Europese financiële sfeer scheppen de mogelijkheden dat dat hier ook gaat gebeuren', zegt Sterken. Je kan tenslotte niet met honderd bankleningen op de beurs aankomen. Dat moeten er een paar duizend zijn. Het is moeilijker zo'n groot aantal IOU's in guldens bij elkaar te krijgen dan in euro's.

Een andere reden waarom securitisatie een grote vlucht zal nemen is volgens Sterken dat er steeds meer gespaard zal worden. 'Dit leidt tot een grote vraag naar vermogenstitels in welke vorm dan ook.'

Hoe meer stapetjes schuldbekentenissen op de beurs worden genoteerd, hoe feller de strijd om een stukje van zo'n stapel IOU's. Bedrijven die nu voor een geldlening nog moeten kiezen uit een beperkt aantal banken, zullen in de toekomst talloze beleggers tegen elkaar uit kunnen spelen en dat drukt de prijs die zij voor hun schuldbekentenis krijgen.

'Veel financiële activiteiten zullen verschuiven van de onderhandse naar de openbare markt. Vraag en aanbod zullen steeds meer direct met elkaar in verband komen, intermediatie zal verdwijnen', zo voorspelt Sterken het einde van het bankwezen. 'Idealiter zullen we niks meer met banken te maken hebben.'

De prijs van een stapel IOU's zal in de toekomst bepaald worden door de markt. 'Omdat de openbare markt transparanter en meer liquide is dan de onderhandse komt er een betere allocatie van risico's en dat heeft een lagere gemiddelde rentevoet tot gevolg', aldus de econometrist.

De lagere rente zal niet iedereen gelukkig maken. De banken bijvoorbeeld zullen niet alleen overbodig worden als bemiddelaars tussen vraag en aanbod van geld, zij zullen blijven zitten met slechte leningen, voorspelt Sterken. 'Daardoor zullen de koersen van aandelen van banken onder druk komen te staan.'

Als al deze rampspoed enkel en alleen het gevolg zal zijn van het securitiseren van leningen, waarom zou een weldenkende bank daar dan eigenlijk aan meedoen? 'Ze kunnen niet anders', stelt Sterken. 'Het proces van disintermediatie wordt steeds sterker. De banken worden gedwongen eraan mee te doen.'

Zo leek de verjaardag van deze eeuwenoude Amsterdamse effectenbank woensdag even overschaduwd te worden door de voorspellingen van een 36-jarige rentegoeroe. Maar Stroeve maakt zich niet druk, het is tenslotte ook niet een bank die het moet hebben van leningen. 'We zijn aan het kijken wat we met securitisatie kunnen, maar hoe we dat gaan doen weten we nog niet', aldus Haasnoot.

Sterken ziet wel duidelijk een taak weggelegd voor effectenbanken als Stroeve. 'Je moet als bank meer doen aan brokerage en advisering. Je wordt meer een handelaar in informatie dan in deposito's en leningen.'

Esther Hansen Löve

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.