Door nuanceringen Hoogervorst is WAO-klimaat milder geworden

VVD en CDA presenteerden een alternatief WAO-plan, dat veel trekken heeft van het kabinetsplan. Trouwens, de gehele WAO-problematiek lijkt, na vergelijking met de situatie in het buitenland, minder ernstig te zijn....

'Als dit het grote alternatief voor het kabinetsplan is, stelt het niet veel voor', luidde dinsdagavond de reactie van GroenLinks-Kamerlid Harrewijn op het WAO-plan van VVD en CDA. Maandenlang hebben de regeringspartij en de oppositiepartij de gemoederen op het Binnenhof beziggehouden met hun ongewone coalitie. Dinsdag lijkt daar met een sisser een eind aan gekomen.

Nederlands laatste grote sociale kwestie, noemde staatssecretaris Hoogervorst van Sociale Zaken de WAO kort na zijn aantreden in 1998. Hij sloeg onmiddellijk alarm, geheel in lijn met de reputatie die hij als VVD-Kamerlid had opgebouwd. De pijnlijke ingrepen in de WAO van de kabinetten-Lubbers bleken te zijn uitgewerkt. Aan de nieuwe toeloop van arbeidsongeschikten moest een halt worden toegeroepen.

Daarna werd het stil rond de bewindsman. Ja, hij kwam vorig jaar met een Plan van aanpak, maar volgens een meerderheid in de Kamer verdiende dat nauwelijks die naam.

De VVD-fractie in de Tweede Kamer zat intussen niet stil. De nieuwe Kamerleden Wilders (die de WAO doet) en Kamp (sociale zekerheid en vreemdelingenbeleid) lijken met hun radicale stellingnames in dit weerbarstige klimaat juist tot wasdom te komen.

PvdA en D66 zijn niet vooruit te branden als het om een harde aanpak van de WAO gaat, foeterde Wilders. Het CDA had niet veel verleidingskunst nodig om hem op dit punt los te weken uit de coalitie.

De christen-democraten gingen eerder vreemd om de WAO aan te pakken, met dezelfde partner nog wel. Dat was in 1993, toen zij met de PvdA in de regering zaten, en een geheim overleg begonnen met de liberale oppositie. Dat leidde bijna tot de val van het kabinet.

De schrik sloeg dus weer toe in de polder. En anders dan in 1993, is er zowaar ook een akkoord uit gekomen. Dat draagt echter sterk het karakter van een compromis. Het meest verregaande voorstel is geen WAO-uitkeringen meer toe te kennen aan mensen die minder dan 35 procent arbeidsongeschikt zijn, wat een aanpassing zou zijn aan de praktijk in andere landen. Een voorstel om nieuwe uitkeringen aan jongeren te verlagen van 70 naar 50 procent van het laatste loon, stuitte op een veto van de CDA-fractie.

Het plan bevat trouwens ook enkele pragmatische aanpassingen, zoals een afvlakking van te hoge uitkeringen en zelfs een verhoging van te lage. Het zijn aanpassingen, die ook bij de PvdA in goede aarde zouden kunnen vallen.

Andere onderdelen lijken op de voorstellen waarmee Hoogervorst, opgejaagd door premier Kok, vorige week uiteindelijk zelf kwam. Vooral het door diens nieuwe baas, PvdA-minister Vermeend, ingefluisterde idee om arbeidsongeschikten te laten werken met behoud van uitkering, lijkt een doorbraak.

Belangrijker voor het klimaat rond de WAO is wellicht dat Hoogervorst nu ook de nodige nuances plaatst. Als alle sociale uitkeringen bij elkaar worden opgeteld, en worden vergeleken met die in andere landen, komt Nederland er helemaal niet slecht af. Wie hier in de WAO zit, blijkt in andere landen bijstand of WW te krijgen.

Nederland lijkt daardoor het ziekste land van Europa, maar werkt misschien het hardst. Want anders dan de beeldvorming doet geloven, zijn er hier in verhouding tot de werkende bevolking minder uitkeringsgerechtigden dan in de meeste Europese landen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden